Ωτοβλεψίες

Γυναίκα, ποια είσαι, γυναίκα;
Η «αξιοσέβαστη πόρνη» Πανωραία μπορεί να μας άφησε – ύστερα από δύο χρονιές επιτυχίας – από το θεατρικό σανίδι (σε σκηνοθεσία Λένας Κιτσοπούλου), αλλά παίρνει τον δρόμο για τη μεγάλη οθόνη. Η συγκινητική ηρωίδα του Γιώργου Χρονά θα ενσαρκωθεί ξανά στα χέρια του Αντώνη Μποσκοΐτη (δημοσιογράφος, ραδιοφωνικός παραγωγός, κριτικός και δεινός κινηματογραφιστής) από το φθινόπωρο. Για τον ρόλο, ο σκηνοθέτης κοιτά προς την πλευρά της Ελένης Ράντου, συγκινητικής κι ακαταμάχητης «Φιλουμένας» του Εθνικού (στα χέρια του Σταμάτη Φασουλή).

Το τέρας μέσα μας. Ολα ξεκίνησαν από την απορία για την επίμονη ενασχόληση του πολυγραφότατου Θανάση Τριαρίδη με το Ολοκαύτωμα. Του συγγραφέα, δηλαδή, του εξαιρετικά επιτυχημένου «Μένγκελε», που ανέβηκε στη Θεσσαλονίκη και στο Faust και το έχουν δει μέχρι σήμερα κάπου 10.000 θεατές. Και το νέο – θεατρικά – έργο του που βλέπει τα φώτα της σκηνής μπορεί να μην έχει να κάνει με τον «Χασάπη της Λυών» (που στον «Μένγκελε» βρίσκεται στο βαγόνι ενός τρένου με μια συνεπιβάτιδα), μας φέρνει, μέσα από τις αφηγήσεις ενός ζεύγους αγνώστων, σε ένα rollercoaster (τρενάκι του λούνα παρκ), όπου γνωρίζονται μέσα στο σκοτάδι, στη ναζιστική θηριωδία μάς γυρνάει. Το «Zyklon ή το Πεπρωμένο», με τίτλο από το θανατηφόρο χημικό των ναζιστικών θαλάμων αερίων, σε σκηνοθεσία Γιάννη Παρασκευόπουλου (των Νέων Μορφών), παραστάθηκε στο φιλόξενο Black Box της Θεσσαλονίκης (στις 15 Μαρτίου η – δωρεάν – παράσταση, σε συνεργασία με την εκεί Ισραηλιτική Κοινότητα, σηματοδότησε την 72η επέτειο από την αναχώρηση του πρώτου βαγονιού με 2.800 θεσσαλονικιούς Εβραίους για τα κολαστήρια Αουσβιτς – Μπιρκενάου) και ετοιμάζεται για πρεμιέρα και στην Αθήνα, στο θέατρο Αλκμήνη, από 15 Απριλίου. Ενώ από το φθινόπωρο θα επαναληφθεί ο «Μένγκελε», σε σκηνοθεσία Κώστα Φιλίππογλου, πιθανότατα και πάλι στο Faust, με τους Λάζαρο Γεωργακόπουλο και Μυρτώ Αλικάκη (εντυπωσιακό: η πρώτη πρόβα για το έργο συνέπεσε με την άνανδρη δολοφονία του Παύλου Φύσσα από τον σύγχρονο ρατσισμό – ναζισμό!). Γιατί τόσο Ολοκαύτωμα; Είναι η γενέτειρα Θεσσαλονίκη θέατρο της ναζιστικής «τελικής λύσης»; Διότι ο Θανάσης Τριαρίδης δεν είναι Εβραίος στο θρήσκευμα. Οχι. Είναι που γεννήθηκε στο Ιπποκράτειο Νοσοκομείο, το άλλοτε Εβραϊκό Νοσοκομείο Χιρς, που μετονομάστηκε από τους Ναζί και το όνομα εκείνο διατηρεί έως σήμερα, λέει ο ίδιος. Είναι συμβολικό αυτό. Οι Εβραίοι, προσθέτει, ήταν οι συμμαθητές που δεν είχαμε – μετά τη θηριωδία – στο σχολείο. «Οι Ναζί μάς κέρδισαν». Και εννοεί τον δυτικό πολιτισμό εν γένει. Και θυμίζει τη φράση του Τεοντόρ Αντόρνο ότι «μετά το Αουσβιτς δεν μπορεί να υπάρξει τέχνη». Μας συνεπήραν στην επικίνδυνη, αιματηρή ιδεολογία τους οι Ναζί. Αναφανδόν. Οταν, όπως παρατηρεί ο θεσσαλονικιός συγγραφέας, ο Σαίξπηρ (με τον «Εμπορο της Βενετίας») αγκαλιά με τη χριστιανική θρησκεία, τον Νίτσε, τον Σοπενάουερ και τον Αγιο Αυγουστίνο, άφησαν τις θεωρίες του ρατσισμού να μας διαβρώσουν. Στα εβραϊκά μνήματα, που «μύριζαν λίπος, γιατί ήταν λιπαροί οι Εβραίοι», τοποθέτησε τα εφηβικά ερωτικά σκιρτήματα με το διήγημά του ο Γιώργος Ιωάννου. Ακόμη και ο Οσκαρ Ουάιλντ στο γοητευτικό παραμύθι του «Το αηδόνι και το τριαντάφυλλο» έπαιξε στο ίδιο ταμπλό.

