[Επιφυλλίδα] Και πάλι οι μετανάστες

Οπως τα πιο ζωντανά και τρομακτικά πολλές φορές προβλήματα φθάνουμε, σε περίπτωση που γίνεται συνέχεια λόγος γι’ αυτά, να τα αντιμετωπίζουμε ως «φιλολογία», το ίδιο ακριβώς κοντεύει να συμβεί – αν δεν έχει ήδη συμβεί – με τους μετανάστες. Αν και οι φωτογραφίες τους μέσα στις βάρκες που δημοσιεύονται στις εφημερίδες μιλάνε για μια απόγνωση που ως σκηνή μιας κινηματογραφικής ταινίας θα μας συγκλόνιζε, τώρα τις κοιτάζουμε με το ενδιαφέρον για κάτι που έγινε κάπου, κάποτε, σαν κάτι που δεν πρόκειται να αποκτήσουμε ποτέ σχέση μαζί του.

Δεν αμφισβητεί κανείς ότι είναι πρόβλημα και μάλιστα τεράστιο οι μετανάστες. Αλλά είναι και αφορμή για να συνειδητοποιήσουμε τον εαυτό μας με τρομακτικές ελλείψεις σε ό,τι αφορά μια στοιχειώδη κριτική σκέψη – δεν μιλάμε πια για ευαισθησία -, μια στοιχειώδη γνώση της σύγχρονης και χειροπιαστής πραγματικότητας. Κυρίως όταν ακούς τον έντρομο αστό ή μικροαστό να κατηγορεί τους μετανάστες, σάμπως να αποφάσισαν οι ίδιοι να αφήσουν τη βολή τους, να ξεσπιτωθούν, για να έρθουν να κάνουν δύσκολη τη ζωή σε όλους εμάς τους υπόλοιπους. Χωρίς να συνειδητοποιεί κάτι χειρότερο σε σχέση με την απανθρωπιά, την εθελοτυφλία του, να μην αντιλαμβάνεται ότι στρέφεται κατά των μεταναστών γιατί δεν μπορεί να στραφεί εναντίον εκείνων που δημιουργούν το μεταναστευτικό πρόβλημα.

Οτι αν ερχόμαστε σε επαφή με τους μετανάστες είναι γιατί είναι τα θύματα ενώ με τους θύτες, όσο και να το προσπαθήσουμε, δεν θα καταφέρουμε καν να τους απευθύνουμε τον λόγο – έστω και τηλεφωνικά. Η ελευθερία στις επικοινωνίες δεν μας βοηθάει να καταλάβουμε πως, ακόμη και αν μαθαίναμε τι συμβαίνει μέσα σε αυστηρά προστατευμένα οχυρά, ανεπίδοτες θα έμεναν η αγανάκτηση και η οργή μας, ενώ τώρα βρίσκουν θαυμάσια τον τρόπο για να εκφραστούν με αποδέκτες ανοχύρωτους, εκτεθειμένους από όλες τις πλευρές ανθρώπους.

Δεν ισχυρίζεται κανείς ότι μια αντίστοιχη συνείδηση θα έλυνε το μεταναστευτικό πρόβλημα. Θα μαλάκωνε όμως τα πράγματα τόσο για τους ίδιους τους μετανάστες όσο και για τους μη μετανάστες και θα έβαζε τις προϋποθέσεις ώστε να μπορεί να υπάρξει μια σχετικά ισότιμη επικοινωνία ανάμεσα στα δύο αντίπαλα στρατόπεδα. Πόσο διαβλητή είναι η στάση όλων εμάς των υπολοίπων, των μη μεταναστών, σε σχέση με τους μετανάστες το αποδεικνύει το μένος που ξεσηκώνεται μόλις συμβεί να ειπωθεί κάποια κουβέντα που δεν συνάδει με τα παγιωμένα στερεότυπα, τα διαμορφωμένα χάρη σε μια ηθική και πνευματική αδράνεια. Εφθασαν οι ελάχιστες λέξεις της υπουργού Μεταναστευτικής Πολιτικής Τασίας Χριστοδουλοπούλου ότι «οι μετανάστες βγήκαν στις πλατείες για να λιαστούν» και ότι «θα τους στεγάσει στους διαδρόμους του υπουργείου», προκειμένου να καταγγείλει μια σχεδόν καθολικά υποκριτική κοινωνία ως υποκριτικό ένα ενδιαφέρον που θα μπορούσε να εκτονώσει προς στιγμήν μια αμετάκλητα βαριά ατμόσφαιρα.

Οταν στις «κανονικές» μας σχέσεις με φίλους ή απλώς γνωστούς μάς έρχονται στην επιφάνεια τα πιο απεχθή συμπλέγματα κυριαρχίας και εξουσίας, γιατί οι εκ προοιμίου ανώμαλες σχέσεις, όπως είναι αυτές με τους μετανάστες, θα αποτελούσαν εξαίρεση; Οταν σχέσεις που δεν τις αισθανόμαστε απειλητικές τις χρησιμοποιούμε για να δείξουμε πόσο ευαίσθητοι και λεπτεπίλεπτοι είμαστε, γιατί θα διστάζαμε να μεταβάλλουμε σε άλλοθι τους μετανάστες ώστε οι γύρω μας να ξέρουν ότι έχουν να κάνουν με ανθρώπους, όπως εμείς, που υποφέρουν με το παραμικρό, ώστε ακόμη και η θέα των μεταναστών να τους είναι αβάσταχτη;

Με μια τέτοια λοιπόν εσωτερική οργάνωση του καθενός μας είναι τόσο δύσκολο οι μετανάστες να μεταβάλλονται αδιαλείπτως και επί εικοσιτετραώρου βάσεως σε ένα πεδίο στο οποίο ασκούνται και βρίσκουν τρόπο να εκφραστούν τα πιο σκοτεινά μας συμπλέγματα;