Η αντιπολίτευση που γύρισε στο κρύο

Η αντικυβερνητική διαδήλωση στη Μόσχα είχε προγραμματιστεί για την Κυριακή 1η Μαρτίου. Και προκειμένου να κινητοποιήσουν την κοινή γνώμη, τα πιο δραστήρια μέλη της μοίραζαν φυλλάδια στους Μοσχοβίτες έξω από τους σταθμούς του μετρό. Δεν είχαν βάλει τον πήχη πολύ ψηλά. Στις αντικυβερνητικές διαδηλώσεις την περίοδο των εκλογών του 2011 οι διαδηλωτές είχαν φτάσει τις 100.000. Αλλά τώρα, τον χειμώνα του 2014 οι διοργανωτές θεωρούσαν ότι 20.000 άτομα θα ήταν ένας «πολύ ευπρεπής αριθμός», όπως δήλωναν στους «Φαϊνάνσιαλ Τάιμς» στις αρχές της προηγούμενης εβδομάδας.

Το μικρό διάστημα που μεσολάβησε στο μεταξύ, συνέβησαν δύο πράγματα. Το ένα ήταν ότι συνελήφθη ο Αλεξέι Ναβάλνι, ηγετική φυσιογνωμία της αντιπολίτευσης, επειδή μοίραζε φυλλάδια. Το δεύτερο, ότι δολοφονήθηκε ένας άλλος σφοδρός επικριτής του Κρεμλίνου, ο Μπόρις Νεμτσόφ. Η δολοφονία μετέτρεψε την αντικυβερνητική διαδήλωση σε πορεία στη μνήμη του θύματος. Και οι συμμετέχοντες ξεπέρασαν τις 50.000. Αλλά τι μέλλον έχει μια αντιπολίτευση τα ηγετικά στελέχη της οποίας είτε φυλακίζονται είτε αυτοεξορίζονται όταν δεν δολοφονούνται;

Μια απάντηση είχε δώσει ο ίδιος ο Νεμτσόφ λίγες ημέρες πριν αφήσει την τελευταία του πνοή σε μια γέφυρα του Μόσκοβα κι αφού είχε δεχθεί τέσσερις σφαίρες στην πλάτη. «Πριν από τρία χρόνια ήμασταν αντιπολίτευση. Τώρα δεν είμαστε τίποτε περισσότερο από αντιφρονούντες». Ο στόχος, εξηγούσε, ήταν να σταθεί και πάλι η αντιπολίτευση στα πόδια της. Οπως αποδεικνύεται, όμως, το εγχείρημα δεν είναι καθόλου εύκολο. Οι φυλακίσεις, οι εξορίες και οι δολοφονίες αποδυναμώνουν το κίνημα, όπως εξηγούσε ο Πάβελ Επιζάροφ, ηγετικό στέλεχος της αντιπολίτευσης που σήμερα ζει στη Λισαβόνα.

Δύσκολα θα μπορούσε να διαφωνήσει κανείς. Η δολοφονία του Νεμτσόφ προκάλεσε κενό ηγεσίας. Οπως επισημαίνουν οι «Νιου Γιορκ Τάιμς», στην ετερογενή ομάδα πρώην υπουργών, συνταξιούχων κατασκόπων, δισεκατομμυριούχων ολιγαρχών και θαρραλέων διανοουμένων που συνθέτουν την αναιμική αντιπολίτευση, ο Μπόρις Νεμτσόφ ήταν αυτός που ξεχώριζε. Ο Νεμτσόφ ήταν ο βασικός διοργανωτής των σποραδικών διαδηλώσεων, δηλαδή η βασική πηγή υπενθύμισης ότι στη Ρωσία υπήρχε ακόμη ένα δημοκρατικό κίνημα. Ηταν επίσης ο συνδετικός κρίκος που ένωνε τα μέλη της ετερόκλητης ομάδας. Αυτές οι δύο ιδιότητες, καθώς και η σκληρή κριτική που ασκούσε στον Βλαντίμιρ Πούτιν για τη διαφθορά και την ουκρανική κρίση, είναι πολύ πιθανό να έπαιξαν ρόλο στη δολοφονία του. Βέβαιο είναι ότι γεννάται ένα ερώτημα: μετά τον Νεμτσόφ, ποιος;

Οποια απάντηση και να επιχειρήσει να δώσει κάποιος, δεν υπάρχει αμφιβολία ότι η αντιπολίτευση στη Ρωσία βρίσκεται σε ένα κρίσιμο σταυροδρόμι.

Αναλυτές σημειώνουν ότι μετά τη δολοφονία του Νεμτσόφ, η αντιπολίτευση θα πρέπει να αναθεωρήσει τη στρατηγική της αρχίζοντας από τις σχέσεις που διέπουν τα ηγετικά στελέχη της. Και αυτό γιατί το πρόβλημά της δεν είναι μόνο η αυταρχική συμπεριφορά του Κρεμλίνου. Είναι ότι παραμένει και κατακερματισμένη.

Εξαιρετικά δημοφιλής ο Τσάρος
Παρά την οικονομική κρίση και τη διαφθορά που μαστίζει τη Ρωσία, ο Βλαντίμιρ Πούτιν παραμένει εξαιρετικά δημοφιλής. «Λες στον κόσμο ότι η κυβέρνηση είναι διεφθαρμένη και σου απαντούν “ναι, αλλά οι συντάξεις πληρώνονται στην ώρα τους”» σημειώνει αναλυτής, προσθέτοντας ότι η αντιπολίτευση πρέπει να κάνει περισσότερα για να δημιουργήσει ένα δικό της «μπραντ»