Εγκλήματα με συνέχεια. Το Ολοκαύτωμα, υποστηρίζει ο συγγραφέας, δεν ήταν έγκλημα εις βάρος των Εβραίων, αλλά εις βάρος όλων μας. Και το χειρότερο είναι ότι δεν το έπραξε ένας πολιτισμός που στηρίζεται στον φόνο αλλά στον Διαφωτισμό (Γκέτε, Καντ). Οταν δε φωνάζουμε «ποτέ ξανά», εννοούμε να μην υπάρξει ξανά μεθοδικός, τελετουργικός φόνος για εύσωμους ή αδύνατους, για μετανάστες, για ασθενείς του AIDS, λέει ο Θανάσης Τριαρίδης (φωτογραφία). Εξού και φέρνει στα έργα του τον ναζισμό ανάμεσά σας. Σαν φάσμα που ακόμη ζει – και υποβόσκει ή βόσκει – στον πολιτισμό μας. Ο Γιόζεφ Μένγκελε μπορεί στο θεατρικό να μη βρίσκει τον θάνατο από το κοπίδι της συνεπιβάτιδός του, αλλά το αποτέλεσμα των αιματηρών ερευνών του σε ανθρώπινα πειραματόζωα, ήτοι ο προγεννητικός έλεγχος και τα αντιβιοτικά, ζει ακόμη ανάμεσά μας. Ο Τριαρίδης και στο «Lebensraum» (ζωτικός χώρος, αν θέλετε) με τον ναζισμό ασχολείται. Και το έργο ετοιμάζεται να παρασταθεί το φθινόπωρο, στα γερμανικά και ελληνικά, στο Maxim Gorki Theater του Βερολίνου από την Ελενα Σωκράτους και Ελληνες της Γερμανίας (όπως, τον Ιούλιο, και ο «Κυκλισμός του τετραγώνου» του συμπατριώτη του Δημήτρη Δημητριάδη στο Φεστιβάλ της Αβινιόν). Την περίοδο που θα ετοιμάζεται για τη σκηνή και ένα ακόμη θρίλερ του Τριαρίδη: ο «Οιδίνους». Σε σκηνοθεσία Κώστα Φιλίππογλου, με τους Λάζαρο Γεωργακόπουλο και Αννα Μάσχα, ως μια διμελή οικογένεια που ο πατέρας «παίζει» εναλλάξ και τον ρόλο του γιου που έχει πεθάνει. Του γιου που αποφασίζει να σκοτώσει τον πατέρα!