Μαύρος καπνός στη Φιλαρμονική του Βερολίνου

Θα μπορούσε να είναι ο νέος Πάπας αν κρίνει κάποιος από τον τρόπο εκλογής αλλά και το ενδιαφέρον με το οποίο παγκοσμίως αναμενόταν η ανακοίνωση του ονόματός του, η οποία όμως δεν προέκυψε χθες παρά το ολονύχτιο θρίλερ. Ολα αυτά για τον ενδέκατο κατά σειρά διευθυντή της παλαιότερης ορχήστρας στον κόσμο, της Φιλαρμονικής του Βερολίνου, τον αρχιμουσικό που θα διαδεχτεί από το 2018 τον σερ Σάιμον Ρατλ, καθώς ο Βρετανός αφήνει τη θέση που κατέχει από το 2002 κι επιστρέφει στην πατρίδα του για να αναλάβει τη διεύθυνση της Συμφωνικής Ορχήστρας του Λονδίνου.

Η εκλογή του εκάστοτε διευθυντή δεν είχε να ζηλέψει πολλά από εκείνη του Πάπα κι η Φιλαρμονική Ορχήστρα του Βερολίνου είναι η μοναδική που υιοθετεί μια τόσο δημοκρατική διαδικασία, δεδομένου ότι εξαρχής, το 1882, λειτούργησε ως κολεκτίβα. Το σύνολο των μουσικών κάθε φορά, απομονωμένο από τον έξω κόσμο, συνεδριάζει σε μυστικό σημείο και αποφασίζει για τον νέο αρχηγό της ορχήστρας ύστερα από επαναλαμβανόμενες ψηφοφορίες. Βασική διαφορά σε σχέση με την παπική εκλογή είναι η απουσία λευκού καπνού.

Ολα τα βλέμματα εδώ και ημέρες ήταν στραμμένα στο Βερολίνο. Εκεί όπου οι 123 μουσικοί της Ορχήστρας, ηλικίας από 20 έως 65 ετών, οι οποίοι έχουν δικαίωμα ψήφου από τους συνολικά 128, θα συγκεντρώνονταν από κάθε γωνιά του πλανήτη να αποφασίσουν, δεδομένου ότι προέρχονται από 25 διαφορετικές χώρες.

Χαρακτηριστικό είναι ότι ένας εκ των μουσικών αναγκάστηκε να ξοδέψει 37 ώρες στον αέρα μέσα σε τρεις ημέρες, να επιστρέψει από τις διακοπές του στην Ταϊλάνδη για να ψηφίσει και σήμερα να επιστρέψει διότι έχει προγραμματισμένη συναυλία στην Ταϊβάν. Το σημείο ψηφοφορίας ωστόσο παρέμενε άγνωστο ώς τις δέκα χθες το πρωί που ξεκίνησε η διαδικασία. Και χρειάστηκαν λίγες ώρες αργότερα για να καταφέρουν οι δημοσιογράφοι  να εντοπίσουν ότι οι μουσικοί βρίσκονταν στη Εκκλησία του Ιησού Χριστού

Πριν ξεκινήσει η ψηφοφορία οι μουσικοί παρέδωσαν τα κινητά τους τηλέφωνα κι οποιοδήποτε άλλο σχετικό εξοπλισμό με τον οποίο θα μπορούσαν να ηχογραφήσουν ή να μαγνητοσκοπήσουν τη διαδικασία. Εν συνεχεία πήραν στα χέρια τους τη λίστα με τους 30 υποψηφίους, η οποία διαμορφώνεται από τις προτάσεις των ίδιων των μουσικών που έχουν δικαίωμα να προτείνουν έως πέντε άτομα.

Οι επικρατέστεροι συνθέτουν τον τελικό κατάλογο, από τον οποίο φαίνεται να απουσιάζει το γυναικείο φύλο. Οχι τυχαία αν αναλογιστεί κάποιος ότι μόνο 17 από τα μέλη της Ορχήστρας είναι γυναίκες, ενώ έως και τη δεκαετία του 1980 ήταν αμιγώς ανδροκρατούμενη.

Εν συνεχεία καλούνται να επιλέξουν ξανά και ξανά μέχρι να αναδειχθεί ο πλειοψηφών υπό την εποπτεία τετραμελούς εφορευτικής επιτροπής που εκλέγεται επί τόπου και  τα στοιχεία των μελών της δεν δίνονται στη δημοσιότητα. Μέχρι την ολοκλήρωση της διαδικασίας οι ψηφοφόροι μουσικοί δεν έχουν το δικαίωμα να βγουν από την αίθουσα.

ΤΑ ΦΑΒΟΡΙ. Αν και ο 56χρονος γερμανός Κρίστιαν Τίλεμαν θεωρούνταν φαβορί, πολλά μεγάλα ονόματα έπαιζαν ψηλά στα στοιχήματα για την πιο περιζήτητη θέση αρχιμουσικού στον κόσμο, δεδομένου όχι μόνο του κύρους που προσδίδει η διεύθυνση της Φιλαρμονικής του Βερολίνου – της Ορχήστρας που έχουν διευθύνει μεγάλες προσωπικότητες του διεθνούς στερεώματος, όπως ο Βίλχελμ Φουρτβένγκλερ, ο Χέρμπερτ φον Κάραγιαν κι ο Κλάουντιο Αμπαντο – αλλά κι επειδή η θέση συνεπάγεται εισόδημα που φημολογείται ότι αγγίζει τις 500.000 ευρώ ετησίως, χωρίς τα έξοδα παράστασης και τα έσοδα από τις ηχογραφήσεις.

Ανάμεσα στα πολυσυζητημένα ονόματα ώς τον τελευταίο μήνα ήταν ο 72χρονος Ντάνιελ Μπάρενμποϊμ, ο οποίος δεν είχε καταφέρει να πάρει τη θέση δύο φορές στο παρελθόν, αν και σύμφωνα με τον βρετανικό «Independent» ο εξ Αργεντινής μαέστρος απέσυρε την υποψηφιότητά του ενώ αρκετοί την θεωρούσαν αδύναμη λόγω ηλικίας. Στα ονόματα των υποψηφίων λέγεται ότι υπήρξε κι εκείνο του Ελληνα Θόδωρου Κουρεντζή, ωστόσο φαίνεται ότι δεν έτυχε της στήριξης των μουσικών.

«ΣΥΝΕΧΙΖΟΥΜΕ…»
Η επίσημη ανακοίνωση
Η τελευταία επίσημη ενημέρωση -μέσω τουίτερ – έγινε από το μέλος του Δ.Σ. της Φιλαρμονικής, 
Πέτερ Ρίγκελμπάουερ: «Υστερα από συζήτηση 11 ωρών δεν καταλήξαμε δυστυχώς σε εκλογή. Οφείλουμε να συνεχίσουμε τη διαδικασία, η οποία πρέπει να τελεσφορήσει εντός του έτους. 
Τα μέλη της ορχήστρας θα συναντιούνται τακτικά διαθέτοντας τον απαιτούμενο χρόνο».