Ανιση σχέση

Απεξάρτηση από τη μάνα, απεξάρτηση από το παρελθόν: αυτά τα δύο θέματα πραγματεύεται ουσιαστικά το έργο της Λείας Βιτάλη «Addio del passato» που παρουσιάζεται στο θέατρο Κάππα σε σκηνοθεσία του Γιώργου Παλούμπη. Με ένα «Αντίο στα περασμένα», που παραπέμπει άμεσα στην άρια από την «Τραβιάτα» του Βέρντι, η συγγραφέας επιχειρεί μια κατάδυση στη γυναικεία ψυχή μέσα από δύο πρόσωπα-σύμβολα: τη μάνα και την κόρη. Αν και ο τίτλος αναφέρεται κυρίως στην αγάπη της μάνας για την όπερα και την κλασική μουσική, εκφράζει παράλληλα και την αγωνία της κόρης να ξεφύγει από τα περασμένα.

Γεννημένη στην Αθήνα, με καταγωγή από την Κωνσταντινούπολη, η Λεία Βιτάλη ανήκει σε μια σύγχρονη γενιά ελλήνων συγγραφέων. Αν και στα γράμματα εμφανίστηκε το 1986 με το μυθιστόρημα «Αννα Χ.», το πρώτο θεατρικό της ανέβηκε το 2000. Ηταν «Το γεύμα», που έλαβε το Κρατικό Βραβείο Θεατρικού Εργου (1998). Ακολούθησαν θεατρικά και σενάρια για τον κινηματογράφο. Το «Addio del passato» ανέβηκε για πρώτη φορά το 2005 στο θέατρο Εμπρός από τον Τάσο Μπαντή.

Το ενδιαφέρον της επικεντρώνεται συνήθως στην ψυχολογία των χαρακτήρων και στις επιδράσεις που έχει ο κοινωνικός περίγυρος πάνω τους, πάνω στους ήρωές της. Υπό αυτή την έννοια τα έργα της αποκτούν μια άμεση σχέση με την εποχή τους. Χωρίς κραυγές και υπερβολές η Βιτάλη επιχειρεί να ταρακουνήσει τα πράγματα γύρω μας. Αλλά δεν τα καταφέρνει πάντα.

ΨΥΧΑΝΑΛΥΣΗ. Στο «Addio del passato» το ρεαλιστικό και το υπερρεαλιστικό στοιχείο συνυπάρχουν επί σκηνής σε μια προσπάθεια της συγγραφέως να ψυχαναλύσει τις δύο ηρωίδες της. Το εσωτερικό μιας κουζίνας φιλοξενεί την εβδομαδιαία συνάντηση μάνας και κόρης για το ψήσιμο του κέικ της Τετάρτης. Μόνο που η μάνα έχει πεθάνει και η κόρη ακόμη δεν μπορεί να ξεπεράσει ούτε τον θάνατο ούτε την κοινή τους ζωή, ούτε βέβαια τα προσωπικά της αδιέξοδα. Τα ευρήματά της έχουν ενδιαφέρον αλλά δεν εκπλήσσουν.

Δύο γυναίκες, δύο γενιές και πολλά να τις χωρίζουν: η μάνα, γοητευτική, καλλιεργημένη, επιβλητική, δεσποτική σχεδόν και εξαιρετικά αυτάρεσκη, δεν άφησε χώρο στην κόρη να ανθήσει. Παραμένει υποτιμημένη και από τον ίδιο της τον εαυτό. Επιπλέον ένα περιστατικό – σκοτεινό μυστικό (με μήλον της Εριδος έναν άνδρα) που συνέβη στην εφηβεία της στιγμάτισε τη σχέση με τη μητέρα της και πολλαπλασίασε τα προβλήματα.

Ανάμεσα σε άριες και εξομολογήσεις οι δυο τους επιστρέφουν στο παρελθόν που τις πλήγωσε. Ουσιαστικά ζούμε την ιστορία μέσα από τα μάτια της σαραντάρας κόρης που αναζητεί την κάθαρση.

Ο Γιώργος Παλούμπης ανέβασε το «Addio del passato» λαμβάνοντας υπόψη ότι πρόκειται για  ένα έργο μνήμης. Μοιρασμένη ανάμεσα στη γνώση και στην άγνοια του θεατή, η παράσταση παρακολουθεί τις απόπειρες χιούμορ της συγγραφέως αλλά και τις διαδρομές του νου κάθε ηρωίδας – κυρίως της κόρης. Εχοντας να χειριστεί ηθοποιούς δύο ταχυτήτων, δεν κατάφερε να τις ισορροπήσει.

Η Ράνια Οικονομίδου, ως μάνα, κρατά κυριολεκτικά την παράσταση στα χέρια της ή μάλλον στο ταλέντο της. Πλήρης των μέσων της, η έμπειρη ηθοποιός ισορροπεί ανάμεσα στη μάνα και στη γυναίκα και προσφέρει μια απολαυστική ερμηνεία.

Στο πλάι της η Χρύσα Παπά προσπαθεί, προσπαθεί πολύ να παίξει τη θεατρική της κόρη. Δύσκολο το εγχείρημα. Λείπουν οι αποσκευές, οι ώρες πτήσης… Δεν έχει το παρελθόν. Τουλάχιστον  προσπαθεί να το φτιάξει.