Πλεόνασμα μουσικών εξαγωγών
Ενημερώσου πρώτα από ΤΑ ΝΕΑ
8 λεπτά Ηταν κάπου στο 2000 όταν ο πιανίστας Βασίλης Τσαμπρόπουλος ταξίδεψε στο Οσλο για να ηχογραφήσει το πρώτο του άλμπουμ («Akroasis»), με το οποίο θα εγκαινίαζε τη συνεργασία του με την ECM. Τότε δεν γνώριζε ότι όσοι τον περίμεναν εκεί, ανάμεσά τους και ο «αυτοκράτορας» της δισκογραφικής Μάνφρεντ Αϊχερ, είχαν πεισθεί για όλα τα κλισέ του κόσμου που αφορούν τους Ελληνες. Οι βορειοευρωπαίοι μουσικοί και ηχολήπτες πίστευαν ότι ο διεθνής μουσικός θα «επιβεβαίωνε» τη φήμη που συνοδεύει τους Ελληνες όσον αφορά τη σχέση τους με τον χρόνο. Εκείνος έκανε την έκπληξη: εμφανίστηκε στην ώρα του και έβαλε τα θεμέλια για να χτιστούν σχέσεις εμπιστοσύνης.
Πώς αλλιώς θα μπορούσε να διατηρηθεί η πολύχρονη συνεργασία του με την εταιρεία που διαθέτει έναν από τους πιο λαμπερούς καταλόγους καλλιτεχνών παγκοσμίως; Από τον «μάγο» Κιθ Τζάρετ έως τον Τσικ Κορία και τον διαρκώς ανερχόμενο Ανουάρ Μπραέμ; «Πρέπει να πω ότι ο Μάνφρεντ δεν έχει ακόμη και σήμερα την καλύτερη εικόνα για εμάς» λέει ο Τσαμπρόπουλος. «Η άποψή του για τον τρόπο που εργαζόμαστε ή οργανωνόμαστε είναι απόλυτη και καθόλου θετική. Την υποστηρίζει με θέρμη, σαν να ζει εδώ μόνιμα». Αυτό βέβαια δεν αποτέλεσε εμπόδιο στο να εντάξει στο ρόστερ της εταιρείας του έλληνες καλλιτέχνες, αλλά επιπλέον αναζητά συνεχώς τρόπους για να διευρύνει τις συνεργασίες του. Καλλιτέχνες με σπάνιο μουσικό ιδίωμα όπως ο Σωκράτης Σινόπουλος, δεξιοτέχνης της κωνσταντινουπολίτικης λύρας, δεν θα μπορούσαν να περάσουν απαρατήρητοι από τις εκπαιδευμένες κεραίες του. Πρόσφατα άκουσε τον ιδιαίτερο ήχο του Σινόπουλου στη συνεργασία που είχε με τη Μαρία Φαραντούρη με τον Τσαρλς Λόιντ. Εκεί φαίνεται να ωρίμασε η ιδέα του άλμπουμ που ετοιμάζουν και πρόκειται να κυκλοφορήσει τον επόμενο Σεπτέμβριο.
