«Τη ζωή μου για ένα κομμάτι κρέας»

^«Χθες σε ονειρεύτηκα. Δεν θυμάμαι πια σχεδόν καθόλου τι ακριβώς έγινε, το μόνο που θυμάμαι είναι ότι διαρκώς αλλάζαμε υποστάσεις, εγώ ήμουν εσύ κι εσύ ήσουν εγώ. Στο τέλος έπιασες φωτιά, θυμήθηκα πώς μπορεί κανείς να σβήσει τη φωτιά με ένα ύφασμα, πήρα ένα παλιό ρούχο και άρχισα να σε χτυπάω. Ξαφνικά ξανάρχισαν πάλι οι μεταμορφώσεις και προχώρησαν μάλιστα τόσο πολύ, ώστε δεν καιγόσουν πια εσύ, αλλά εγώ…». Οι επιστολές του Κάφκα στην αγαπημένη του Μιλένα Γέσενσκα αποτελούν ήδη ανεξίτηλο κομμάτι της λογοτεχνικής ιστορίας, μαζί με εκείνες προς τη Φελίτσε (οι πρώτες είχαν κυκλοφορήσει από τον Κέδρο το 1987, οι δεύτερες από τον Γαβριηλίδη το 2003).  

Υστερα από μακρά αλληλογραφία με τη Μιλένα, η τελευταία καλεί τον Κάφκα στη Βιέννη. Η αγωνία του ότι εισέρχεται στην καθημερινότητα μιας σχέσης – ότι πρέπει να μιλήσει ρεαλιστικά για κάτι ποιητικό – τον κρατά άγρυπνο. Αλλά διαλύεται τη στιγμή που η Μιλένα τον αποκαλεί «Φρανκ» (ένα λάθος που δεν θα διορθώσει σε όλη τη διάρκεια της σχέσης τους). Η 24χρονη γυναίκα με την οποία θα περάσει τέσσερις ευτυχισμένες ημέρες στα δάση της Βιέννης έχει κάνει ήδη δύο απόπειρες αυτοκτονίας, μετρά δύο αποβολές, μία λεσβιακή σχέση και είναι φυματική. Θα την αποκαλέσει «δασκάλα» του και θα φθάσει για χάρη της στα έγκατα των προσωπικών εξομολογήσεων. Μόνον εκείνη μπορεί να του φωνάξει κατάμουτρα ότι δεν σκαμπάζει τίποτε από ερωτισμό και μόνο εκείνη μπορεί να του δώσει την υπόσχεση ότι, παρ’ όλα αυτά, αξίζει να προσπαθήσουν.

Η Μιλένα, όμως, δεν ήταν μόνο μία από τις σημαντικότερες σχέσεις στη ζωή του Φραντς Κάφκα. Σύμφωνα με δημοσίευμα της γερμανικής εφημερίδας «Βελτ», στη δεκαετία του 1920 ήταν φτασμένη δημοσιογράφος και αναγνωρισμένη πολιτιστική συντάκτρια. Μετά την εισβολή της Γερμανίας στην Τσεχοσλοβακία συνδέθηκε με ένα ανεπίσημο κίνημα αντίστασης και βοήθησε πολλούς Εβραίους να μεταναστεύσουν. Η ίδια παρέμεινε στη γενέθλια Πράγα και τον Νοέμβριο του 1939 φυλακίστηκε από την Γκεστάπο στο Πανκράς και, αργότερα, στη Δρέσδη. Τον Οκτώβριο του 1940 μεταφέρθηκε στο στρατόπεδο συγκέντρωσης του Ράβενσμπρικ της Γερμανίας. Εκεί θα γνωρίσει τη Μαργκαρέτε Μπούμπερ Νόιμαν, η οποία θα γράψει τη βιογραφία της Μιλένα μετά την απελευθέρωση της πόλης.

Η Μιλένα θα πεθάνει στις 17 Μαΐου του 1944, εξαιτίας μίας επιπλοκής σε επέμβαση στο νεφρό της. Μέχρι τότε είχε ανταλλάξει τουλάχιστον 14 επιστολές με τον πατέρα της και την κόρη της Γιάνα, όπως αποδεικνύει ο φάκελος της Στάζι για τον δεύτερο σύζυγό της Γιάρομιρ Κρέσαρ που βρέθηκε πρόσφατα. Τις επιστολές αυτές επιμελήθηκε και δημοσιεύει στο τρέχον τεύχος του λογοτεχνικού περιοδικού «Neue Rundschau» η Αλένα Βαγκνεροβά, μία από τις καλύτερες ερευνήτριες για τη ζωή και το έργο της Μιλένα.