Η σκληρή γραμμή ξυπνά φαντάσματα στην Ευρώπη

Η συμφωνία ανάμεσα στην Ελλάδα και στους εταίρους της που πιθανότατα θα ανοίξει τον δρόμο για ένα νέο πακέτο βοήθειας 85 δισ. ευρώ, έχει και χαμένους και κερδισμένους. Και αν όλοι οι παίκτες μετρούν και κέρδη και ζημιές, βρίσκονται δηλαδή και στην κατηγορία των χαμένων και σε αυτή των κερδισμένων, υπάρχει τουλάχιστον ένας που μετράει μόνο κέρδη. Κι αυτός είναι ο Βόλφγκανγκ Σόιμπλε, ο οποίος με τη σκληρή γραμμή που υιοθέτησε και την προσπάθειά του να εξωθήσει την Αθήνα εκτός ευρώ, είδε τα ποσοστά της δημοφιλίας του στη γερμανική κοινή γνώμη να εκτοξεύονται. Ο γερμανός υπουργός Οικονομικών είναι αυτή τη στιγμή και για πρώτη φορά στη μακρά θητεία του ο πιο δημοφιλής πολιτικός στη χώρα του, ξεπερνώντας ακόμη και τα ποσοστά εκτίμησης που χαίρει στην κοινή γνώμη η γερμανίδα καγκελάριος.

Αυτό το δημοσκοπικό μέγεθος, ωστόσο, δεν αποτυπώνει τη γενική διάθεση στη Γερμανία. Η σκληρή γραμμή του Βερολίνου δεν έχει μόνο θιασώτες αλλά και επικριτές. Αυτοί οι τελευταίοι διαβλέπουν έναν γερμανικό ηγεμονισμό, ο οποίος είναι πιθανό να ξυπνήσει τις χειρότερες μνήμες σε μια μεγάλη μερίδα των ευρωπαίων πολιτών. Τον κίνδυνο αυτόν επισημαίνει με συνέντευξή του στη «Ρεπούμπλικα» ο Χέρμπερτ Πραντλ, διευθυντής της εφημερίδας «Ζιντόιτσε Τσάιτουνγκ». «Μια Ευρώπη στην οποία θα κυριαρχεί μία και μόνο χώρα δεν μπορεί να λειτουργήσει. Η γραμμή Μέρκελ – Σόιμπλε είναι πολύ επικίνδυνη, προδίδει τις αρχές των πατέρων ιδρυτών της Ευρώπης αλλά και του Χέλμουτ Κολ» επισημαίνει. «Η Ευρώπη» προσθέτει, «θα έπρεπε να είναι μια κοινότητα στην οποία αναγνωρίζονται αξιοπρέπεια και λόγος ακόμη και στις πιο μικρές χώρες. Αυτή ήταν η καταστατική βάση των πατέρων της ευρωπαϊκής ιδέας και της ενοποίησης. Η επιτυχία και η πρόοδος της Ευρώπης βασίζονταν σε μια κάποια δόση γερμανικής ταπεινοφροσύνης. Στην ελληνική τραγωδία, όμως, η γερμανική ταπεινοφροσύνη είναι απούσα. Η Γερμανία συμπεριφέρεται με ασύλληπτο τρόπο σε σχέση με τις διδαχές του Κολ, αλαζονικό και προσβλητικό».

Η κριτική θεμελιώνεται και στην Ιστορία. Η Γερμανία, λέει ο γερμανός δημοσιογράφος, πρέπει να αποδεικνύει συνεχώς στους εταίρους της πως έχει αντλήσει τα ιστορικά της διδάγματα και ότι έχει αλλάξει. Και εξηγεί ότι η εκτροπή από αυτή τη θέση έχει τις ρίζες της σε μια «κακεντρεχή» εκστρατεία της «Μπιλντ» εναντίον της Ελλάδας, στην οποία συμμετείχαν και άλλα μέσα ενημέρωσης, όπως το περιοδικό «Σπίγκελ», αλλά και πολιτικοί. «Πρόκειται για λαϊκισμό» επισημαίνει. Και ο κίνδυνος είναι όχι μόνο να προκαλέσει την οργή των Νοτιοευρωπαίων και των Γάλλων, αλλά και να φέρει στην επιφάνεια όλες τις παλαιές προκαταλήψεις τους.

