«Οι κοινωνίες έχουν παντού τις ίδιες παθογένειες»

Από τον πρωταγωνιστικό του ρόλο ως Δικαιόπολις στους «Αχαρνής» του Σωτήρη Χατζάκη το 2010 σε Επίδαυρο και θέατρα ανά τη χώρα, είχε στοιχηθεί με το αντιμνημονιακό τόξο. Πληθωρικός – μέχρι παρεξηγήσεως – έχει επιλέξει να εκτίθεται καθημερινά στον προσωπικό του λογαριασμό στο facebook και στις μικρού μήκους καθημερινές του εκπομπές στον ραδιοφωνικό σταθμό Στο Κόκκινο. Δεν νιώθει να αναλώνεται περισσότερο απ’ ό,τι πρέπει στον δημόσιο λόγο και στα κοινωνικά δίκτυα; τον ρωτώ. «Ναι, αλλά αυτό με τροφοδοτεί. Το θεωρώ υποχρέωσή μου. Το προτιμώ από τη σιωπή».

Κλεισμένος εδώ και καιρό με την παλιά του αδελφή ψυχή Λίνα Νικολακοπούλου στο υπόγειο του Ιδρύματος Mιχάλης Κακογιάννης, κάνουν τα τελευταία περάσματα για τη γιορτή που στήνουν στο Ηρώδειο με τίτλο «Avanti Dario»: μια «διαμετακομιστική γιορτή του» με άξονα τη ζωή του νομπελίστα συγγραφέα Ντάριο Φο. Η ιδέα γεννήθηκε όταν έφτασε στα χέρια του το βιβλιαράκι «Εναντίον των γελωτοποιών» με την ομιλία του Φο κατά την απονομή του Νομπέλ.

Τι θα δούμε στο Ηρώδειο; Τι θέση έχει η μουσική;

Πολλή μουσική, μεγάλο μέρος της του σταθερού συνεργάτη του Ντάριο, Φιορέντζο Κάρπι – έκπληκτοι τον ανακαλύψαμε, είναι ένας σπουδαίος συνθέτης, μελωδός. Επίσης συνθέσεις του ίδιου του Ντάριο Φο. Η Λίνα Νικολακοπούλου απέδωσε με ακρίβεια και ανεξίτηλα στη γλώσσα μας. Νιώθω πως πολλά από αυτά θα μείνουν στην καρδιά μας για χρόνια όπως ο «Ακληρος» και ο «Λιποτάκτης» ή το «Πόρτα Ρομάνα» – τραγούδι που του είπαν οι Ιταλοί του Οσλο την ώρα που έβγαινε ο Ντάριο με τη σύντροφό του Φράνκα μετά την απονομή του Νομπέλ. Ακόμα, ιταλικά λαϊκά τραγούδια από τον 14ο αιώνα μέχρι το 1950, από τη δουλειά, από τους αγώνες. Σε μια ενότητα στο τέλος του πρώτου μέρους μ’ ένα μικρό μάθημα πώς χτίστηκαν οι μελωδίες και οι ρυθμοί πάνω στις ανάσες και στις κινήσεις τής κάθε εργασίας. Μια ενότητα επίσης με τρία τραγούδια του Χρήστου Λεοντή από την παράσταση του Θεάτρου Τέχνης «Ισαβέλλα, τρεις καραβέλες κι ένας παραμυθάς» κι ένα τραγούδι του Μίκη Θεοδωράκη σ’ ένα σημείο που κρίθηκε απαραίτητο (αυτό για τον Νικηφόρο Μανδηλαρά). Τέλος, αναφορές σε σκηνές-σταθμούς και συνδέσεις από αφηγήσεις, συνεντεύξεις και αφορισμούς του Ντάριο.

Πώς συνδέονται τα μηνύματα του Ντάριο Φο με τη συγκυρία της χώρας μας ή και του Νότου της Ευρώπης;

Ο,τι κι αν διαβάσαμε, όπου κι αν κοιτάξαμε, είναι σαν να ‘χουν γραφτεί τώρα γιατί τα προβλήματα των ανθρώπων είναι ίδια, οι κοινωνίες διατήρησαν δυστυχώς τις παθογένειές τους, μοιάζουμε πολύ με τους Ιταλούς. Μιλώντας για τον Ντάριο Φο, οι καταστάσεις του, τα τραγούδια του, οι στίχοι του, οι μουσικές του, ο τρόπος που τα παίζει, τα κάνει διαχρονικά, μιλάμε για έναν μεγάλο κλασικό.

