«Ενταφιάζοντας» το μνημείο

Τρέχει, αλλά δεν είναι διόλου βέβαιο ότι θα προφτάσει το υπουργείο Πολιτισμού να κάνει όσα χρειάζονται ώστε να μην πληγωθεί το ταφικό μνημείο στον λόφο Καστά στην Αμφίπολη από τις δυσμενείς καιρικές συνθήκες του χειμώνα, παρά το γεγονός ότι οι ειδικοί κρούουν τον κώδωνα του κινδύνου και κάνουν λόγο για «σωστικές επεμβάσεις που πρέπει να γίνουν μέσα στο επόμενο δίμηνο» και για «επιτακτική ανάγκη υλοποίησής τους, δεδομένου ότι έρχονται βροχές».

Οι πρώτες μελέτες που άρχισαν να δρομολογούνται μόλις τον Ιούνιο για τις χωματουργικές εργασίες που είναι απαραίτητες – ανάμεσά τους και κατάχωση ενός τμήματος του περιβόλου – όπως και για τη διευθέτηση των ομβρίων υδάτων, προβλήματα που έχουν προκύψει λόγω των αποχωματώσεων οι οποίες έχουν διαταράξει την ισορροπία του λόφου, μπορεί να πήραν το πράσινο φως ομόφωνα και μάλιστα μετ’  επαίνων από το Κεντρικό Αρχαιολογικό Συμβούλιο το βράδυ της Τρίτης. Χρειάζεται ωστόσο χρόνος μέχρι να φτάσουν σε επίπεδο εφαρμογής τροποποιήσεις που θα γίνουν επιτόπου (και λόγω των επιπλέον περιορισμένης έκτασης ανασκαφικών ερευνών που προγραμματίζονται), χρήματα – ο προϋπολογισμός του έργου είναι 800.000 ευρώ, ενώ τα διαθέσιμα, μόλις 260.000 ευρώ από τον κρατικό προϋπολογισμό έως το τέλος του 2015, επαρκούν για εκτέλεση περιορισμένων εργασιών – και πρόσληψη ειδικού τεχνικού συμβούλου (για τον οποίο προβλέπεται αμοιβή ύψους 30.000 ευρώ ώς το τέλος του χρόνου), χωρίς όμως να έχει ακόμη βρεθεί νομικά ο τρόπος πρόσληψής του. Ειδικά για τη χρηματοδότηση αναμένεται συμβολή τόσο από τον τοπικό δήμο όσο και από την Περιφέρεια. Μία από τις πρώτες κινήσεις που θα πρέπει να γίνουν για την προστασία του μνημείου εστιάζεται στη βόρεια και τη δυτική πλευρά του λόφου, όπου έχουν συγκεντρωθεί μεγάλες ποσότητες χωμάτων επιρρεπών σε καταρρεύσεις, οι οποίες και θα πρέπει να απομακρυνθούν, ενώ επιβάλλεται και η απάλυνση των  πρανών.

Η ΚΑΤΑΧΩΣΗ ΤΟΥ ΠΕΡΙΒΟΛΟΥ. Ωστόσο η επέμβαση που φαίνεται προκαλεί εντάσεις ανάμεσα στην ομάδα εργασίας και την ανασκαφέα Κατερίνα Περιστέρη είναι η κατάχωση 100 μ. του εντυπωσιακού περιβόλου του ταφικού μνημείου, αριστερά της εισόδου με τις Σφίγγες. Κι αυτό διότι από τα 497 μ. μόνο τα 200 μ. διατηρούν την επένδυση με μάρμαρο Θάσου. Από τα υπόλοιπα σχεδόν 300 μ. έχει χαθεί η εξωτερική επένδυση και έχει απομείνει ο ευπαθής ασβεστόλιθος που σχημάτιζε τον περίβολο σε δεύτερο επίπεδο. Ειδικά τα 100 αυτά μέτρα – σύμφωνα με τους ειδικούς – πρέπει να ξαναθαφτούν για την προστασία τους μέχρι τη φάση της τελικής ανάδειξης του μνημείου, οπότε και θα επιστρέψουν στον περίβολο τα 600 κομμάτια της μαρμάρινης επένδυσης που έχουν εντοπιστεί διάσπαρτα σε άλλες θέσεις.

Η πρόταση αυτή  ήταν ένας από τους λόγους που έκαναν την Κατερίνα  Περιστέρη να ζητήσει την αναβολή της εξέτασης του θέματος (είχε αναρρωτική άδεια και δεν παρέστη), κάτι που δεν έγινε ωστόσο αποδεκτό από τα μέλη του συμβουλίου. Το γεγονός ότι η ανασκαφέας – της οποίας αναμένεται σύντομα η αναλυτική έκθεση – δεν παρέστη στη συνεδρίαση δεν αποδείχθηκε αρκετό για να μην ανέβουν οι τόνοι. Κι αυτή τη φορά αφορμή δεν ήταν η χρονολόγηση του μνημείου, ούτε το θέμα της κατάχωσης του περιβόλου, αλλά το ερώτημα αν το έξαρμα που καλύπτει το ταφικό μνημείο είναι τύμβος – τεχνητή κατασκευή δηλαδή, ή φυσικός λόφος. Η απάντηση ήρθε τελικά από τον πολιτικό μηχανικό της ομάδας που συντάσσει τις σχετικές μελέτες προστασίας του μνημείου, Δημήτρη Εγγλέζο, ο οποίος εξήγησε ότι το 75% είναι φυσικό έδαφος.

ΤΟ ΨΗΦΙΔΩΤΟ. Ανάμεσα στα όσα προβλέπονται είναι ο επιφανειακός καθαρισμός και οι συγκολλήσεις στον θριγκό με τον γραπτό διάκοσμο από το εσωτερικό του τρίτου χώρου, καθώς και ο καθαρισμός, η στερέωση και η ανασύνθεση των βοτσαλωτών δαπέδων που έχουν εντοπιστεί από την είσοδο έως το περίφημο ψηφιδωτό με τη σκηνή της αρπαγής της Περσεφόνης, το οποίου η κεντρική «πληγή» φαίνεται ότι θα αποκατασταθεί σε μεγάλο βαθμό, καθώς έχει εντοπιστεί μεγάλο μέρος των βοτσάλων που λείπουν.