Πλατωνικές έριδες στα σφαγεία της Υδρας

Στον πλατωνικό διάλογο «Ιππίας ελάσσων» ο Σωκράτης παρουσιάζει τα επιχειρήματά του ότι δεν υπάρχει διαφορά μεταξύ ενός ψεύτη και κάποιου που λέει αλήθεια για να συμπεράνει ότι καλός άνθρωπος είναι εκείνος που εν γνώσει του κάνει λάθη και αδικίες. Ο καλλιτέχνης Πολ Τσαν, φετινός καλεσμένος του Ιδρύματος ΔΕΣΤΕ στην Υδρα, είχε την παράτολμη ιδέα να δημιουργήσει ένα σύγχρονο έργο-εγκατάσταση βασισμένο στο κείμενο του Πλάτωνα.

Και από το περασμένο Σάββατο, στην οροφή του μικρού πέτρινου κτίσματος των σφαγείων  της Υδρας τρεις γιγάντιες λευκές φιγούρες-φαντάσματα συνομιλούν και χειρονομούν με το φύσημα του αέρα: ο Σωκράτης, ο Ιππίας και ο Εύδικος. Είναι οι τρεις συνομιλητές στο πλατωνικό έργο «Ιππίας ελάσσων» που παρακίνησαν τον αμερικανοκινέζο καλλιτέχνη Πολ Τσαν να αφήσει το καλλιτεχνικό του ίχνος στο νησί. Στο εσωτερικό των σφαγείων, μία σύνθεση από λευκά υφάσματα, σαν χιτώνες απλωμένοι στους φθαρμένους τοίχους, μαζί με μονά χρησιμοποιημένα παπούτσια καλωδιωμένα σε πρίζες συμπληρώνουν το έργο του «Hippias Minor». Είναι η δική του σύγχρονη ματιά πάνω στο κείμενο του αρχαίου φιλοσόφου. Ο Πολ Τσαν συνδύασε στοιχεία κινουμένων σχεδίων (animation), γλυπτικής, ραπτικής και υδροδυναμικής για να δημιουργήσει αυτό που συνοπτικά ο ίδιος αποκαλεί «ρούχα για πνεύματα».

Για να θεμελιώσει μάλιστα την προσέγγισή του παρουσίασε και το βιβλίο του πλατωνικού διαλόγου «Hippias Minor or The Art of Cunning» με εισαγωγή και σχέδια δικά του σε μία νέα αγγλική μετάφραση από τη μεταφράστρια Σάρα Ρούντεν και με εισαγωγικό  δοκίμιο του αμερικανού καθηγητή Κλασικής Φιλολογίας Ρίτσαρντ Φλέτσερ.

Μάλιστα τη βραδιά των εγκαινίων του «Hippias Minor» ο ίδιος ο καλλιτέχνης, άλλοι καλλιτέχνες, βοηθοί του και συνεργάτες της έκδοσης συναντήθηκαν με τους καλεσμένους του Ιδρύματος ΔΕΣΤΕ κάτω από τον ίσκιο μιας μεγάλης ελιάς στη δημοφιλή ταβέρνα του Ντούσκου. Σκοπός των συνδαιτυμόνων ήταν η αναβίωση ενός πλατωνικού συμποσίου. Σύμφωνα με τις οδηγίες του Πολ Τσαν, η εναλλαγή βρώσης και οίνου θα προκαλούσε στη συνέχεια την ανταλλαγή ζωηρών ερωτημάτων και κατά προτίμηση αντίθετων απόψεων. Το σχέδιο Πολ Τσαν θα ενίσχυε τη νέα οπτική του πάνω στην παραδοσιακή ερμηνεία του διαλόγου περί αλήθειας και ψεύδους. Το εγχείρημα αρχικά είχαν αναλάβει ο Ρίτσαρντ Φλέτσερ, η μεταφράστρια κλασικής λογοτεχνίας Σεσίλ Ιγγλέση Μαργέλου, οι καλλιτέχνες Σεθ Πράις, Νικ Καλαμπρέζε και ο κριτικός τέχνης Τζορτζ Μπέικερ. Ωστόσο το εμπόδιο της γλώσσας των άγγλων ομιλητών προς το ακροατήριο των υδραίων κατοίκων παρισταμένων στο νέου τύπου συμπόσιο δεν αναπτέρωσε τα πνεύματα. Η επιθυμία του Τσαν να αποδείξει ότι ο Σωκράτης δεν υπερασπίζεται το ψεύδος αλλά προωθεί μια προσέγγιση της δύναμης που έχει η δημιουργική πράξη έμεινε στις προθέσεις.