Επειτα από καιρό συνεργάζεστε σε μια παράσταση με τη Λίνα Νικολακοπούλου; Τι σημαίνει αυτό;

Είμαστε νέοι και βουτάμε στο περιεχόμενο, με τη χαρά αυτής της νεότητας που έχουμε μάλλον καταφέρει να την κρατήσουμε απαράβατο δικαίωμά μας στη δημιουργία μας μέσα στα χρόνια. Η Λίνα κύκλωσε το θέμα με την ακρίβεια ενός ανθρώπου που ασχολείται με τον λόγο. Είδαμε βίντεο, πολλά και δικά του και της Φράνκα, διαλέξαμε σκηνές που παντρεύονται με τον ελληνικό μύθο, κάθε μέρα για μήνες η Λίνα μού φανέρωνε και κάτι καινούργιο από την έρευνα από το διάβασμά της. Διαβάσαμε πολύ, ανατρέξαμε σε λεπτομέρειες ζωής, τέχνης, δημόσιας συμπεριφοράς. Να τονίσω τη συμβολή ανθρώπων που στάθηκαν πολύτιμοι στην έρευνα και στη γλώσσα. Τη θεατρολόγο Ευανθία Στιβανάκη, τον Θοδωρή Αγγελόπουλο από το Ιδρυμα Μιχάλης Κακογιάννης που με οδήγησε στην πόρτα του Ντάριο Φο στο Μιλάνο, τον Αντώνη Ζαγκλακούτη που μας μετέφρασε ένα κείμενο-έκπληξη το οποίο πρωτοπαίζεται και τον φίλο μου από το Μπρίντιζι Ιωάννη Νταβίλη που μας επιβεβαίωνε ταχύτατα τις ακριβείς μεταφράσεις από τα ιταλικά των τραγουδιών που παρουσιάζουμε.

Τα παιδιά της Σπείρας απ’ τη μια και η πολύπειρη Μάγια Λυμπεροπούλου απ’ την άλλη, δυο γενιές. Πώς ενοποιούνται στο πανηγύρι του Ντάριο;

Η δουλειά τα αλέθει όλα. Εξαφανίζει τις διαφορές. Ολοι οι καλλιτέχνες που μας τιμούν με τη σύμπραξή τους είπαν «ναι» ανεπιφύλακτα και καμαρώνουμε για έναν σπάνιο θίασο απ’ όλες τις γενιές. Παρουσιάσαμε το σενάριο, μοιράσαμε παιχνίδι και πέσαμε με τα μούτρα στη δουλειά, στο παιχνίδι του θεάτρου και της μουσικής. Ο καθένας πρόσθεσε την εμπειρία του, τη γνώση του, το ταλέντο του, την προσωπικότητά του. Τι δυο γενιές; Τρεις μάλλον, μπορεί και τέσσερις. Το ταλέντο δεν έχει ηλικία. Το θέμα είναι ότι ο καθένας βάζει τον εαυτό του εκεί που πρέπει με τρόπο, νομίζω, πολύ ιδιαίτερο. Μάγια Λυμπεροπούλου, Δάνης Κατρανίδης, Ελένη Ουζουνίδου, Φωτεινή Μπαξεβάνη, Αλεξάνδρα Καρακατσάνη, Παναγιώτης Παναγόπουλος, Δημήτρης Μάριζας, Χάρης Φλέουρας (μαθητής του Φο) και Αγγελος Παπαδημητρίου. Από την άλλη η Σπείρα Σπείρα: Μαρία Κοσκινά, Κώστας Μπουγιώτης, Αναστασία Εδεν, Τζέρομ Καλούτα, Σάκης Καραθανάσης, Γιώργος Στιβανάκης, Αθηνά Αφαλίδου, κορμός ενός εκπαιδευμένου στρατού στα ιδιοφυή χέρια του Ισίδωρου Σιδέρη (χορογραφία), του μαέστρου μας Αρη Βλάχου (ενορχήστρωση και μουσική διδασκαλία). Σε ρόλο-έκπληξη θα είναι και η κοντράλτο Αργυρώ Καπαρού. Να πω για την ευφάνταστη δουλειά στα κοστούμια της Μαρίας Καραπούλιου, από χαρτόνια και κάμποτα ζωγραφισμένα στο χέρι με τα χρώματα και τον τρόπο του Φο. Ο αρχιτέκτονας Γιάννης Μουρίκης επίσης σχεδίασε μια πολυλειτουργική «τράπεζα». Για τη σκηνή του Ηρωδείου μάς έλυσε τα χέρια και τα πόδια. Και ο Αλέξανδρος Λόγγος κατασκευάζει απίθανα γλυπτά-μάσκες και ογκώδη φροντιστηριακά αντικείμενα. Ολοι στον ίδιο χώρο. Ενα αληθινό εργαστήριο σαν του Ντάριο. Μια γιορτή.

INFO
Ωδείο Ηρώδου Αττικού, 9/7 στις 21.00. Εισιτήρια στο greekfestival.gr, με χρέωση πιστωτικής κάρτας στο 210-3272.000, στα εκδοτήρια του Φεστιβάλ Αθηνών & Επιδαύρου (Πανεπιστημίου 39), τα βιβλιοπωλεία Παπασωτηρίου, τα καταστήματα Public, τα βιβλιοπωλεία Ιανός και Reload Stores