Καραΐνδρου: η πρώτη υπογραφή
Είχε εντοπίσει το ιδιαίτερο παίξιμο του ταλαντούχου λυράρη από τη σταθερή και μακρά συνεργασία του με την Ελένη Καραΐνδρου, την πρώτη ελληνική υπογραφή στον κατάλογο της ECM. Η συνεργασία με την καταξιωμένη μουσικό μετράει ήδη 22 χρόνια και έχει επισφραγιστεί με πληθώρα δίσκων, στους οποίους κυριαρχούν προφανώς τα σάουντρακ (όσο και αν ο όρος αδικεί το ελληνικό «αντάτζιο») για τις ταινίες του Θόδωρου Αγγελόπουλου. Ο Αϊχερ έχει αναφερθεί πολλές φορές στις συνθέσεις της με κολακευτικά σχόλια όπως ότι πρόκειται «για ένα ιδιαίτερο ταλέντο στη σύλληψη και την ανάπτυξη της συναισθηματικής και διανοητικής ουσίας ενός σεναρίου. Συνθέτει έχοντας αντίληψη του περιεχομένου και της ατμόσφαιρας μιας ταινίας». Η επαφή του με τη μουσική της Ελένης Καραΐνδρου έγινε μέσα από το «Ταξίδι στα Κύθηρα», αφού είναι λάτρης του κινηματογράφου. Στη συνέχεια ήταν αρκετό ένα βίντεο που παρακολούθησε από τη συναυλία της στο Ηρώδειο το 1988 (άνοιγε με το αντάτζιο από το «Τοπίο στην ομίχλη»), οπότε επιδίωξε να τη συναντήσει. Η πρώτη εικόνα που είχε από το στούντιο η γνωστή συνθέτις; «Οταν είδα την εκρηκτική ενέργειά του, τις τολμηρές μείξεις που έκανε και όταν τον γνώρισα καλύτερα τον λάτρεψα». Ο Αϊχερ, όπως έχει δηλώσει, πιστεύει ότι τα στοιχεία που χαρακτηρίζουν τη σχέση τους είναι η αυθόρμητη κατανόηση, βασισμένη στην εμπιστοσύνη και στον σεβασμό προς το πρόσωπο του άλλου και το έργο του: «Δεν θυμάμαι καμία στιγμή κατά την οποία να διαφωνήσαμε».
Τσαμπρόπουλος: ο παρεμβατικός Αϊχερ
Η απόλυτη ταύτιση των απόψεων δεν είναι κάτι που διαπνέει τη σχέση του ιδιοφυούς παραγωγού – που σε ηλικία μόλις 26 ετών τόλμησε να δημιουργήσει την ECM αλλάζοντας ριζικά το δισκογραφικό μουσικό τοπίο – με τον Βασίλη Τσαμπρόπουλο. «Ημασταν στο στούντιο και ηχογραφούσαμε. Δεν μου άρεσε αυτό που έπαιζα, σταματάω και του το λέω. Η απάντησή του; “Εσύ το παίζεις, εγώ όμως το ακούω”». Ο Αϊχερ, επιμένει ο καταξιωμένος σολίστας, δημιούργησε τον ξεχωριστό αυτό κατάλογο επειδή πάντα επιδίωκε να έχει ιδιαίτερους καλλιτέχνες, αλλά και να ανασύρει από μέσα τους όχι το «καλύτερο» αλλά το αληθινό. «Οταν μπαίνουμε στη δίνη της επιτυχίας προσπαθούμε να την αγγίξουμε με το πιο άρτιο αποτέλεσμα. Πολλές φορές ο δρόμος έρχεται μέσα από την αλήθεια μας και ας μην είναι λουστραρισμένη. Ο Μάνφρεντ αυτό το γνωρίζει καλά». Αν λοιπόν η προσωπικότητα του Αϊχερ περιγράφεται με θετικούς προσδιορισμούς, άλλο τόσο συνηθισμένοι είναι χαρακτηρισμοί όπως «απόλυτος, παρεμβατικός, εμμονικός». «Είναι τυχαίο ότι υπογράφει σχεδόν όλες τις παραγωγές της εταιρείας του;» αναρωτιέται ο Βασίλης Τσαμπρόπουλος και τονίζει ότι είναι εκείνος που «άνοιξε νέους δρόμους στην τζαζ και στην ορχηστρική μουσική, με πάνω από 1.200 τίτλους». Ο κατάλογος της εταιρείας έχει πια συνώνυμο την πρωτοπορία, την αισθητική τόλμη αλλά και την εμπορικότητα, και ελάχιστοι είναι εκείνοι που τους αφήνει αδιάφορους η σκέψη να περιληφθούν σε αυτόν. Λίγες εταιρείες είναι τόσο ταυτισμένες με τον δημιουργό τους, το όνομα του οποίου είναι εξίσου αναγνωρίσιμο με το δημιούργημά του.
