Ο «SYRIZA UK» και ο εμφύλιος για το νόμισμα

^«Οι απόφοιτοί μας πρόκειται να παίξουν κρίσιμο ρόλο στην κυβέρνηση που σχημάτισε ο ΣΥΡΙΖΑ». Δεν ήταν μια συνηθισμένη αυτοδιαφήμιση. Δύο ημέρες μετά τις εκλογές, το Πανεπιστήμιο του Εσεξ πανηγύριζε με αυτά τα λόγια για το χαρμόσυνο νέο ότι ένα πνευματικό του τέκνο, ο Γιάνης Βαρουφάκης, διοριζόταν υπουργός Οικονομικών στην Ελλάδα. Και, στην ίδια ανακοίνωση, θύμιζε ότι και η Ρένα Δούρου έκανε το μεταπτυχιακό της στο ίδιο Πανεπιστήμιο.

Από εκεί τη σκυτάλη πήρε ο βρετανικός Τύπος, που έψαξε τα βιογραφικά όλων των υπουργών. Δραγασάκης, Σταθάκης, Τσακαλώτος, Παππάς, Λαπαβίτσας – και ο κατάλογος δεν τελειώνει. Είναι όλοι τέκνα των βρετανικών πανεπιστημίων. Είναι οι ενσαρκωτές μιας μετατόπισης που είχε ήδη ολοκληρωθεί πολύ πριν ο ΣΥΡΙΖΑ αρχίσει να διεκδικεί την εξουσία.

Για πάνω από τριάντα χρόνια – από το 1945, όταν ο ανθός της Αριστεράς επιβιβαζόταν στο πλοίο «Ματαρόα», μέχρι τα πρώτα χρόνια της Μεταπολίτευσης – το σημείο αναφοράς της ελληνικής αριστερής διανόησης ήταν το Παρίσι. Οχι πια. Το νέο «Παρίσι» της Αριστεράς είναι το Λονδίνο. Η επικράτηση του αγγλοσαξονικού ακαδημαϊκού χώρου και στο πεδίο των κοινωνικών επιστημών, όπου άλλοτε τα πρωτεία είχαν οι Γάλλοι, έφερε χιλιάδες Ελληνες στα πανεπιστήμια του Ηνωμένου Βασιλείου και των ΗΠΑ. Εκεί εκκολάφθηκε και μεγάλο μέρος της γενιάς που στελέχωσε κεντρικά και περιφερειακά το πείραμα του ΣΥΡΙΖΑ.

Ολη αυτή η συζήτηση θα ήταν θεωρητική αν ο ΣΥΡΙΖΑ δεν κυβερνούσε ήδη. Αλλά αυτό που ονομάζεται «SYRIZA UK» αφήνει ήδη το αποτύπωμά του στη στρατηγική του κόμματος, όχι μόνο ως θεωρητική κληρονομιά, αλλά και στις εσωκομματικές ισορροπίες. Πώς απέκτησε ο ΣΥΡΙΖΑ οργανωτικό κύτταρο στο «μάτι» του καπιταλισμού;  

Οι νέες ρίζες. Ολα ξεκίνησαν εκεί γύρω στο 2012. Οπως το περιγράφει ένας από τους παλαιότερους έλληνες καθηγητές στη Βρετανία, ο καθηγητής της Νομικής στο Birkbeck College του Πανεπιστημίου του Λονδίνου Κώστας Δουζίνας, η οργάνωση ήρθε «από τα κάτω», με τη διπλή έννοια: από τη βάση και από την Ελλάδα. «Ηταν σχεδόν άμεσο αποτέλεσμα της φοιτητικής μετανάστευσης. Ξεκίνησε από τα παιδιά που ήταν στη νεολαία του ΣΥΡΙΖΑ. Κι ένα μεγάλο της κομμάτι είναι οι νεομετανάστες, που ήρθαν εδώ να βρουν δουλειά και δεν έχουν σχέση με το Πανεπιστήμιο».

Η οργάνωση άρχισε να πυκνώνει τις εκδηλώσεις της και να μεταδίδει στη Βρετανία την αριστερή εκδοχή για την ελληνική κρίση, κόντρα στο Ελληνικό Παρατηρητήριο του LSE που από την πλευρά του ΣΥΡΙΖΑ θεωρείται αγωγός των μνημονιακών απόψεων.

