Η Ευρώπη ψάχνει τώρα σωσίβιο για το Μεταναστευτικό

Μία έκτακτη σύνοδος των υπουργών Εξωτερικών και Εσωτερικών έγινε χθες στο Λουξεμβούργο και άλλη μία θα πραγματοποιηθεί την Πέμπτη στις Βρυξέλλες σε επίπεδο αρχηγών κρατών και κυβερνήσεων. Οπως φαίνεται, η νέα τραγωδία στα ανοικτά της Λαμπεντούζα το βράδυ του Σαββάτου και τρεις νέες επιχειρήσεις διάσωσης χθες προκάλεσαν κάποια κινητικότητα. Θα φέρουν όμως και αποτέλεσμα; Τίποτε δεν είναι λιγότερο βέβαιο. Η Ευρώπη ζει το δικό της ναυάγιο στο Μεταναστευτικό. Και η μετάθεση ευθυνών από την Κομισιόν στα κράτη-μέλη, καθώς και οι βολές του Βορρά εναντίον του Νότου κάνουν τα πράγματα ακόμη πιο δύσκολα.

Χθες στο Λουξεμβούργο, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή παρουσίασε ένα σχέδιο 10 σημείων στους υπουργούς Εξωτερικών και Εσωτερικών των «28», οι οποίοι κράτησαν ενός λεπτού σιγή στη μνήμη των 900 και πλέον θυμάτων.

Η Κομισιόν πρότεινε την καταστροφή των σκαφών που χρησιμοποιούν οι δουλέμποροι με βάση το μοντέλο αντιπειρατίας «Αταλάντη» που έχει χρησιμοποιήσει η ΕΕ στη Σομαλία, αλλά και τη δημιουργία κοινοτικών γραφείων υποστήριξης για την παροχή ασύλου στην Ελλάδα και στην Ιταλία. Στις προτάσεις περιλαμβάνονται ακόμη η λήψη δακτυλικών αποτυπωμάτων από τους μετανάστες και η υιοθέτηση ενός προγράμματος γρήγορης επαναπροώθησης των παράτυπων μεταναστών από τις μεσογειακές χώρες, το οποίο θα συντονίζει η ευρωπαϊκή υπηρεσία Frontex.

Στους σχεδιασμούς περιλαμβάνεται και ο διπλασιασμός των επιχειρήσεων έρευνας και διάσωσης στη Μεσόγειο. Ακόμη κι έτσι όμως, η ευρωπαϊκή επιχείρηση «Τρίτωνας» θα είναι μικρότερου μεγέθους και θα έχει στη διάθεσή της λιγότερους πόρους από την ιταλική επιχείρηση «Mare Nostrum», η οποία εγκαταλείφθηκε από τη Ρώμη τον περασμένο Νοέμβριο εξαιτίας του υψηλού κόστους, αλλά και επειδή προκάλεσε την αύξηση του αριθμού των μεταναστών που επιχειρούσαν να περάσουν στην Ευρώπη από την Ιταλία.

Ο γρίφος. Αυτός είναι ο γρίφος που καλείται ουσιαστικά να λύσει η Ευρώπη: πώς, δηλαδή, μια πιο ανθρωπιστική στάση απέναντι στους μετανάστες δεν θα εκληφθεί ως ανοικτή πρόσκληση από τους δουλεμπόρους. Για τη λύση του προβλήματος διατυπώνονται διάφορες προτάσεις.

Ο ιταλός πρωθυπουργός Ματέο Ρέντσι πρότεινε, για παράδειγμα, στοχευμένες επιχειρήσεις. Εχει προταθεί, επίσης, η αύξηση των ελέγχων στα λιβυκά σύνορα τόσο σε ό,τι αφορά την είσοδο στη χώρα από την έρημο στον Νότο όσο και απέναντι σε τυχόν απειλές των λίβυων ανταρτών στα όμορα κράτη. Μια άλλη πρόταση θέλει την επέκταση του ελέγχου από τη στεριά στη θάλασσα. Η θαλάσσια επιτήρηση στα λιβυκά χωρικά ύδατα υποτίθεται ότι θα αποτρέψει το εμπόριο όπλων και το λαθρεμπόριο πετρελαίου. Προτείνεται ακόμη η «υποστήριξη και επιτήρηση της κατάπαυσης του πυρός» όχι σε εθνικό αλλά σε τοπικό επίπεδο δεδομένου του κατακερματισμού των συγκρούσεων και η προστασία στρατηγικών υποδομών.

Το εμπόδιο της Λιβύης. Η φιλοσοφία των περισσοτέρων από αυτές τις προτάσεις είναι ότι δεν μπορεί να υπάρξει αναχαίτιση της μεταναστευτικής ροής χωρίς επίλυση της σύγκρουσης στη Λιβύη. Από αυτήν την άποψη, ο στόχος κρίνεται φιλόδοξος – και άρα ανεδαφικός. Κι αυτός είναι ένας επιπλέον λόγος για τον οποίο η στάση της Ευρώπης περιγράφεται με μελανά χρώματα. «Η Ευρωπαϊκή Ενωση θα έπρεπε να υιοθετήσει μια πιο μελετημένη, πιο θαρραλέα και λιγότερο αναίσχυντη πολιτική» δήλωσε ο Υπατος Αρμοστής του ΟΗΕ για τα Ανθρώπινα Δικαιώματα Ζέιντ Ράαντ αλ Χουσέιν. «Η Ευρώπη», πρόσθεσε ο ίδιος, «γυρίζει την πλάτη της στους πιο ευπαθείς μετανάστες στον κόσμο και κινδυνεύει να μετατρέψει την Μεσόγειο σε ένα απέραντο νεκροταφείο».

«Η Ευρώπη τους αφήνει να πνίγονται»
Ιδιαίτερα επικριτικός ήταν ο γερμανός νομικός Χέρμπερτ Πραντλ απέναντι στην Ευρώπη. «Η ΕΕ έχει τα μέσα για να σώσει τους πρόσφυγες από την κόλαση της Συρίας και της Λιβύης, αλλά τους αφήνει να πνίγονται» έγραψε στην εφημερίδα «Ζιντόιτσε Τσάιτουνγκ». «Η Ευρώπη χρησιμοποιεί τους νεκρούς πρόσφυγες για να προστατευθεί από τους άλλους».