Το αίνιγμα της επόμενης ημέρας

Εβδομάδες πολιτικής αβεβαιότητας αντιμετωπίζει η Τουρκία μετά την απώλεια στις εκλογές της περασμένης Κυριακής της πλειοψηφίας από το κυβερνών κόμμα Δικαιοσύνης και Ανάπτυξης (ΑΚΡ) που αποτέλεσε πλήγμα στις φιλοδοξίες του προέδρου Ερντογάν για νέες, μεγαλύτερες εξουσίες.

Τώρα με τα 18 εκατομμύρια
των Κούρδων της Τουρκίας να εκπροσωπούνται για πρώτη φορά στη Βουλή από το Κόμμα της Δημοκρατίας των Λαών και τον 42χρονο χαρισματικό ηγέτη του Σελαχατίν Ντεμιρτάς να υποστηρίζει τα δικαιώματα όλων των μειονοτήτων, η χώρα βρίσκεται μπροστά σε τέσσερα ενδεχόμενα.

Εάν θα προχωρήσει στον σχηματισμό κυβέρνησης συνασπισμού, το ΑΚΡ είναι πιο πιθανό να συνεργασθεί με τη δεξιά Εθνικιστική Δράση, με την οποία έχει αρκετά κοινά. Ο ηγέτης των εθνικιστών Ντεβλέτ Μπαχτσελί αναμένεται σε αυτή την περίπτωση να διεκδικήσει παραχωρήσεις όπως ο περιορισμός των εξουσιών του Ερντογάν, κάτι που μάλλον δύσκολα θα δεχθεί ο τούρκος πρόεδρος.

Μια τέτοια συνεργασία θα υπονομεύσει την ειρηνευτική διαδικασία στο κουρδικό ζήτημα. Εάν ο πρωθυπουργός Αχμέτ Νταβούτογλου δεν μπορέσει να διαμορφώσει σταθερή κυβέρνηση, η παράδοση θέλει τον πρόεδρο της χώρας να αναθέτει την εντολή στο δεύτερο μεγαλύτερο κόμμα – το σοσιαλδημοκρατικό Ρεπουμπλικανικό Λαϊκό Κόμμα και τον ηγέτη του Κεμάλ Κιλιτσντάρογλου. Ομως με δεδομένη την αντιπαλότητα του ισλαμιστή Ερντογάν και του κεμαλιστή Κιλιτσντάρογλου, ο Ταγίπ πασά μάλλον δεν θα κάνει κάτι για το οποίο δεν τον υποχρεώνει το Σύνταγμα.

Ενα τρίτο σενάριο θα ήταν να σχηματίσει το ΑΚΡ κυβέρνηση μειοψηφίας με την υποστήριξη κάποιων βουλευτών της αντιπολίτευσης, κυρίως των εθνικιστών, προκειμένου να εξασφαλίσει ψήφο εμπιστοσύνης. Επίσης, υπάρχει πάντα το ενδεχόμενο, εάν δεν σχηματισθεί κυβέρνηση ή η κυβέρνηση μειοψηφίας δεν καταφέρει να κερδίσει ψήφο εμπιστοσύνης μέσα σε 45 ημέρες, ο πρόεδρος να προκηρύξει νέες εκλογές που θα πρέπει να πραγματοποιηθούν σε 90 ημέρες.

Ενισχυμένο από την ιστορική του εκλογική νίκη που μεταμόρφωσε το πολιτικό σκηνικό στην Τουρκία, το φιλοκουρδικό Κόμμα της Δημοκρατίας των Λαών δείχνει αποφασισμένο να πιέσει την Αγκυρα προκειμένου να επαναληφθούν οι ειρηνευτικές προσπάθειες και να τερματιστούν οριστικά τρεις δεκαετίες ένοπλων συγκρούσεων με δεκάδες χιλιάδες θύματα. Μιλώντας στους υποστηρικτές του ο Ντεμιρτάς δήλωσε έτοιμος να κάνει τα πάντα για να εκκινήσει και πάλι η ειρηνευτική διαδικασία, κάτι που δεν θα συμβεί εάν ο Νταβούτογλου καταλήξει να συνεργασθεί με τους εθνικιστές.

Πάντως, παρά το πλήγμα που δέχθηκε από το εκλογικό αποτέλεσμα ο πρόεδρος Ερντογάν συνεχίζει να παραμένει ο ισχυρός άνδρας της χώρας. «Τα αποτελέσματα μπορούν να συνοψιστούν σε μια φράση: οι ψηφοφόροι είπαν “αρκετά” στον Ερντογάν», έγραψε ο αρθρογράφος Αχμέτ Ινσέλ.

 Πάντως στελέχη του ΑΚΡ σχολίαζαν ότι μια και ο Ταγίπ πασά δύσκολα αποδέχεται την ήττα, «μάλλον ήδη ψάχνει τον αντικαταστάτη του πρωθυπουργού Νταβούτογλου». Σε μεγάλη αντίθεση με τις διθυραμβικές εμφανίσεις του έπειτα από προηγούμενες εκλογές, ο Ερντογάν εμφανίσθηκε συμβιβαστικός στο σύντομο διάγγελμά του: «Η γνώμη του λαού μας είναι πάνω απ’ όλα» είπε.

Ομως δεν λείπουν οι δυτικοί εταίροι της Τουρκίας που φαίνεται να ανησυχούν για τις πιθανές επιπτώσεις που έχει η πολιτική αβεβαιότητα σε γειτονικές χώρες όπως το Ιράκ, η Συρία και το Ιράν. Υπάρχει όμως και ένα άλλο ζήτημα που προκαλεί ανησυχία και αυτό είναι η πορεία της οικονομίας. Μετά τα αποτέλεσματα, η τουρκική λίρα έπεσε 5,2% έναντι του δολαρίου ενώ το ίδιο συνέβη και με τον δείκτη του χρηματιστηρίου. «Εάν αυτή η τάση συνεχισθεί, δεν μπορεί να αποκλεισθεί παρέμβαση της κεντρικής τράπεζας», ανέφεραν επενδυτές. Ο διοικητής της κεντρικής τράπεζας Ερντέμ Μπατσί, παρότι δεν ήταν υποψήφιος, είναι από τους μεγάλους κερδισμένους των εκλογών. Τα ηγετικά στελέχη του ΑΚΡ τον χαρακτήριζαν «προδότη» και «δειλό» επειδή δεν είχε μειώσει τα επιτόκια – τώρα μετά την ήττα της κυβέρνησης μπορεί ακόμα και να τα αυξήσει.

Οι κάλπες στο εξωτερικό
Πρώτο κόμμα με ποσοστό 31,75% βγήκε το φιλοκουρδικό Κόμμα Δημοκρατίας των Λαών από τις κάλπες που στήθηκαν στην πρεσβεία και στα προξενεία της Τουρκίας στην Ελλάδα, στο πλαίσιο της εκλογικής διαδικασίας για τους τούρκους πολίτες στο εξωτερικό. Το Ρεπουμπλικανικό Κόμμα ήρθε δεύτερο με 29,38% και το κυβερνών ΑΚΡ τρίτο με 25,9%.