Κανείς δεν έμεινε ικανοποιημένος

Στον δρόμο για συμφωνία σχετικά με το πυρηνικό πρόγραμμα του Ιράν, ο αμερικανός πρόεδρος Μπαράκ Ομπάμα κάλεσε στην εξοχική του κατοικία στο Καμπ Ντέιβιντ τους εκπροσώπους έξι κρατών του Κόλπου προκειμένου να τους καθησυχάσει ότι δεν απειλούνται από τις διαπραγματεύσεις της Ουάσιγκτον με την Τεχεράνη. Ωστόσο ο ισχυρισμός του Ομπάμα ότι εξασφάλισε αραβική υποστήριξη για την πυρηνική διπλωματία του δείχνει έωλος, καθώς οι Αραβες δεν έλαβαν τη γραπτή συμφωνία ασφαλείας που επιδίωκαν. Οι διεθνείς αναλυτές θεωρούν πως η συνάντηση άφησε και τις δύο πλευρές ανικανοποίητες. Τουλάχιστον, λένε, οι σχέσεις δεν χειροτέρεψαν.

Στο ορεινό θέρετρο του Μέριλαντ ο Ομπάμα φιλοξένησε αξιωματούχους από το Μπαχρέιν, το Κουβέιτ, το Ομάν, το Κατάρ, τη Σαουδική Αραβία και τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα, δηλαδή τις σουνιτικές κυβερνήσεις του Περσικού Κόλπου. Παρόντες ήταν οι ηγέτες μόνο του Κατάρ και του Κουβέιτ, ενώ οι άλλες χώρες επέλεξαν να στείλουν κάποια στελέχη της κυβέρνησης.

Ο βασιλιάς της Σαουδικής Αραβίας Σαλμάν γνωστοποίησε ότι δεν θα παραστεί, δύο ημέρες αφότου ο Λευκός Οίκος είχε ανακοινώσει ότι θα είναι παρών. Ακόμα πιο κραυγαλέα ήταν η απουσία του βασιλιά του Μπαχρέιν Χαμάντ μπιν Ισά αλ Χαλίφα, ο οποίος αρνήθηκε την πρόσκληση να παραστεί σε ιππικό αγώνα στη Βρετανία.

Ο αμερικανός πρόεδρος έκανε λόγο για «δέσμευση θεωράκισης» της άμυνας των κρατών αυτών αν η ασφάλειά τους απειληθεί από το σιιτικό Ιράν ή οποιαδήποτε άλλη χώρα. Ομως οι ηγέτες του σουνιτικού κόσμου συνεχίζουν να βλέπουν με δυσπιστία την πυρηνική συμφωνία, για την οποία υπάρχουν ελπίδες ότι θα επιτευχθεί με την Τεχεράνη μέχρι τα τέλη Ιουνίου. Η Ουάσιγκτον επί πολλά χρόνια παρέχει στρατιωτική υποστήριξη στους εταίρους της στον Κόλπο, με πιο έντονη στη μνήμη την επέμβαση στο Ιράκ το 1991 μετά την επίθεση του Σαντάμ Χουσεΐν στο Κουβέιτ. Οπως όμως και άλλος ένας σημαντικός σύμμαχος των ΗΠΑ, το Ισραήλ, έτσι και οι Αραβες φοβούνται ότι η επίτευξη συμφωνίας με το Ιράν θα ενισχύσει την κυβέρνηση της Τεχεράνης, η οποία υποστηρίζει την εξουσία του Μπασάρ Ασαντ στη Συρία, υποδαυλίζει ταραχές στην Υεμένη και αναμειγνύεται στην πολιτική ζωή χωρών όπως το Ιράκ και ο Λίβανος.

Στο τέλος της συνάντησης ο Ομπάμα διευκρίνισε ότι δεν ζήτησε από τους εκπροσώπους των χωρών του Κόλπου «να υπογράψουν» εγκρίνοντας τη διαδικασία της διαπραγμάτευσης, αλλά ότι συμφωνούν για τη χρησιμότητα μιας συμφωνίας με το Ιράν που λαμβάνει υπόψη τις τοπικές όπως και τις διεθνείς ανησυχίες. Ωστόσο ο υπουργός Εξωτερικών της Σαουδικής Αραβίας Αντέλ αλ Τζουμπέιρ ήταν πιο επιφυλακτικός. «Δεχθήκαμε διαβεβαιώσεις», είπε, «ότι στόχος είναι να μην έχει το Ιράν τη δυνατότητα να αναπτύξει πυρηνικά όπλα. Θα ήταν πολύ νωρίς να προδικάσουμε τι δεχόμαστε και τι δεν δεχόμαστε». Ακόμα και οι έντονες διαβεβαιώσεις του Ομπάμα για την αμερικανική υποστήριξη, είναι μάλλον απίθανο να αποτρέψουν τις αραβικές χώρες να αναζητήσουν νέους στρατιωτικούς εταίρους ή να διακηρύξουν την ανεξαρτησία τους στο πώς θα αντιμετωπίσουν τα πολλά προβλήματα της ευρύτερης περιοχής. Οι σουνίτες ηγέτες φοβούνται ότι η συμφωνία με το Ιράν και η άρση των κυρώσεων θα δώσει στην Τεχεράνη πρόσβαση σε μεγάλα κεφάλαια, τα οποία μπορεί να χρησιμοποιήσει για να επηρεάσει περαιτέρω τις σιιτικές μειονότητες στα κράτη τους.

Τα εσωτερικά εμπόδια
Ο Ομπάμα αντιμετωπίζει μεγάλα εμπόδια και στο εσωτερικό. Το Κογκρέσο τού έστειλε προχθές νομοσχέδιο που επιτρέπει σε γερουσιαστές και βουλευτές να πραγματοποιήσουν ψηφοφορία για την έγκριση μιας πιθανής συμφωνίας με το Ιράν. Το νομοσχέδιο υπερψηφίστηκε με πολύ μεγάλη πλειοψηφία – το στήριξαν οι νομοθέτες και από τα δύο κόμματα.