Οι Τελευταίοι των Αθηνών

Η ποίηση, όσο και αν αμφισβητείται, έχει τον τελευταίο λόγο σε σχέση με τα μεγάλα γεγονότα της ζωής. Ο Στέφαν Τσβάιχ χαρακτηρίζει την Ιστορία ως ποιήτρια, αφού δίνει μια συνοπτική και καίρια μορφή σε κάθετι που υπήρξε. Και ο ποιητής Γιώργος Κακουλίδης, μάς πείθει πως μια καθημερινότητα αμελητέα ή περιθωριακή, έστω και αν έχουν περάσει σαράντα χρόνια αφότου συνετελέσθη, φτάνει να την αναλογιστούμε με αγάπη, για να λάμψει μέσα μας ως ατόφια ποίηση

Η παρέα σάπιζε μέσα στα όρια του κράτους που είχε η ίδια σχηματίσει, ενός τριγώνου στο κέντρο της Αθήνας που περιλάμβανε το ουζάδικο του Φινόπουλου, όπου έπινε κανείς ούζο με μάρκες, του Απότσου στη Σταδίου, το καφέ Μπραζίλιαν στη Βουκουρεστίου και, τέλος, το ουζερί του Ορφανίδη στην Πανεπιστημίου, το στρατηγείο των Τελευταίων, κάτι σαν το Μαξίμου στην πολιτική σκηνή. Υπήρχε φυσικά και το καφενείο του Λουμίδη, αλλά εκεί μαζεύονταν καθωσπρέπει λόγιοι που αντάλλασσαν ευγενικά ποιητικές συλλογές, σπανίως έπαιζαν ξύλο και ακόμα σπανιότερα τους πέταγαν έξω από το μαγαζί – κάτι που ήταν σύνηθες στο βασίλειο των Τελευταίων.

Στους τελευταίους λοιπόν αυτούς μποέμ της Αθήνας ανήκαν ο πατέρας μου, ζωγράφος Δημήτρης Κακουλίδης και ο Δημήτρης Μαρκόπουλος, σεναριογράφος στο Χόλιγουντ, που τα βρόντηξε κάτω και άρχισε να αλητεύει στο κέντρο της Αθήνας (τα δύο πρόσωπα της φωτογραφίας), ο Γιώργος Κούνδουρος, φυγάς θεόθεν και αλήτης, ο Νίκος Κώνστας, ευγενής από την Αίγυπτο, σκηνοθέτης, και ο στοχαστής Γιώργος Μακρής (όταν είχε κέφια). Φυσικά ήταν και άλλοι, αλλά ας με συγχωρέσουν οι σκιές τους που δεν τους θυμάμαι.

Εγώ, έφηβος τότε, τους παρακολουθούσα από κοντά και επιζητούσα την προσοχή τους, ήθελα κι εγώ ένα μερίδιο της αλητείας. Παραμονή Πρωτοχρονιάς του 1971, σκάω μύτη στο Μπραζίλιαν για να βρω τον πατέρα μου. Ημουν μαζί με την κοπελιά μου, την οποία αγκάλιαζα και χάιδευα όση ώρα μιλούσα με τον γέρο μου. Ξαφνικά εκείνος με βουτάει από το χέρι και με βγάζει απότομα έξω: «Μα δεν καταλαβαίνεις πού βρίσκεσαι! Είναι παραμονή Πρωτοχρονιάς, σε λίγο όλοι αυτοί οι μοναχικοί συνταξιούχοι θα γυρίσουν στα άδεια σπίτια τους για να κρυφτούν κι εσύ σαλιαρίζεις μπροστά τους χωρίς καμία διακριτικότητα!». Αυτή ήταν για μένα μια πρώτη μύηση στον κώδικα των Τελευταίων, ένα μάθημα ιπποσύνης.

Τον χαρακτηρισμό «Τελευταίοι» τον είχε χαρίσει στην παρέα ο αμερικανός ποιητής της γενιάς των μπίτνικς Γκρέγκορι Κόρσο, που τυχαία βρισκόταν στην Αθήνα και σύχναζε κι αυτός – πού αλλού; – στου Ορφανίδη. Κανείς στην παρέα δεν γνώριζε τη φήμη που είχε στους λογοτεχνικούς κύκλους της πατρίδας του. Εκείνος τα έπινε με τους Τελευταίους, στην παρέα των οποίων γνώρισε και ερωτεύτηκε τη μόνη γυναίκα, τη γριά Μαίρη Κράφτερ. Ο Κόρσο, όταν έπινε, γινόταν βίαιος, έτσι σε κάποια φασαρία τον μάζεψε η Αστυνομία και τον έστειλε να συναντήσει τους δικούς του Τελευταίους στην Αμερική.

