Το παιχνίδι της τραμπάλας στην Αστυνομία

Πώς κυβερνάται η Ελληνική Αστυνομία; Με το παιχνίδι της τραμπάλας, όπως αποδεικνύεται από τις τελευταίες κρίσεις: η υπόθεση της περίφημης, πλέον, «διαταγής Νίτσα», πέρα από τη σφοδρή πολιτική αντιπαράθεση που προκάλεσε, ανέδειξε και τις μεταβαλλόμενες ισορροπίες στο εσωτερικό της ΕΛ.ΑΣ.

Οι κρίσεις άρχισαν ελάχιστες ώρες μετά τον θόρυβο που ακολούθησε την ακυρωθείσα διαταγή. Και εύλογα, στην έκτακτη συνέντευξη Τύπου που έδωσε το πρωί της Τετάρτης ο αναπληρωτής υπουργός Προστασίας του Πολίτη όταν ανακοίνωσε ότι ο – αποστρατευθείς πλέον – υποστράτηγος Νίτσας εξέδωσε διαταγή χωρίς να ενημερώσει σχετικά τον αρχηγό Δημήτρη Τσακνάκη, ετέθη το ερώτημα αν υπάρχει θέμα για τον ίδιο τον αρχηγό, αφού εμφανιζόταν να μην ελέγχει τους υφισταμένους του. Λίγες ώρες αργότερα η τυπική επιβεβαίωση της ανανέωσης της θητείας του 58χρονου αξιωματικού από τα Γρεβενά απαντούσε οριστικά στην ερώτηση. Σημειώνεται ότι ανανεώθηκε η θητεία και των αρχηγών της Πυροσβεστικής και του Λιμενικού Σώματος.

«ΤΑ ΡΟΖ ΚΟΣΤΟΥΜΙΑ». Οπως ακριβώς συνέβη με την προσεκτική επιλογή της πολιτικής ηγεσίας για την ηλεκτρική καρέκλα της Λεωφόρου Κατεχάκη, το παιχνίδι της ισορροπίας παίχτηκε και στο Σώμα της Αστυνομίας στο πρόσωπο αρχηγού. Τις πρώτες ημέρες από την εκλογική νίκη του ΣΥΡΙΖΑ, αξιωματικοί που είχαν σπεύσει να φορέσουν «ροζ κοστούμια» προεξοφλούσαν την αντικατάστασή του, προβάλλοντας μάλιστα και συγκεκριμένα φαβορί. Τελικά ο Τσακνάκης ουσιαστικά δεν κινδύνευσε. Και παρά τις προαναγγελθείσες καρατομήσεις και αναβαθμίσεις συγκεκριμένων στελεχών, οι κρίσεις χαρακτηρίζονται ήπιες.

Ο μανιώδης καπνιστής αρχηγός της ΕΛ.ΑΣ. είναι αξιωματικός που έχει υπηρετήσει σε μάχιμες υπηρεσίες της Βόρειας Ελλάδας κατά το μεγαλύτερο τμήμα της καριέρας του, που μετρά ήδη 39 χρόνια: κατετάγη στη Χωροφυλακή το 1976. Η τακτικότερη επικοινωνία του και φυσική του επαφή με την Αθήνα ξεκίνησαν όταν βρέθηκε στο Τμήμα Εσωτερικών Υποθέσεων με έδρα τη Θεσσαλονίκη και στη συνέχεια στο Τμήμα της Αντιτρομοκρατικής στη Βόρεια Ελλάδα. Και ενώ είχε ισχυρούς δεσμούς και ήλεγχε σχεδόν απόλυτα τους αξιωματικούς εκεί, οι σχέσεις του στην Αθήνα ήταν αδύναμες. Μάλιστα, η επιλογή του πέρυσι έσπασε ένα σερί στην αρχηγία αξιωματικών που προέρχονται από υπηρεσίες της Αθήνας.

