Oι προοπτικές του ευρώ

Οταν ο υπουργός Οικονομικών της Γερμανίας Βόλφγκανγκ Σόιμπλε έβαλε στο τραπέζι την πιθανότητα εξόδου της Ελλάδας από το ευρώ, το έκανε για να δείξει ότι όλες οι χώρες πρέπει να υπακούουν τους κανόνες του ευρώ. Στην πραγματικότητα, αυτή η πρωτοβουλία προκάλεσε μια πολύ πιο ευρεία συζήτηση για τις αρχές του νομίσματος, τη διακυβέρνησή του και τη λογική πίσω από την ύπαρξή του.

Κανείς δεν μπορεί να πει πώς θα είχε εξελιχθεί η Ευρώπη χωρίς το ευρώ. Εκείνο όμως που είναι τώρα σημαντικό είναι αν το ευρωπαϊκό νόμισμα έχει προοπτικές για το μέλλον. Πολλοί αποφεύγουν συχνά να απαντήσουν στην ερώτηση επειδή το κόστος μιας εξόδου από την ευρωζώνη είναι πολύ υψηλό. Επίσης, αν διαλυθεί το ευρώ θα εμφανιστούν ξανά οι σκοτεινές δυνάμεις του εθνικισμού και του προστατευτισμού. Αυτό όμως είναι σαν να συμβουλεύει κάποιος ένα ζευγάρι να μη χωρίσει επειδή ένα διαζύγιο θα είναι πολύ ακριβό.

Για να φέρει ευημερία το ευρώ χρειάζονται περαιτέρω μεταρρυθμίσεις στο σύστημα εκπόνησης πολιτικής. Ωστόσο, μια ατζέντα μπορεί να σχεδιαστεί και να εφαρμοστεί μόνο αν υπάρχει ευρεία συναίνεση και όπως δείχνουν τα προβλήματα με την Ελλάδα, δεν είναι εύκολο να υπάρξει τέτοια συναίνεση.

Η Ευρώπη δεν έχει την πολυτέλεια να χρονοτριβεί και να υποκρίνεται. Είτε τα μέλη της θα συμφωνήσουν σε μια ατζέντα διακυβέρνησης και πολιτικών μεταρρυθμίσεων ώστε να γίνει το ευρώ μηχανή ευημερίας είτε θα πηγαίνει συνέχεια από διαφωνίες σε κρίσεις, μέχρι οι πολίτες να χάσουν την υπομονή τους και οι αγορές να χάσουν την εμπιστοσύνη τους.

Η σαφήνεια είναι προϋπόθεση σοβαρής συζήτησης και μακρόπνοων μεταρρυθμίσεων. Καθένας από τους μεγάλους συμμετέχοντες έχει τώρα την υποχρέωση να ορίσει τι θεωρεί απαραίτητο, τι θεωρεί μη αποδεκτό και ποιο αντάλλαγμα είναι διατεθειμένος να παραχωρήσει για να αποκτήσει αυτό που θέλει.

Ο Ζαν Πιζανί-Φερί είναι καθηγητής στην Hertie School of Governance στο Βερολίνο και έχει καθήκοντα γενικού επιτρόπου χάραξης πολιτικής στη γαλλική κυβέρνηση. Είναι πρώην διευθυντής του ινστιτούτου Bruegel.