«Μπερδεύουμε τη δημοκρατία με τα likes στο facebook»

Μια τραγωδία με αίσιο τέλος; Και όμως. Αυτή την «τραγικωμωδία», κατά τον Αριστοτέλη (στην «Περί Ποιητικής» γραμματεία), την «Ιφιγένεια στη χώρα των Ταύρων», επέλεξε ο Θωμάς Μοσχόπουλος για τη συνεργασία του με το Κρατικό Θέατρο Βορείου Ελλάδος. Είναι και «η νηφαλιότητα που ζητά το έργο στο τέλος σαν λύση», είναι κυρίως και ότι ενέχει μια «πρόταση ορθολογισμού σε περίοδο μεγάλης κρίσης». Να, κάτι σαν την περίοδο που διανύουμε.

Και ακόμη πιο πολύ: «Το έργο προτείνει μια ανθρωπιστική λύση που τοποθετεί τα πράγματα στη σωστή τους βάση» όπως λέει ο σκηνοθέτης. Προτείνει, με δυο λόγια, τη λειτουργία του διαλόγου. Την έχουμε ξεχάσει, άραγε, αυτή τη λύση; Και αν ναι, μήπως ο Ευριπίδης και η συγκεκριμένη τραγωδία του βρίσκουν τόπο έκφρασης – τη θεατρική σκηνή – για να μας τη θυμίσουν; Αποδεικνύοντας και πόσο διαχρονικό είναι, εν τέλει, το αρχαίο δράμα;

«Οι ήρωες είναι σχεδόν μη τραγικοί, διότι απεκδύονται τον τραγικό τους εαυτό» εξηγεί ο Θωμάς Μοσχόπουλος. «Γόνοι από τραγικό παρελθόν βρίσκουν τον δρόμο σε αυτήν ακριβώς την απέκδυση του τραγικού ηρωικού εαυτού τους». Συνειδητοποιούν ότι η – θυσιασμένη από τον πατέρα της – Ιφιγένεια είναι και θύτης, όχι μόνο θύμα. «Εχουμε την τάση να προβάλλουμε τον τραγικό ήρωα ως πλάσμα που πάλλεται από το συναίσθημα, τόσο που αντί να αρθρώνει λόγο αρθρώνει οιμωγές. Δεν είναι έτσι όμως και αυτό μας δείχνει η “Ιφιγένεια”. Το κουβαλάμε και επί σκηνής σαν κληρονομιά που ανανεώνεται διαρκώς. Ισως διότι είναι εύκολο στον ερμηνευτή να εκτονώνεται συναισθηματικά στη σκηνή».

Ο Χορός στην εν λόγω τραγωδία κατά ΚΘΒΕ που έκανε ήδη την επιτυχημένη πρεμιέρα της – παραδοσιακά – στο Θέατρο Δάσους της Θεσσαλονίκης και έχει ξεκινήσει την περιοδεία της, προτού ακουστεί την Παρασκευή και το Σάββατο στο Αρχαίο Θέατρο της Επιδαύρου, αντανακλά τον μέσο θεατή. Μια ομάδα από δούλες κεκαρμένες – πολύ συζητήθηκε αυτή η ιδέα του Θωμά Μοσχόπουλου. «Μιλάμε για κανονικούς ανθρώπους» λέει ο σκηνοθέτης για τα πρόσωπα της «Ιφιγένειάς» του. «Δεν γαντζώνονται στα τραύματα του παρελθόντος, αλλά προσπαθούν να τα βγάλουν πέρα με αντιηρωικό τρόπο».

Κάπως έτσι ο Ευριπίδης εισάγει έναν «ευγενή σχετικισμό». Κόντρα στο απόλυτο των θεών, μειώνει την απολυτότητα και τη βαρβαρότητα, κατεβαίνοντας χαμηλά, εκεί, στη βάση συνύπαρξης των ανθρώπων. Και κλείνει το μάτι απαιτώντας, κατά κάποιον τρόπο, την επανεξέταση του Αλλου, του ξένου σε αυτή τη βάση, βάζοντας την Ιφιγένεια να ανακαλύπτει ότι πάει να σκοτώσει τον ξένο, που ουσιαστικά είναι ο αδελφός της.

ΠΑΝΙΚΟΒΛΗΤΟ ΠΛΗΘΟΣ. Αυτές είναι οι απαντήσεις που προτείνει μέσα από την ευριπίδεια τραγωδία και ο Θωμάς Μοσχόπουλος, βλέποντας το πανικόβλητο πλήθος γύρω, στις ημέρες μας. «Βλέπω έναν κόσμο που μέσα στον πανικό του αρχίζει να κωφεύει και να είναι γαντζωμένος στην απολυτότητα. Δεν μπορεί να τον κατηγορήσει κάποιος γι’ αυτό, αλλά χρειάζεται να αφαιρέσουμε την ακρότητα από τα πράγματα».

Κάπως έτσι και ο Χορός των άβουλων δούλων περνάει σε μια πράξη που ξεκολλάει τις γυναίκες αυτές από την άβουλη μάζα και τις μετατρέπει σε μονάδες που μπορούν ψύχραιμα να δώσουν τη λύση. «Αυτή είναι η ουσιαστική δημοκρατία. Γιατί έχουμε φθάσει να μπερδεύουμε τη δημοκρατία με τα likes στο facebook και να φερόμαστε με τρόπο που, προσωπικά, με τρομάζει» προσθέτει ο Θωμάς Μοσχόπουλος. «Είναι τρομακτικό αυτό που μας συμβαίνει. Οτι αλλάζουμε με ευκολία άποψη και αγόμαστε και φερόμαστε».

ΟΙ ΑΝΤΙΔΡΑΣΕΙΣ. Στην περιοδεία της «Ιφιγένειας» του ΚΘΒΕ συνάντησε ένα πολύ ζεστό κοινό, ειδικά πιο νέο κοινό, που δεν έχει φόβο να ανακαλύψει ακόμη και το χιούμορ της τραγωδίας. «Ο Ευριπίδης υπονομεύει τις βεβαιότητες. Ηταν αποκάλυψη να βλέπω το κοινό να αντιδρά σε αυτό, να σκάει ένα μικρό χαμογελάκι την ώρα που πιάνει την ευφυΐα του κειμένου του. Αλλοι πάλι σοκάρονται – το παρατήρησα και με την “Αλκηστη” αυτό – σκεφτόμενοι ότι είναι τραγωδία και δεν πρέπει να γελάσουν. Κάποτε δυσκολευόμαστε να είμαστε ανοιχτοί. Πάμε με μια έτοιμη ιδέα του τι θα δούμε και πώς θα το δούμε».

INFO
«Ιφιγένεια στη Χώρα των Ταύρων» του Ευριπίδη από το ΚΘΒΕ, σε μετάφραση και σκηνοθεσία Θωμά Μοσχόπουλου, μουσική Κορνήλιου Σελαμσή, σκηνικά Ευαγγελίας Θεριανού, κοστούμια Κλαιρ Μπρέισγουελ, με τους Αμαλία Μουτούση, Γιώργο Χρυσοστόμου, Μιχάλη Συριόπουλο, Αννα Καλαϊτζίδου, Γιώργο Κολοβό, Χρίστο Στυλιανού, Αναστάση Ροϊλό κ.ά., στις 7 και 8 Αυγούστου στο Αρχαίο Θέατρο της Επιδαύρου (21.00). Εισιτήρια: 5 – 50 ευρώ.