Ταξίδι στην Κίνα

«Αν θέλεις να επιβιώσεις πρέπει να αγκαλιάσεις όλον τον κόσμο» δήλωνε πριν από λίγα χρόνια η Μιούτσια Πράντα για να εξηγήσει στα μίντια τον λόγο για τον οποίο το 2011 έκανε άνοιγμα προς την αχανή αγορά της Κίνας. Το φλερτ της μόδας από τη Δύση είχε αναθερμανθεί. Οι οίκοι απέφυγαν τότε να εμφανιστούν ως εκπρόσωποι του δυτικού πολιτισμικού ιμπεριαλισμού. Οι σχεδιαστές δεν είναι αποικιοκράτες που επιβάλλουν το ύφος τους. Αναζητούν πολιτιστικές ανταλλαγές και εμπνεύσεις. Την πρόθεση της μόδας να συνομιλήσει με την Ανατολή και ιδιαίτερα με την Κίνα παρουσιάζει και αναλύει με πολλούς τρόπους η φετινή έκθεση στο Μητροπολιτικό Μουσείο της Νέας Υόρκης «China. Through the looking glass».

Σε αυτήν την επική παραγωγή του, το Μητροπολιτικό Μουσείο της Νέας Υόρκης παρουσιάζει ένα παράλληλο σύμπαν. Η Κίνα προβάλλεται ως αποκύημα της δημιουργικής φαντασίας των σχεδιαστών μόδας από τα μέσα του περασμένου αιώνα έως τις πρόσφατες συλλογές. Οι οποίοι διερευνούν την πλούσια κινεζική παράδοση στις χειροτεχνίες, στην παραγωγή του μεταξιού, στα κεντήματα, στις επεξεργασίες κεραμικών, πορσελάνης, λακαρισμένου ξύλου. Εμπνέονται από τα σχέδια της Δυναστείας των Μινγκ, από τα εκτυφλωτικά χρώματα των μεταξωτών και την καλλιγραφία. Ετσι παντρεύουν την αίσθηση της χλιδής της αυτοκρατορικής Κίνας των Τσινγκ με τα πατρόν της Δύσης, τα στοιχεία της ανδρικής γκαρνταρόμπας της Λαϊκής Δημοκρατίας της Κίνας με λεπτομέρειες σύγχρονου μινιμαλιστικού σχεδιασμού.  

Οι πρωταγωνιστές αυτού του αφηγήματος είναι τρεις τύποι ενδύματος: το αυτοκρατορικό ένδυμα Μαντσού, το φόρεμα τσιπάο και το κοστούμι Μάο. Τα κεντήματα – με θέματα δράκους, βουνά, λίμνες, πέταλα λουλουδιών, σύννεφα – με μεταξωτό και μεταλλικό νήμα που στόλιζαν τις επιβλητικές μακριές ρόμπες των αυτοκρατόρων έδωσαν υλικό στους ρομαντικούς δημιουργούς της υψηλής ραπτικής Τζον Γκαλιάνο, Αλεξάντερ ΜακΚουίν, Ιβ Σεν Λοράν να χρησιμοποιήσουν τα σύμβολα εξουσίας της κινεζικής ιεραρχίας σε επίσημα ενδύματα ενός τελετουργικού σύγχρονης γοητείας και εντυπωσιασμού.

Η νοσταλγία για τη Σαγκάη της εποχής 1920-1930 αποτελεί μοχλό δημιουργικής πίεσης για τους ανθρώπους της μόδας. Αλλωστε, η ατμόσφαιρα στις ταινίες του Γουόνγκ Καρ Γουάι τροφοδοτεί αυτήν την εντύπωση για το Παρίσι της Ασίας. Και το παραδοσιακό κινεζικό φόρεμα τσιπάο που φορούσαν τη δεκαετία του ’20 οι ευκατάστατες γυναίκες στη Σαγκάη  γίνεται ο πειστικός μάρτυρας της πολιτισμικής σύζευξης. Καθώς αποκτά στοιχεία κοσμοπολιτισμού από τον Τομ Φορντ για τη συλλογή του στον Yves Saint Laurent, παρακμιακού αισθησιασμού τα οποία επεξεργάστηκε ο ταλαντούχος  Τζον Γκαλιάνο σε  διαφορετικές συλλογές υψηλής ραπτικής για τον Dior και εξωτικής κομψότητας από τον Ραλφ Λόρεν.  Μέσα από τον καθρέφτη της μόδας η Κίνα υπογραμμίζει επίσης ότι έχει περάσει από τη λιτότητα και την αυστηρή πειθαρχία της μαοϊκής Πολιτιστικής Επανάστασης. Το κοστούμι Μάο παραμένει στυλιστικά επίκαιρο για λόγους άνεσης και πρακτικού ύφους. Η επιβεβλημένη ομοιομορφία του υπονοεί μια ουτοπική ιδεολογία σύμφωνα με την οποία απελευθερώνονται οι περιορισμοί κοινωνικής τάξης και φύλου.

Η έκθεση λειτουργεί και ως είδος ευχαριστιών. Η αγοραστική δύναμη της σύγχρονης Κίνας έχει σώσει τον κόσμο της πολυτέλειας από τη συνεχιζόμενη οικονομική δυσπραγία της Ευρώπης και της Αμερικής. Καθώς οι δυτικοί θαυμαστές της – προερχόμενοι από τη συρρικνωμένη εισοδηματικά μεσαία τάξη – σήμερα καταναλώνουν τη μόδα μόνο μέσω  της φαντασίας των εικόνων. Στη δική τους πραγματικότητα ψωνίζουν την ευτέλεια των αντιγραφών της μόδας στη μυριοστή κινεζική «μπουτίκ» της γειτονιάς τους.