Μια χαρακτηριστική ιστορία για το πώς αντιμετώπιζε η Αστυνομία αυτούς τους μποέμ αλήτες, τους οποίους έβλεπε να λιάζονται όλη μέρα, ήταν η προσαγωγή του Γιώργου Κούνδουρου στο Τμήμα για εξακρίβωση στοιχείων. Η παρέα τον συνόδευσε μετά βαΐων και κλάδων. Στο μπαλκόνι του Αστυνομικού Τμήματος Κολωνακίου, ο Γιώργος βλέπει τον αξιωματικό υπηρεσίας να ποτίζει τα λουλουδάκια του και του φωνάζει: «Εγώ είμαι το πρόβλημα;». Και ο αστυνόμος, αναγνωρίζοντας τον Γιώργο και θέλοντας να του αποδώσει εύσημα (ότι τον γνωρίζει από χρόνια κ,λπ.), του απαντά: «Εσάς θα πειράξουμε, κύριε Γιώργο, εσάς που είστε η… αντίκα της πλατείας!». Και του ‘μεινε του Γιώργου: η «Αντίκα της Πλατείας Κολωνακίου».

Αυτοί οι άνθρωποι ζούσαν αυτοσχεδιάζοντας, επεδίωκαν να γράψουν κανένα σενάριο, να πουλήσουν κανέναν πίνακα, αλλά στο τέλος κατέληγαν στα δανεικά κι αγύριστα. Κάποια μέρα φαίνεται πως τους έφεξε. Μεσούσης της δικτατορίας η ελληνική ζωγραφική είχε γίνει μόδα και οι αμερικανίδες συλλέκτριες όχι μόνο αγόραζαν πίνακες, αλλά βοηθούσαν και την αντίσταση κατά της χούντας όπως μπορούσαν. Μια από αυτές, αφού τριγύρισε ανάμεσα στους λεγόμενους σοβαρούς ζωγράφους – οι οποίοι συκοφαντούσαν τους «δικούς» μου με τα χειρότερα λόγια, φτάνοντας στο σημείο να τους καταγγείλουν ως κομουνιστές (!) -, προσγειώθηκε στον κύκλο των Τελευταίων. Αποφάσισε να παίξει την αμερικανίδα Μπουμπουλίνα ενάντια στη χούντα. Θα έβαζε χρήματα για να γυριστεί η πρώτη αντιστασιακή ταινία. Το σενάριο φυσικά θα έγραφε ο Δημήτρης Μαρκόπουλος, τα σκηνικά θα ήταν υπόθεση του πατέρα μου, ο Κώνστας θα έκανε τη σκηνοθεσία, αλλά πρωταγωνιστής ήταν δύσκολο να βρεθεί, γιατί οι έλληνες ηθοποιοί φοβόντουσαν να εμφανιστούν σε μια αντικαθεστωτική ταινία.

Είχα γνωρίσει έναν τρομερό τύπο με το ψευδώνυμο Σουλτάνος, που το όνειρό του ήταν να γίνει ηθοποιός. Με είχε εντυπωσιάσει βαθιά, γιατί μπορούσε να παριστάνει αποστηθίζοντας ολόκληρους ρόλους από ταινίες του Χόλιγουντ. Πήγα λοιπόν με αυτή την τρομερή πληροφορία στους Τελευταίους, οι οποίοι υποδέχτηκαν με χαρά και τιμές σουλτάνου τον πρωταγωνιστή της ταινίας. Ετσι λοιπόν άρχισαν τα γυρίσματα σ’ ένα σπιτάκι στον Βύρωνα. Η πρώτη σκηνή αφορούσε την τελετή μύησης της αμερικανίδας στην αντιστασιακή οργάνωση. Επρεπε να δοθεί όρκος πίστης με αίμα. Ο Σουλτάνος θα γονάτιζε μπροστά στη γυναίκα κι εκείνη θα του χάρασσε δήθεν το στήθος. Το ίδιο θα έκανε και ο Σουλτάνος σε αυτήν. Η γυναίκα όμως παθιάστηκε τόσο πολύ με το θέμα, που της ξέφυγε το μαχαίρι και το βύθισε στην κοιλιά του συμπρωταγωνιστή της. Ολοι μείναμε ξεροί. Εγώ το έβαλα στα πόδια. Αργότερα έμαθα ότι πήγαν τον Σουλτάνο με ταξί στον Ευαγγελισμό, όπου και χειρουργήθηκε. Για το κακό που τους έκανε και πριν εξαφανιστεί, η Αμερικανίδα τους άφησε ένα σεβαστό ποσό για να συνεχίσουν χωρίς εκείνην την ταινία. Οι Τελευταίοι πήραν τα λεφτά και άνοιξαν ένα μπαρ στην οδό Μιχαλακοπούλου, όπου έκαναν μεγάλα εγκαίνια. Η μοίρα όμως τους έπαιξε πάλι άσχημο παιχνίδι. Το ίδιο βράδυ έσπασε η αποχέτευση και γέμισε ο χώρος ακαθαρσίες.

Αυτή ήταν η τελευταία φορά που είδα τους Τελευταίους μαζεμένους όλους μαζί, να ξεκαρδίζονται σαν μωρά παιδιά για το νέο πάθημά τους. Κι οι ιστορίες αυτές αποτελούν μόνο ένα μικρό δείγμα από την περιπέτεια των τελευταίων μποέμ της Αθήνας, που τους σκεπάζει πια το ελαφρύ χώμα της αττικής γης.