100 ημέρες διαπραγμάτευσης

Ηταν τέλη Ιανουαρίου. Ο Αλέξης Τσίπρας είχε μόλις ορκιστεί Πρωθυπουργός, όλοι οι καλοί άνεμοι φούσκωναν τα πανιά του και στο Μέγαρο Μαξίμου υποδεχόταν τον πρώτο του συνομιλητή, τον πρόεδρο του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου. Ηταν το εναρκτήριο λάκτισμα μιας διαπραγμάτευσης που συμπληρώνει σήμερα 100 ημέρες ακριβώς. Η διαδρομή της θύμιζε συχνά τρενάκι του τρόμου. Σημαδεύτηκε, όπως αναγνώρισε με αξιέπαινη ειλικρίνεια ο Ευκλείδης Τσακαλώτος, από αδυναμίες, αδεξιότητες και έλλειψη προετοιμασίας. Η μακρά της διάρκεια επέτεινε την υφεσιακή αναστροφή της ελληνικής οικονομίας. Μα η κατάληξή της είναι επιτέλους, όπως όλα δείχνουν, κοντά.

Καθώς ετοιμαζόμαστε να υποδεχτούμε (και να κρίνουμε) το αποτέλεσμά της, ας επιστρέψουμε για λίγο πίσω στην αφετηρία. Στις προδιαγραφές συμφωνίας που είχε δώσει, εκείνη την ευφρόσυνη Πέμπτη 29 Ιανουαρίου, ο κ. Τσίπρας μιλώντας με τον ευρωπαίο μουσαφίρη του.

n Είχε πει, πρώτον, ότι η βασική αιτία που υπέφερε ο ελληνικός λαός τα προηγούμενα χρόνια ήταν η ανάρμοστη σχέση ανάμεσα στην οικονομική ολιγαρχία που αρνείται να πληρώσει τους φόρους που της αναλογούν και το παλιό πολιτικό σύστημα που την προστάτευε. Και είχε υποσχεθεί ότι αυτή η ανάρμοστη σχέση θα πάρει τέλος.

n Είχε ανακοινώσει, δεύτερον, ότι η κυβέρνησή του έχει ένα έτοιμο σχέδιο σαρωτικών μεταρρυθμίσεων – οι οποίες αντιμετωπίζουν τις εσωτερικές αιτίες της κρίσης αλλά και την αναγκαία παραγωγική ανασυγκρότηση της οικονομίας. Και ότι δεν κάνει ούτε το λάθος της επιμονής στη λιτότητα, μα ούτε και την απερισκεψία της δημιουργίας νέων ελλειμμάτων.

n Και είχε ζητήσει, έναντι όλων αυτών, ένα πράγμα μόνο: χρόνο. Τον χρόνο που υποστήριζε ότι χρειάζεται η διαβούλευση για μια συνολική, ευρωπαϊκή και αμοιβαία επωφελή λύση.

Εκατό ημέρες αργότερα, ο κ. Τσίπρας πρέπει να είναι πια αρκετά σοφότερος. Ξέρει ότι ο χρόνος δεν ήταν σύμμαχός του. Οτι η πάροδός του δεν ενίσχυε, αντίθετα εκμηδένιζε τα διαπραγματευτικά του όπλα (το πρωτογενές πλεόνασμα π.χ.). Δεν αβγάτιζε αλλά αντίθετα εξάτμιζε τις όποιες συμπάθειες και συμμαχίες είχε από την άλλη πλευρά του τραπεζιού των διαπραγματεύσεων (για να βρεθεί τώρα με έναν μόνο και εντελώς αταίραστο σύμμαχο που μετράει, την Ανγκελα Μέρκελ!) Δεν διευκόλυνε, αντίθετα επιδείνωσε και τα περιθώρια εσωτερικού πολιτικού χειρισμού (damage control, που λένε και στο Μαξίμου) ενός συμβιβασμού που, όσο έντιμος κι αν είναι, δεν μπορεί παρά να παράγει απογοητεύσεις και εναντιώσεις.

Αλλά και όλοι εμείς πρέπει να γίναμε σοφότεροι αυτές τις 100 ημέρες. Μάθαμε, στην πράξη, ότι τα όρια της διαπραγμάτευσης δεν τα θέτει η πολιτική βούληση αλλά η πραγματική οικονομία. Οτι ο ισχυρότερος αντίπαλος δεν είναι ο Σόιμπλε ή ο Ντεϊσελμπλούμ, αλλά εκείνα τα 35 δισεκατομμύρια που έφυγαν από τον Νοέμβριο ώς σήμερα από τις τραπεζικές μας καταθέσεις, τα 3,5 δισ. επιπλέον χρέη μας προς το Δημόσιο, τα νέα κόκκινα δάνεια που προστέθηκαν στον ήδη μακρύ κατάλογο, η άτυπη στάση πληρωμών του Δημοσίου – οι οικονομικές συνέπειες της αβεβαιότητας δηλαδή. Κι ότι μπορείς να λες, με το δίκιο σου, αν έχω να διαλέξω τι θα πληρώσω, μια δόση δανείου ή μισθούς και συντάξεις, θα πληρώσω μισθούς και συντάξεις. Αλλά στην πράξη ξέρεις (και ξέρουν και οι άλλοι) πως αν δεν πληρώσεις μια ημέρα μια δόση, την επομένη δεν θα έχεις πια ούτε για μισθούς και συντάξεις.

Το συμπέρασμα, και το δικό του και το δικό μας, είναι πως κάθε εναλλακτική λύση έναντι μιας συμφωνίας με τους εταίρους είναι, δυστυχώς, χειρότερη κάθε συμφωνίας. Οτι η καθυστέρηση της συμφωνίας την κάνει να κοστίζει κάθε ημέρα και λίγο ακριβότερα. Κι ότι είναι πια καιρός η εποχή της διαπραγμάτευσης, ύστερα από 100 ημέρες, να πάρει ένα τέλος.

Η τελική συμφωνία θα κριθεί. Θα δούμε και πόσο ταιριάζει στις αρχικές της προδιαγραφές. Αλλά το κρίσιμο είναι να δούμε, επιτέλους, εκείνο το σχέδιο σαρωτικών μεταρρυθμίσεων – που η κυβέρνηση προφανώς δεν είχε έτοιμο – και που για την προετοιμασία και την εφαρμογή του δεν επαρκούν οι δικές της μόνο δυνάμεις.