Τσάντες: Φοριέται και σαν κόσμημα

Αν υπάρχει ένα αξεσουάρ που σχεδόν προκαλεί στις γυναίκες έντονα συναισθήματα τρυφερότητας και αγάπης – επιτρέψτε μας μια υπερβολή – αυτό δεν μπορεί παρά να είναι η τσάντα. Ο Φρόιντ, ο Γιουνγκ και ο Λακάν που ξεπέρασαν το δέος των εξομολογήσεων και ερμήνευσαν νευρώσεις, όνειρα και τραύματα στάθηκαν σε αυτό το μικροσκοπικό «σύμπαν» για να μελετήσουν τον γυναικείο ψυχισμό. Και ανάλογα με το περιεχόμενο της τσάντας κατέληγαν στα συμπεράσματά τους.

Από τα τέλη του 19ου αιώνα έως σήμερα οι γυναικείες τσάντες άλλαξαν πολλά σχήματα. Στη διάρκεια του χρόνου μεταμορφώθηκαν από μικροσκοπικά πουγκιά που χωρούσαν μια βεντάλια κι ένα μικρό σημειωματάριο για τους καβαλιέρους του χορού σε τσάντες ώμου με αλυσίδα ή στιβαρές τετράγωνες με κοντό χερούλι (για να καλύπτουν περιοχές του σώματος που παρουσίαζαν αλλαγές λόγω εγκυμοσύνης) ή σακίδια πλάτης που γεφύρωναν τα διαχωριστικά άκρα των αξεσουάρ ανάλογα με το φύλο. Σε κάθε περίπτωση, η τσάντα ακολούθησε τα βήματα αλλαγής που έκαναν οι γυναίκες στην εμφάνισή τους. Το αξεσουάρ αυτό λειτουργούσε ως ο συμπυκνωτής των κοινωνικών και προσωπικών μηνυμάτων που έστελνε η γυναικεία μόδα προς τον κόσμο των αρρένων θεατών.

Υπάρχουν οι πιστές της μιας και λατρεμένης τσάντας για τις οποίες η αλλαγή σχήματος ή χρώματος ισοδυναμεί με αποχωρισμό και το τέλος μιας σχέσης. Και όσο πλησιάζουμε στις πρώτες δεκαετίες του 21ου αιώνα οι παθιασμένες με τις τσάντες πληθαίνουν καθώς η διάθεσή τους για αλλαγή αξεσουάρ συγχρονίζεται με την ερωτική τους συμπεριφορά και την αναζήτηση διαφορετικών συντρόφων. Στο εξής αυτό που μετρά στην αγορά μιας τσάντας είναι η θεαματική προβολή. Το χρώμα, το μέγεθος, το σχήμα, το υλικό ορίζουν τις προδιαγραφές που παρακινούν σήμερα μια γυναίκα να αγοράσει ακόμη μία τσάντα. Και μαζί με τη διακριτική ή ευμεγέθη υπογραφή του δημιουργού τους οι «επώνυμες τσάντες» λειτουργούν ως στοιχεία κοινωνικής διάκρισης και αυτοεπιβεβαίωσης.  Ωστόσο, μετά την καταιγίδα στα social media των φωτογραφισμένων διασημοτήτων με τσάντες που κυκλοφορούσαν για μια σεζόν ώστε να αλλάξουν βάρδια με νεότερα μοντέλα του ίδιου σχεδιαστή , οι «επώνυμες τσάντες» κούρασαν τα βλέμματα. Ξέφτισε και το συνοδευτικό μήνυμά τους ότι μια εκκεντρική, ζωηρόχρωμη (κυρίως όμως ακριβή) τσάντα αποτελεί επένδυση αφού ενισχύει το στυλ μιας γυναίκας που ντύνεται μόνο με απλά βασικά κομμάτια.

Το 1981 σε μια πτήση της Air France , ο γενικός διευθυντής του οίκου Hermès Ζαν Λουί Ντιμά συνταξίδευε με την Τζέιν Μπίρκιν, η οποία προσπαθούσε να βολέψει πάνω από τη θέση της  μια ψάθινη τσάντα χωρίς κούμπωμα. Το περιεχόμενο της τσάντας έπεσε κάτω, η Μπίρκιν δικαιολογήθηκε στον συνεπιβάτη της ότι δεν έβρισκε καμιά τσάντα να τη διευκολύνει στις μετακινήσεις της. Κι εκείνος το εξέλαβε ως σχεδιαστική πρόκληση για να της αποδείξει το αντίθετο. Από τότε  το συγκεκριμένο μοντέλο τσάντας, ίσως και εξαιτίας της αστρονομικής τιμής του, θεωρείται για τις γυναίκες από τη Βικτόρια Μπέκαμ έως τη Lady Gaga και τη «φυλή» των Καρντάσιαν κάτι σαν την κατάκτηση του Διαστήματος.

Ομως τώρα η κοινωνική συνθήκη έχει αλλάξει. Η κατάχρηση των λογότυπων ώθησε τις γυναίκες να επιδιώξουν αποσύνδεση της ταυτότητάς τους από τις τσάντες που επιβάλλουν την παρουσία τους. Σήμερα οι γυναικείοι πόθοι κατευθύνονται σε τσάντες διακριτικής κομψότητας, μικρού μεγέθους, ανυπολόγιστου βάρους. Και το πρόβλημα των συνεχών διευθετήσεων των αντικειμένων στο εσωτερικό τους βρίσκει λύση από άλλα συνοδευτικά αξεσουάρ. Οπως οι τετράγωνοι φάκελοι που εξυπηρετούν τον συνδυασμό της σύγχρονης «αγίας τριάδας» ταμπλέτα-κινητό-κάρτα αγορών με το στυλ ντυσίματος.