Γιαννάτου: όχι πια τζαζ
Ο γερμανός «κυνηγός» επιλέγει ο ίδιος τους καλλιτέχνες με τους οποίους θα συνεργαστεί, δημιουργώντας τις συνθήκες να απελευθερώσουν το δημιουργικό τους ένστικτο. Κάπως έτσι εντόπισε και τη Σαβίνα Γιαννάτου. Η καλλιτέχνις θυμάται ότι το 2001 ο Αϊχερ επισκέφθηκε τον Πάνο Μαραβέγια, διευθυντή της δισκογραφικής εταιρείας Lyra, ο οποίος άκουγε εκείνη την ημέρα το CD που επρόκειτο να κυκλοφορήσει, το «Terra Nostra». «Ενδιαφέρθηκε για μένα και ζήτησε να με συναντήσει. Του είπα ότι ασχολούμαι με τον ελεύθερο αυτοσχεδιασμό, αλλά τελικά δεν τον ενδιαφέρει η free τζαζ. Στο μυαλό του είχα τοποθετηθεί κάπου αλλού, στον χώρο της μελωδικής μουσικής» λέει η ερμηνεύτρια, η οποία ηχογραφεί σταθερά από τα πρώτα χρόνια της πορείας της με τους Primavera en Salonico. Οι ταλαντούχοι δεξιοτέχνες έχουν κερδίσει τον σεβασμό του Αϊχερ και όπως λέει η Σαβίνα Γιαννάτου: «Απολαμβάνει να συζητά με τον Κυριάκο Κουνέντα και βεβαίως έχει δείξει ιδιαίτερο ενδιαφέρον για τον Χάρη Λαμπράκη». Ισως να είναι η επόμενη συνεργασία.
Καβάκος και Γουρζή
Μέχρι αυτή τη στιγμή, πάντως, η εταιρεία που συγκέντρωσε στον κατάλογό της ονόματα-μύθους της διεθνούς μουσικής σύνθεσης έχει τις βάσεις της στον πόθο και στην ανησυχία ενός ανθρώπου που απαιτεί πάντα από τους συνεργάτες του την τελειότητα, τουλάχιστον όπως την οραματίζεται εκείνος. Οι άψογες τεχνικές παραγωγές που ο ίδιος ο Αϊχερ επιβλέπει μέχρι την τελευταία λεπτομέρεια, τα εξαιρετικής αισθητικής εξώφυλλα, αλλά κυρίως η πίστη στη μουσική δημιουργία πέρα από εθνικά σύνορα και είδη είναι οι άξονες της πετυχημένης πορείας της ECM. Πώς αλλιώς θα μπορούσε να βάλει στο ρόστερ της ονόματα όπως ο Γιαν Γκαρμπάρεκ, ο εσθονός συνθέτης θρησκευτικής μουσικής Αρβο Περτ (ο πατριάρχης του «ιερού μινιμαλισμού» όπως τον αποκαλούν), ο μινιμαλιστής Στιβ Ράιχ, ο Γκάρι Μπάρτον, οι Αρτ Ανσάμπλ οφ Σικάγο, ο βραβευμένος με Γκράμι Βραζιλιάνος Νάνα Βασκονσέλος, ο Πατ Μεθένι, η Κιμ Κασκασιάν; Δίπλα στους έλληνες καλλιτέχνες και η Κωνσταντία Γουρζή που τα τελευταία είκοσι χρόνια δημιουργεί στη Γερμανία και εγκαινίασε τη συνεργασία της με την ECM (New Series) με το «Music for piano and String Quartet».
