Το ΣΔΟΕ, ο έλεγχος που δεν έγινε και το μυστήριο του delete

Τις τελευταίες δέκα ημέρες οι ανώτατοι δικαστές από τον Αρειο Πάγο και το Συμβούλιο της Επικρατείας, που αποτελούν τη σύνθεση του Ειδικού Δικαστηρίου για την υπόθεση της λίστας Λαγκάρντ, δίνουν ανελλιπώς ραντεβού στην αίθουσα της Ολομέλειας του Αρείου Πάγου.

Στις τρεις το μεσημέρι ακούγεται ο χαρακτηριστικός ήχος του κουδουνιού, που σηματοδοτεί την έναρξη της διαδικασίας. Κεντρικό πρόσωπο είναι ο πρώην υπουργός Οικονομικών Γιώργος Παπακωνσταντίνου, ο οποίος σε λίγες ημέρες θα κληθεί να απολογηθεί, να δώσει εξηγήσεις και να υπερασπιστεί τις επιλογές του – πράξεις και παραλείψεις – που συνδέονται με τους χειρισμούς του για τη λίστα Λαγκάρντ.

Το κατηγορητήριο για τον πρώην υπουργό περιλαμβάνει δύο κακουργήματα για νόθευση έγγραφου και απόπειρα απιστίας, σε συνδυασμό μάλιστα με τις επιβαρυντικές διατάξεις του Νόμου 1608/50 περί καταχραστών του Δημοσίου.

«Είμαι αθώος. Αρνούμαι κατηγορηματικά όλες τις κατηγορίες» υποστήριξε με την έναρξη της δίκης του ο Γιώργος Παπακωνσταντίνου δίνοντας με σαφήνεια το στίγμα των υπερασπιστικών του επιλογών.

Ολες αυτές τις ημέρες ο πρώην υπουργός παρακολουθεί σιωπηλός και με προσοχή την κρίσιμη για τον ίδιο διαδικασία, καθώς το τέλος αυτής της δικονομικής διαδρομής θα γραφτεί με τη λέξη αθώος ή ένοχος, ανάλογα με την ετυμηγορία που θα εκδώσουν οι δεκατρείς ανώτατοι δικαστές αποφασίζοντας κυριαρχικά για την ποινική μεταχείριση του πρώην υπουργού.

Ο Γιώργος Παπακωνσταντινου κάθεται στο κεντρικό έδρανο της αίθουσας ανάμεσα στην ομάδα των υπερασπιστών του Τάκη Βασιλακόπουλου, Βασίλη Δημακόπουλου και Παναγιώτη Κουρελέα, οι οποίοι έχουν χαράξει βήμα βήμα την υπερασπιστική στρατηγική για τον εντολέα τους σε μια υπόθεση που κατά καιρούς έχει βρεθεί στο επίκεντρο της δημοσιότητας και στα πρωτοσέλιδα των εφημερίδων.

Επί της ουσίας της εκδικαζόμενης υπόθεσης, «όλα ελέγχονται και όλα αξιολογούνται» όπως συνηθίζουν να λένε από έδρας οι δικαστικοί λειτουργοί.

Μέχρι σήμερα έχει εξεταστεί ο βασικός κορμός των μαρτύρων του κατηγορητηρίου. Ο αρχικός κατάλογος περιελάμβανε εννέα πρόσωπα, αλλά ο κύκλος διευρύνθηκε ύστερα από πρόταση της εισαγγελέως της έδρας, αντεισαγγελέως του Αρείου Πάγου Ξένης Δημητρίου – Βασιλοπούλου, και τη σχετική απόφαση του δικαστηρίου που ανακοίνωσε ο πρόεδρός του Νίκος Πάσσος.

Ο μεγάλος ασθενής. Από την πρώτη κιόλας ημέρα της διαδικασίας κατέστη περισσότερο από σαφής η αδυναμία του φοροεισπρακτικού μηχανισμού να αξιοποιήσει επί της ουσίας τη λίστα Λαγκαρντ αυξάνοντας τα έσοδα του Δημοσίου. Ο έλεγχος δεν έχει ολοκληρωθεί ακόμα ούτε για τους συγγενείς του πρώην υπουργού, τα ηλεκτρονικά αρχεία με τα ονόματα των οποίων είχαν διαγραφτεί από την αρχική λίστα, όπως είπε καταθέτοντας την πρώτη ημέρα της δίκης ο Δημήτρης Μασίνας, διευθυντής του Κέντρου Ελέγχου Φορολογούμενων Μεγάλου Πλούτου, ο οποίος επανήλθε την επομένη στο δικαστήριο ανακοινώνοντας ότι κοινοποιήθηκε ο καταλογισμός του φόρου στα τρία συγκεκριμένα πρόσωπα. Ωστόσο, διευκρίνισε ότι ακόμα και αυτό το ποσό δεν είναι οριστικό καθώς τα συγγενικά πρόσωπα του κ. Παπακωνσταντίνου έχουν τον χρόνο και τα ένδικα μέσα να αμφισβητήσουν τον καταλογισμό.

