Ο διανοούμενος που λατρεύει να ταράζει τα νερά

Ο Εμανουέλ Τοντ είναι παιδί της γαλλικής ιντελιγκέντσια. Κατάγεται από μια οικογένεια αστική και μποέμ ταυτόχρονα, το γενεαλογικό του δέντρο περιλαμβάνει έναν παππού συγγραφέα, τον Πολ Νιζάν, έναν πατέρα δημοσιογράφο, τον Ολιβιέ Τοντ, έναν θείο θρυλικό ανθρωπολόγο, τον Κλοντ Λεβί-Στρος, και μια πλειάδα καλλιεργημένων, συχνά άθεων συγγενών. Οι φίλοι του είναι δημοσιογράφοι, καθηγητές και ερευνητές, οι περισσότεροι από αυτούς αριστεροί. «Περιττό λοιπόν να πω ότι οι διαδηλωτές της 11ης Ιανουαρίου μου είναι οικείοι», δήλωσε ο ίδιος στη «Μοντ», σαν να ήθελε να δικαιολογήσει το άγριο («παραληρηματικό» για κάποιους) πορτρέτο των τεσσάρων εκατομμυρίων διαδηλωτών που σκιαγράφησε στο «Ποιος είναι Charlie;». Οχι ότι στενοχωρήθηκε για τις θύελλες που πυροδότησε: «Το βιβλίο μου είναι ένας έξοχα δομημένος πύραυλος Exocet», σχολίασε χαμογελαστός, «ένα πνευματικό αριστούργημα που περιλαμβάνει και μερικές καλές πλάκες».

Η δημοσιογράφος Ραφαέλ Μπακέ δεν δίστασε να προτείνει ως πιθανή εξήγηση για αυτή τη στάση του το γεγονός ότι ο Τοντ δεν κατάφερε ποτέ, παρότι του άξιζε, να εξασφαλίσει θέση καθηγητή σε κάποιο πανεπιστήμιο παρά μόνο μία θέση «μηχανικού μελετητή» στο Εθνικό Ινστιτούτο Δημογραφικών Ερευνών. «Ή μήπως ευθύνεται ένας χαρακτήρας μοναχικός, προκλητικός και συναισθηματικός ταυτόχρονα;» διερωτήθηκε.

Αλλά αυτά ανήκουν στη σφαίρα της ψυχανάλυσης. Γεγονός είναι ότι στον Τοντ αρέσει ο ρόλος «αυτού-που-ταράζει-τα-νερά», και συχνά κινείται παρορμητικά, είτε προς τη μία είτε προς την άλλη κατεύθυνση. Το 1992, έδωσε μάχη εναντίον της Συνθήκης του Μάαστριχτ. Το 2005, έδωσε μάχη υπέρ του Ευρωσυντάγματος – κι έπειτα ξανάγινε ο σκληρότερος εχθρός του ευρώ. Το 2007, εξηγούσε πως η Σεγκολέν Ρουαγιάλ και ο Νικολά Σαρκοζί ήταν «δύο υποψήφιοι του κενού». Πέντε χρόνια αργότερα, ζήτησε από τους Γάλλους να ψηφίσουν τον Φρανσουά Ολάντ, βλέποντας στον Σοσιαλιστή υποψήφιο έναν νέο Ρούζβελτ. «Μια φάρσα», λέει σήμερα, έχοντας ξαναγίνει ο σκληρότερος επικριτής των Σοσιαλιστών.     

«Επειτα από αυτό το βιβλίο», φέρεται ότι τον προειδοποίησε κάποιο οικείο του πρόσωπο, αναφερόμενο στο «Ποιος είναι Charlie;», «δεν θα σου μείνει κανείς φίλος». Ως απάντηση, ο Τοντ σήκωσε τους ώμους και έκανε μια γκριμάτσα αδιαφορίας.