Η ΝΥΧΤΑ ΤΩΝ ΣΤΡΑΤΗΓΩΝ. Αν και επιλογή Δένδια, ο Τσακνάκης δεν δίστασε μετά την αλλαγή σκυτάλης και την τοποθέτηση του Β. Κικίλια στο υπουργείο Προστασίας του Πολίτη να εκφράσει τους στρατηγούς που είχαν ισχυρότατες – και σε μεγάλο βαθμό δικαιολογημένες – αντιρρήσεις για το οργανόγραμμα Δένδια και τη νέα οργάνωση που είχε νομοθετήσει για την ΕΛ.ΑΣ. Με μια τροπολογία τα πράγματα ήρθαν στην προηγούμενη μορφή τους, ενώ στα μέσα του περασμένου Αυγούστου το παιχνίδι της ισχύος έφερε τα πάνω κάτω στα ανώτερα κλιμάκια της ΕΛ.ΑΣ. Μίνι κρίσεις, που ανακοινώθηκαν μεταμεσονύχτια, είχαν οδηγήσει σε ηχηρές απομακρύνσεις αξιωματικών και σε εξίσου ηχηρές δυσμενείς μετακινήσεις. Μάλιστα, αξιωματικοί είχαν απειλήσει τότε με παραιτήσεις, αρνούμενοι να δεχθούν προειλημμένες αποφάσεις που τους υποβάθμιζαν, και μίλησαν ανοιχτά για τα παιχνίδια εξουσίας μεταξύ ομάδων γαλάζιων πηληκίων. Τελικά, μόνο ένας παραιτήθηκε λίγο καιρό αργότερα, ενώ ορισμένοι άλλοι ανταμείφθηκαν στις τωρινές κρίσεις για την υπομονή τους.

ΟΙ ΔΕΞΙΕΣ ΑΝΤΙΛΗΨΕΙΣ. Αποτελεί κοινό μυστικό ότι η πλειονότητα των αξιωματικών της ΕΛ.ΑΣ. – πάνω από τον βαθμό του αστυνομικού υποδιευθυντή, όσοι δηλαδή εντάχθηκαν στο Σώμα πριν από το σύστημα των Πανελλαδικών – είναι δεξιών πολιτικών αντιλήψεων και αντίστοιχων προσβάσεων. Στο παρελθόν, υπουργοί Δημόσιας Τάξης με επιτυχημένη θητεία κατάφεραν να ελέγχουν τους ένστολους υφισταμένους τους επιλέγοντας ανάμεσα στους δεξιούς αξιωματικούς και ισχυροποιώντας τους. Χαρακτηριστικό παράδειγμα είναι ο Μιχάλης Χρυσοχοΐδης που ακολούθησε αυτή την τακτική τόσο στην Αστυνομία όσο και στην Πυροσβεστική. Μάλιστα, οι περίφημες ομάδες Χρυσοχοΐδη είχαν ισχύ στην Κατεχάκη πολύ καιρό μετά την αποχώρησή του. Μεγάλη επιρροή όμως για ένα διάστημα είχαν και οι αξιωματικοί που ανήκαν στην «ομάδα Πολύδωρα» – που πλέον δεν φαίνεται να έχει λόγο, αφού νικιέται από τον χρόνο. Ισχυρές ομάδες που έπαιζαν ρόλο στην ουσιαστική διοίκηση της ΕΛ.ΑΣ. είχαν και προηγούμενοι αρχηγοί ή ανώτατοι αξιωματικοί του Σώματος, όπως ο Γ. Αγγελάκος ή ο Γ. Ραχωβίτσας – και εδώ ο χρόνος και η αποστρατεία έχουν αλλάξει τα δεδομένα.

ΤΟ ΠΑΖΛ ΤΟΥ ΑΡΧΗΓΟΥ. Είναι, λοιπόν, με αυτή την έννοια ισχυρός ο σημερινός αρχηγός; Θεωρείται συνεργάσιμος, έχει επιτυχίες στη θητεία του και δεσμούς με ικανούς αξιωματικούς που ανέρχονται πλέον στην ιεραρχία, όμως η εικόνα που δημιουργούν οι κρίσεις είναι περίεργη: οι περισσότεροι αξιωματικοί που θεωρούνταν δικοί του άνθρωποι και υπηρετούσαν στη Βόρεια Ελλάδα είδαν τους εαυτούς τους στους κομμένους. Και στην Αθήνα, όμως, άνθρωποι που αποτελούσαν επιλογή του και τους εμπιστευόταν είδαν την πόρτα της αποστρατείας, αφού το βέτο για την παραμονή τους ήταν πολύ ισχυρότερο. Από τη Βόρεια Ελλάδα άλλωστε είχε προ μηνών δεχθεί ο ίδιος ο Τσακνάκης χτύπημα κάτω από τη ζώνη, όταν επιχειρήθηκε να δημιουργηθεί ζήτημα με την τοποθέτηση του αξιωματικού γιου του στην Υπηρεσία Εσωτερικών Υποθέσεων. Είπαμε: στο παζλ της ΕΛ.ΑΣ. η τελική εικόνα που συνθέτουν τα κομμάτια μπορεί να είναι πολύ διαφορετική από αυτή που φαίνεται στην αρχή.