Το φιλοκουρδικό ανάχωμα της Μερσίνας

Είναι η πόλη στην οποία κρίθηκαν εν μέρει χθες οι εκλογές στην Τουρκία, το δεύτερο μεγαλύτερο λιμάνι της χώρας μετά την Κωνσταντινούπολη, μια αναδυόμενη μητρόπολη 1,5 εκατομμυρίου κατοίκων και ένα προπύργιο του Κόμματος της Δημοκρατίας των Λαών (HDP). Είναι επίσης ένα ισχυρό σύμβολο για το φιλοκουρδικό κόμμα, καθώς είναι ο μοναδικός δήμος που ελέγχει στο δυτικό τμήμα της χώρας, μακριά από τα οχυρά του στη Νοτιοανατολική Ανατολία. Ο Μαρκ Σεμό, ο ανταποκριτής της «Libération», βρέθηκε πρόσφατα στη Μερσίνα, αυτό το περίπλοκο εθνοτικό μωσαϊκό Τούρκων, Κούρδων και Αράβων καθώς και 150.000 καταγεγραμμένων σύρων προσφύγων. Και συνάντησε εκεί έναν από τους πρωτεργάτες της εκλογικής επιτυχίας του HDP, τον Ντενγκίρ Μιρ Φιράτ – έναν 71χρονο μεγαλογαιοκτήμονα, επικεφαλής μιας ισχυρής κουρδικής φυλής, ο οποίος υπήρξε πριν από μόλις επτά χρόνια βουλευτής και αντιπρόεδρος του AKP και ακόμα παλαιότερα συνιδρυτής του κόμματος στο πλευρό του Ερντογάν.  

Το HDP δεν είχε ποτέ άλλοτε ξεπεράσει πανεθνικά το εκλογικό όριο του 10%. Παρέκαμπτε το εμπόδιο παρουσιάζοντας τοπικά ανεξάρτητους υποψηφίους. Ο ηγέτης του Σελαχατίν Ντεμιρτάς γνώριζε πόσο δύσκολο θα ήταν να υπερβεί αυτή τη φορά ευθέως το εμπόδιο, εξού και η επιμονή του να βγει ο Φιράτ από τη σύνταξη και να θέσει τους πόρους και τις γνωριμίες του στην υπηρεσία της προσπάθειας. Κάποια νεότερα μέλη του HDP δυσκολεύτηκαν να το χωνέψουν, αυτός ο «ανακυκλωμένος προύχοντας» όμως θεωρήθηκε ως ο ικανότερος να προσελκύσει το συντηρητικό και θεοσεβές τμήμα της κουρδικής κοινότητας που ψήφιζε παραδοσιακά AKP.

Τίποτα δεν φέρνει σε δύσκολη θέση τον Φιράτ. Ούτε η ξύλινη γλώσσα των παλαιών μελών του HDP που κραδαίνουν πορτρέτα του Οτζαλάν ούτε οι ηχηρές διεκδικήσεις των φεμινιστριών ή των ακτιβιστών της ΛΟΑΤ κοινότητας που έχουν ενταχθεί σε αυτό το μετασχηματιζόμενο πολιτικό κίνημα. «Δεν θα με προσηλυτίσουν στον σοσιαλισμό, δεν θα τους προσηλυτίσω στον φιλελευθερισμό. Αλλά αλληλοσυμπληρωνόμαστε» εξήγησε αυτός ο συντηρητικός 71χρονος τη μάχη που έδωσε για ένα κόμμα που θέλει εφεξής να εκπροσωπεί όλες τις μειονότητες και όλη την ποικιλότητα της τουρκικής κοινωνίας, έχει συμπεριλάβει την ισότητα των φύλων στις «σημαίες» του και κατέβασε τόσους άνδρες όσο και γυναίκες υποψηφίους – την ίδια ποσόστωση εφαρμόζει ήδη στους δήμους που ελέγχει, γεγονός πρωτοφανές στην Τουρκία.   

Η Μερσίνα είναι το βασικό σταυροδρόμι των οδικών μεταφορών τόσο με τη Μέση Ανατολή όσο και με τον Καύκασο. Αναρίθμητα φορτηγά φτάνουν ή αναχωρούν καθημερινά προς το Ιράκ και τη Συρία, το Ιράν και την Κεντρική Ασία, διασφαλίζοντας οικονομική άνθηση και τροφοδοτώντας κάθε είδους εμπόριο, από εκείνα του πετρελαίου και των έργων τέχνης μέχρι εκείνα των όπλων και της παράτυπης μετανάστευσης. Εθνοτικές στατιστικές δεν υπάρχουν, όλοι όμως, Τούρκοι, Αραβες (κυρίως αλεβίτες) και Κούρδοι γνωρίζουν ποιος είναι ποιος. «Είναι ένα καινοφανές μείγμα στην Τουρκία, πλούσιο και ερεθιστικό, αλλά ταυτόχρονα εν δυνάμει εκρηκτικό» επεσήμανε ο Ουλάς Μπαϊρακτάρ, καθηγητής Πολιτικών Επιστημών στο πανεπιστήμιο της πόλης. Η νέα ευημερία της πόλης διασφαλίζει την κοινωνική ειρήνη, αλλά η όποια διαμάχη μπορεί να κλιμακωθεί γρήγορα: το επιβεβαιώνουν οι ταραχές που είχαν ξεσπάσει το 1999, μετά το κάψιμο μιας τουρκικής σημαίας από έφηβους Κούρδους. Εκείνο που έκανε τον Ντεγκίρ Μιρ Φιράτ να πάρει αποστάσεις από τον Ερντογάν ήταν οι συνεχείς μεταστροφές του όσον αφορά το κουρδικό ζήτημα: «Τον γνωρίζω καιρό: επιζητεί την εξουσία του ενός ανδρός, τη δική του». Σήμερα, ο Φιράτ είναι πεπεισμένος πως το τηλέφωνό του παρακολουθείται.