Αξεσουάρ: Ψηλά τακούνια

Στις περισσότερες φωτογραφίες που στέλνουν τα πρακτορεία ειδήσεων και αφορούν εκδηλώσεις με επίσημο ένδυμα, οι γυναίκες πρωταγωνιστούν μόνο εάν υποφέρουν. Μάλιστα ο πόνος τους είναι κατά μία έννοια και η μεγάλη τους απόλαυση, αφού συνήθως προκαλείται από ένα ζευγάρι παπούτσια με τακούνια. Στα καλομακιγιαρισμένα τους πρόσωπα, τονισμένα με τη λάμψη ακριβών διαμαντιών πολλών καρατίων, συνήθως υπάρχει μία υποψία έντασης με σφιγμένο χαμόγελο και ζορισμένο βλέμμα.

Είναι η επιλογή του εκλεκτικού μαρτυρίου της φήμης τους την οποία εξαργυρώνουν με ορθοστασία πάνω σε ψηλά τακούνια. Και μετά το λεγόμενο flatgate, το κύμα διαμαρτυρίας κατά το πρόσφατο κινηματογραφικό φεστιβάλ των Καννών από σταρ που δυσανασχέτησαν με τους άγραφους κανόνες επιβολής τακουνιών για τις επίσημες πρεμιέρες, μία έκθεση με θέμα τα γυναικεία παπούτσια στο Μουσείο Βικτωρίας και Αλβέρτου στο Λονδίνο αναθερμαίνει τη συζήτηση. «Ηδονή και Πόνος» ο τίτλος της. Σε αυτήν παρουσιάζονται κομμάτια από τις ιστορικές και σύγχρονες συλλογές του μουσείου σε μία αντιπαράθεση του γυναικείου σώματος και της κοινωνικής θέσης των γυναικών σε όλες τις γεωγραφικές ζώνες του κόσμου.

Στη Βενετία του 16ου αιώνα οι γυναικείοι ξύλινοι κόθορνοι ήταν απαραίτητοι στις γυναίκες. Οταν η στάθμη της θάλασσας ανέβαινε πλημμυρίζοντας τους δρόμους της Γαληνοτάτης, τα λεγόμενα τσοπίνι στα πόδια των γυναικών προστάτευαν τα μακριά φορέματά τους από τις λάσπες. Το θέμα της λεπτής ισορροπίας τους πάνω στις ξύλινες πλατφόρμες ύψους 25 εκατοστών δεν ήταν  ζήτημα που απασχόλησε τις Βενετσιάνες. Ενδιαφέρονταν κυρίως να αγοράζουν σφυρηλατημένα με ασήμι τσοπίνι, στολισμένα με βελούδο και πολύτιμους λίθους ή με ύφασμα που ταίριαζε με τα ρούχα τους, παρά να σώσουν τους αστραγάλους τους από διαστρέμματα.

ΦΕΤΙΧ. Η βενετσιάνικη γυναικεία ματαιοδοξία βρίσκει τη σύγχρονη αντιστοιχία της στην εμμονή για τα παπούτσια του δημιουργού Κριστιάν Λουμπουτέν. Πέρα από το φετίχ της χαρακτηριστικής κόκκινης σόλας τους, τα τακούνια στιλέτο και η ιδιαίτερα στενή και σκληρή φόρμα των μοντέλων του γάλλου σχεδιαστή προκαλούν πόνο στα πέλματα. Ο Λουμπουτέν εμπνεύστηκε τα καλούπια του με φόντο στο υποσυνείδητό του τα μακριά και γυμνασμένα από ώρες προθέρμανσης πόδια των χορευτριών των παριζιάνικων καμπαρέ που αναζητούν σταθερότητα στα κουντεπιέ, όμοια με τις ξύλινες πουέντ.

Αυτήν την οδύνη της πειθαρχίας που δείχνει μια μπαλαρίνα να εξασκείται μέχρι να ματώσουν τα δάχτυλά της από την προσπάθειά της να ισορροπήσει πάνω στις πουέντ την είχε μεταφέρει στο παραμύθι του «Τα κόκκινα παπούτσια» ο δανός Χανς Κρίστιαν Αντερσεν. Την πράξη της ολοκληρωτικής αγάπης για την τέχνη μετέφεραν στη χολιγουντιανή οθόνη το 1948 οι Μάικλ Πάουελ και Eμερικ Πρεσμπέργκερ, στην ταινία τους «Τα κόκκινα παπούτσια» σκηνοθετώντας την κοκκινομάλλα Μόιρα Σίρερ. Και το 1993 το μείγμα παραμυθιού, ταινίας και συμβολισμών της γυναικείας ενηλικίωσης μέσω των κόκκινων πουέντ έγιναν το υλικό των στίχων στα τραγούδια του άλμπουμ της Κέιτ Μπους «The Red Shoes»: «Το λεπτό που τα έβαλα/ ήξερα ότι κάτι λάθος είχα κάνει/ είναι τα κόκκινα παπούτσια που δεν σταματάνε να χορεύουν».

Το τακούνι έχει γίνει το κατεξοχήν στοιχείο της θηλυκής εμφάνισης, αλλά και της γυναικείας επιρροής. Η γυναίκα που φορά ψηλά τακούνια χρησιμοποιεί την ανασηκωμένη σιλουέτα της ως εργαλείο αποπλάνησης των ανδρών. Η δυναμική τους, από αισθητική άποψη, φαίνεται στη φωτογραφισμένη το 1995 από τον Χέλμουτ Νιούτον Νάντια Aουερμαν για την αμερικανική «Vogue», η οποία κοσμεί το εξώφυλλο του καταλόγου της έκθεσης «Shoes: Pleasure and Pain».

Ενα ζευγάρι λευκές γόβες Salvatore Ferragamo φτιαγμένες για τη Μέριλιν Μονρόε – στο εσωτερικό των οποίων διακρίνεται το αποτύπωμα των δακτύλων της – παρουσιάζεται μεταξύ των άλλων εκθεμάτων. «Υπάρχει κάτι ενδόμυχο σε αυτήν την προσέγγιση, καθώς μεταφέρεται ένα ίχνος του σώματος πάνω στο αντικείμενο» εξηγεί η επιμελήτρια της έκθεσης Eλεν Πέρσον. Ωστόσο η συγκατοίκηση διάσημων και εντυπωσιακών υποδημάτων  που έκαναν καριέρα είτε στα πόδια της Κατρίν Ντενέβ ως «Ωραία της Ημέρας», της Oντρεϊ Χέπμπορν ως «Σαμπρίνα» ή της Σάρα Τζέσικα Πάρκερ ως Κάρι Μπράντσοου στο «Sex and the City» με τα κινέζικα παπούτσια λωτού (από τις αρχαίες δυναστείες της Κίνας και της παραμορφωτικής παράδοσης των σφιχτοδεμένων μικρών ποδιών) υπογραμμίζει τα λεπτά όρια που χωρίζουν την ηδονή από την οδύνη. Τα ποθητά και απρόσιτα παπούτσια εξακολουθούν να είναι αξεσουάρ μιας πραγματικότητας μέσα στην οποία οι γυναίκες ακόμη και σήμερα αναζητούν στοιχεία υπεράσπισης της αληθινής τους αξίας.