Αλλωστε το πρώην στέλεχος του ΣΔΟΕ Παναγιώτης Μαντούβαλος ενημέρωσε το δικαστήριο ότι μέχρι τον περασμένο Σεπτέμβριο, οπότε αποχώρησε εκείνος από τη θέση του, από τα συνολικά 2.062 ηλεκτρονικά αρχεία είχαν ελεγχθεί από την υπηρεσία του μόλις 30 πρόσωπα!

Ο έλεγχος. Το δεύτερο ζήτημα που έχει κυριαρχήσει στις καταθέσεις είναι κατά πόσον η επίμαχη λίστα, το περιεχόμενο της οποίας ήταν προϊόν υποκλοπής, μπορούσε να αποτελέσει βάση ελέγχου ως παράνομα αποκτηθέν αποδεικτικό μέσο. Ο πρώην επικεφαλής του ΣΔΟΕ Γιάννης Διώτης είχε εκφράσει από την αρχή ενστάσεις για την αξιοποίηση της λίστας, για την οποία ούτως ή άλλως, όπως έχει υποστηρίξει, ουδέποτε του δόθηκε αρμοδίως ρητή εντολή ελέγχου. Ο ίδιος βέβαια όταν βρέθηκε στο βήμα του μάρτυρα ήταν φειδωλός στην κατάθεσή του, επικαλούμενος ότι είναι κατηγορούμενος για την ίδια υπόθεση στην τακτική Δικαιοσύνη. Ως εκ τούτου, έκανε χρήση του προνομίου που προβλέπει ο νόμος να σιωπήσει και να μην εκτεθεί σε απαντήσεις που ενδεχομένως θα μπορούσαν να τον αυτοενοχοποιήσουν.

Αντίθετα, ο διάδοχός του στο τιμόνι του ΣΔΟΕ Στέλιος Στασινόπουλος διατύπωσε την άποψη ότι με οποιονδήποτε τρόπο και να έφτανε στα δικά του χέρια η επίμαχη λίστα, εκείνος αμέσως θα την πρωτοκολλούσε και θα τη χρησιμοποιούσε ως βάση ελέγχου επί της ουσίας του περιεχομένου και των πληροφοριών που θα αντλούσε από εκεί για έναν εκτεταμένο φορολογικό έλεγχο.

Αξίζει πάντως να σημειωθεί ότι μέχρι σήμερα κανένας μάρτυρας δεν έχει εισφέρει στοιχεία συγκεκριμένα που να δείχνουν ότι ο πρώην υπουργός που κάθεται στο εδώλιο ήταν εκείνος που πάτησε το delete διαγράφοντας τα αρχεία με τα ονόματα των συγγενικών του προσώπων.

Η παραγραφή. Τέλος, ανοιχτό μένει για το Ειδικό δικαστήριο και το κρίσιμο θέμα της παραγραφής των αδικημάτων που αποδίδονται στον πρώην υπουργό. Το κεφάλαιο αυτό άνοιξε με την κατάθεσή του ο καθηγητής του Συνταγματικού Δικαίου Νίκος Αλιβιζάτος, ενώ και το δικαστήριο μπορεί ακόμα και αν δεν το θέσει ο κατηγορούμενος να το ερευνήσει αυτεπαγγέλτως, χωρίς να δεσμεύεται μάλιστα από το βούλευμα που είχε προηγηθεί κρίνοντας ότι δεν υπάρχει ζήτημα παραγραφής και ως εκ τούτου οι κατηγορίες παραμένουν.

Οπως όλα δείχνουν, την επόμενη εβδομάδα ολοκληρώνεται ο κύκλος των μαρτυρικών καταθέσεων και έρχεται η ώρα της απολογίας του πρώην υπουργού, ο οποίος πρέπει να πείσει τους δικαστές ότι δεν είναι ένοχος.

Λείπουν τα γουνάκια
Είναι αλήθεια ότι οι συνεδριάσεις του εν λόγω Ειδικού Δικαστηρίου δεν θυμίζουν σε τίποτα το τελευταίο Ειδικό Δικαστήριο, που είχε συνεδριάσει είκοσι τέσσερα χρόνια πριν στην ίδια αίθουσα στον Αρειο Πάγο για την υπόθεση Κοσκωτά. Ακόμα και οι ανώτατοι δικαστές ανεβαίνουν στην έδρα χωρίς τα γουνάκια, που ήταν το σήμα κατατεθέν. Και αυτό γιατί πρώτη φορά στη σύνθεσή του μετέχουν και μέλη του Συμβουλίου της Επικρατείας, που έχουν διαφορετικές τηβέννους και έτσι επέλεξαν να φορούν τα κοστούμια τους.

Γεμάτη η αίθουσα καθημερινά
Τα φώτα της δημοσιότητας έχουν χαμηλώσει λίγο. Η πολιτική επικαιρότητα προσπερνά την εκδίκαση της υπόθεσης. Παρ’ όλα αυτά, η αίθουσα είναι κάθε μέρα γεμάτη από κόσμο. Δημοσιογράφοι, συγγενείς του κατηγορουμένου, αλλά και αρκετοί δικηγόροι συγκροτούν το ακροατήριο. «Δεν είναι συνηθισμένο να παρακολουθείς κάθε μέρα ένα Ειδικό Δικαστήριο» λένε χαρακτηριστικά κάποιοι δικηγόροι, οι οποίοι προσέρχονται και παρακολουθούν από κοντά την εξέλιξη της δικής.