Ξεχωριστή στιγμή στη δισκογραφική του πορεία χαρακτηρίζει και ο Λεωνίδας Καβάκος – ο οποίος πια ανήκει στο δυναμικό της DECCA – όταν η Κιμ Κασκασιάν τον σύστησε στον Αϊχερ. «Ολες οι δουλειές που ετοιμάζει διαποτίζονται από τα στοιχεία της ιδιαίτερης προσωπικότητάς του. Η εταιρεία του είναι φως στο σκοτάδι, στον χώρο της δισκογραφίας η οποία είναι πληγωμένη. Οι συνεργασίες του κατάφεραν να κρατήσουν ζωντανή την ιστορία της ηχογράφησης, αλλά και να αφήσουν σημαντικούς τίτλους». Ο Αϊχερ μπορεί να στέκεται απέναντι στη νοοτροπία των Ελλήνων, δηλώνει όμως λάτρης των μεγάλων ποιητών και της μουσικής του τόπου. Το ενδιαφέρον του για την ελληνική ιστορία, εξάλλου, τροφοδοτήθηκε στα χρόνια της νιότης του όταν διάβασε τον «Υπερίωνα» του Χέλντερλιν. Ο συγγραφέας δεν είχε επισκεφθεί τη χώρα του «ήρωά» του, αλλά την περιέγραφε με τόση ακρίβεια που γέννησε στον γερμανό παραγωγό την επιθυμία να έρθει στην Ελλάδα. Ισως λοιπόν η διεθνής εικόνα της ελληνικής μουσικής να χρωστάει πολλά σε μερικούς στίχους ενός γερμανού ποιητή και στα ευαίσθητα αφτιά ενός γερμανού παραγωγού.
ΜΑΝΦΡΕΝΤ ΑΪΧΕΡΟ άνθρωπος που κινεί τα νήματα
Για περισσότερο από μια πενταετία, οι ελβετοί κινηματογραφιστές Peter Guyer και Norbert Wiedmer ακολουθούσαν τον παραγωγό Μάνφρεντ Αϊχερ και τους καλλιτέχνες της ECM σε όλη την υφήλιο. Με εικόνες από τη Γερμανία, την Εσθονία, την Τυνησία, τη Δανία, τη Γαλλία, την Ελλάδα, την Αργεντινή και άλλες χώρες, η κάμερα συνέλαβε τους μουσικούς επί το έργον. Οι 7.000 θεατές όμως που παρακολούθησαν την παγκόσμια πρεμιέρα αυτής της ταινίας – ντοκιμαντέρ στην Piazza Grande στο Λοκάρνο τον Αύγουστο του 2009 δεν είδαν τις ώρες μόχθου, αγωνίας, έντασης και εκρήξεων που κρύβονται πίσω από το τελικό αποτέλεσμα. Το ίδιο το όνομα του Μάνφρεντ Αϊχερ είναι συνδεδεμένο με υψηλά αισθητικά μουσικά στάνταρ, βαθιά γνώση του ιδιαίτερου ήχου αλλά κυρίως με την απόλυτη «βεβαιότητά» του για εκείνο που θέλει να του δώσει ο μουσικός. Για κάποιους η παρεμβατικότητά του ξεπερνάει τα όρια και για άλλους είναι λυτρωτική. Το βέβαιο είναι πως όλοι συμφωνούν ότι ο 72χρονος γερμανός παραγωγός έγινε «συλλέκτης» των καλύτερων ήχων από την παγκόσμια μουσική κοινότητα. Μυήθηκε στον κόσμο της μουσικής από τη μητέρα του – κλασική τραγουδίστρια – ακούγοντας Σούμπερτ, Σούμαν και Μπετόβεν. Οι μουσικές σπουδές έμοιαζαν μονόδρομος, γι’ αυτό και ξεκίνησε μαθήματα βιολιού και μπάσου. Κάπως έτσι άρχισε να εξερευνά τα ρεύματα της αυτοσχεδιαστικής μουσικής. Οταν πάτησε για πρώτη φορά το πόδι του στη Νέα Υόρκη, έζησε μια εμπειρία στην οποία αναφέρεται συχνά και την χαρακτηρίζει «αποκάλυψη»: άκουσε το τρίο του Μπιλ Εβανς με τον κοντραμπασίστα Σκοτ Λα Φάρο και τον ντράμερ Πολ Μόσιαν στο Village Vanquard.Το 2008 ήρθε στην Ελλάδα για να ανακοινώσει την αρχή μιας νέας συνεργασίας μετά την ιδιοκτησιακή αλλαγή της «Λύρας» που μέχρι τότε αντιπροσώπευε την ECM. Από τότε μέχρι σήμερα την εκπροσώπηση του καταλόγου έχει αναλάβει η «Μικρή Αρκτος» του Παρασκευά Καρασούλου.
Google news