Αυτές τις παλαιές προκαταλήψεις προσπαθεί να ξορκίσει και ο συγγραφέας Πέτερ Σνάιντερ. «Αγαπητοί φίλοι Ευρωπαίοι» γράφει, «μπορείτε να μου πείτε όταν μιλάτε για “Τέταρτο Ράιχ” τι κοινό έχουν η Μέρκελ και ο Σόιμπλε με τον Χίτλερ; Πρέπει όλοι μας να είμαστε προσεκτικοί με τη χρήση των λέξεων». Ο Σνάιντερ υπενθυμίζει ότι η Γερμανία δεν ήταν η μόνη που ακολούθησε τη σκληρή γραμμή. Το ίδιο έκαναν και άλλα μέλη της ευρωζώνης όπως η Ιρλανδία, η Πορτογαλία και οι χώρες της Βαλτικής. Αυτή η κοινή στάση, ωστόσο, δεν απαλλάσσει την Ανγκελα Μέρκελ και τον Βόλφγκανγκ Σόιμπλε από το γεγονός ότι απέκρυψαν την αλήθεια από τους γερμανούς πολίτες. «Η γερμανική ηγεσία παραμένει δέσμια του δογματισμού της. Το πρόβλημα επομένως δεν είναι η φανταστική ροπή προς έναν νέο γερμανικό ηγεμονισμό αλλά ο δογματισμός του Βερολίνου, η εμμονική πεποίθησή του ότι ένας οφειλέτης πρέπει να πληρώσει όλο του το χρέος ακόμη και εις βάρος της επιβίωσής του» επισημαίνει ο γερμανός συγγραφέας.

Σε αυτό το σημείο βρίσκεται, σύμφωνα με τον Σνάιντερ, το κωμικοτραγικό παράδοξο της άρνησης της γερμανίδας καγκελαρίου να πει την αλήθεια στους γερμανούς πολίτες. «Η πιο πιθανή εξήγηση αυτού του παραδόξου είναι ότι στους γερμανούς πολίτες αρέσει να ακούν ψέματα. Πολλοί Γερμανοί θα ήθελαν να βγει η Ελλάδα από την ευρωζώνη, αλλά αυτό συμβαίνει επειδή κανένας δεν τους εξηγεί τι θα σήμαινε αυτό για το κοινό νόμισμα και την παγκόσμια οικονομία».

«Ο μονόδρομος έχει αρνητικές συνέπειες»

«Φοβάμαι ότι αυτή η γερμανική κυβέρνηση δεν αντιλαμβάνεται ότι ή σήμερα θα διαπραγματεύεται με τον Ολάντ και τον Ρέντσι ή αύριο θα έχει απέναντί της τη Μαρίν Λεπέν και τον Σαλβίνι». Η εκτίμηση αυτή του διευθυντή της «Ζιντόιτσε Τσάιτουνγκ» Χέρμπερτ Πρανταλ μεταφράζεται πολιτικά στην άποψη του αντιπροέδρου των γερμανών Σοσιαλδημοκρατών Τόρστεν Σέφερ Γκίμπελ ότι ο μονόδρομος του Βερολίνου έχει αρνητικές συνέπειες. «Δεν μπορούμε να βγούμε από την κρίση αποταμιεύοντας, φτάνει με τις συνταγές – μονόδρομο, η πολιτική των φιλελεύθερων – συντηρητικών είναι εντελώς λανθασμένη» προσθέτει ο γερμανός πολιτικός. Κατά την άποψή του, «οι Σοσιαλδημοκράτες δήλωσαν ανέκαθεν την  αντίθεσή τους στο Grexit» και «τώρα πρέπει να επιτευχθεί η παραμονή της Ελλάδας στο ευρώ». Το «νούμερο δυο» των Σοσιαλδημοκρατών, τέλος, τονίζει ότι η χώρα του ευνοείται σημαντικά από την Ευρωπαϊκή Ενωση, όχι μόνο οικονομικά αλλά και κοινωνικά. Κατά συνέπεια, η πολιτική ένωση πρέπει να ενισχυθεί, βλέποντας την κρίση ως ευκαιρία για να ξαναρχίσει, επιτέλους, ο διάλογος.