Το άτυπο «κόκκινο παρατηρητήριο» συσπείρωσε ένα μέρος της ελληνικής ακαδημαϊκής παροικίας. «Η κρίση κινητοποίησε κάτι που προϋπήρχε. Μας συσπείρωσε» λέει ο καθηγητής στο King’s College Στάθης Κουβελάκης. Δουζίνας, Κουβελάκης και Λαπαβίτσας ήταν από τους καθηγητές που εμψύχωσαν την οργανωτική ανάδυση του ΣΥΡΙΖΑ στο Λονδίνο.

Αριστερότερα της Αριστεράς. Η προσπάθεια δεν έμεινε στο Νησί. Ο Λαπαβίτσας είναι πλέον βουλευτής εκλεγμένος με τον ΣΥΡΙΖΑ. Και ο Κουβελάκης μετέχει ενεργά στην εδώ κομματική ζωή με την ιδιότητά του ως μέλος της Κεντρικής Επιτροπής. Αμφότεροι ανήκουν στην Αριστερή Πλατφόρμα που, σύμφωνα με την εκτίμηση του Κουβελάκη, στη συριζαϊκή παροικία του Λονδίνου είναι η πλειοψηφία. Αμφότεροι δεν κρύβουν ότι δίνουν προτεραιότητα στην πιστή τήρηση του προγράμματος του ΣΥΡΙΖΑ έναντι της παραμονής στην ευρωζώνη. Πώς λοιπόν εξηγείται ότι ο αγγλικός ΣΥΡΙΖΑ είναι πιο «ριζοσπαστικός» από τον ελληνικό;

«Η ριζοσπαστική Αριστερά παντού στην Ευρώπη ήταν από την αρχή κατά του ευρώ» λέει ο Κουβελάκης. «Στελέχη σαν τον Λαπαβίτσα δεν θα ήταν καν στον ΣΥΡΙΖΑ αν το κόμμα δεν έδινε χώρο σε αυτή τη συζήτηση».

Δεν είναι όλος ο «SYRIZA UK» κατά του ευρώ. Σύμφωνα με τον Δουζίνα, η στάση έναντι του κοινού νομίσματος δεν μπορεί να αποτελεί κριτήριο «ριζοσπαστισμού». Για εκείνον, η θεώρηση αυτή είναι «κολλημένη σ’ έναν παλαιομαρξιστικό οικονομισμό, που είναι από τις βασικές αιτίες για τις ήττες της Αριστεράς». Παρατηρεί, ωστόσο, ότι από τη βρετανική σκοπιά είναι πιο εύκολο να βλέπει κανείς με καχυποψία την ευρωζώνη. «Εδώ όλο το πολιτικό φάσμα είναι ευρωσκεπτικιστικό. Ο ευρωσκεπτικισμός είναι συστατικό της αγγλικής πολιτικής ζωής» λέει.

Η συζήτηση αυτή δεν έχει μόνο σεμιναριακό ενδιαφέρον. Εχει πάρει επείγοντα χαρακτήρα εντός του κυβερνώντος ΣΥΡΙΖΑ, με την εσωκομματική μειοψηφία να αμφισβητεί ανοιχτά τον συμβιβασμό που πέτυχε η κυβέρνηση. Οπως το λέει ο Κουβελάκης, «τώρα είναι το τεστ της αλήθειας. Κι εμείς επιβεβαιωνόμαστε αρνητικά. Εμείς λέγαμε ότι, εντάξει, αν η ανατροπή γίνεται μέσα στην ευρωζώνη, καμία αντίρρηση. Βλέπετε όμως ότι δεν γίνεται. Δεν περπατάει».

Μήπως είναι πιο εύκολο να προτείνεις μια ριζοσπαστική αλλαγή, όπως η εγκατάλειψη του κοινού νομίσματος, όταν δεν κινδυνεύεις να υποστείς τις συνέπειές της;

Για τον Κουβελάκη το επιχείρημα αυτό είναι δημαγωγικό. Δεν είναι οι ίδιοι, λέει, που υπαγόρευσαν από το εξωτερικό την ευρωσκεπτικιστική στάση, αλλά η Αριστερή Πλατφόρμα, που είναι «το πιο λαϊκό κομμάτι του ΣΥΡΙΖΑ, οι συνδικαλιστές. Δεν τους εμπνεύσαμε εμείς. Εκείνοι μας ενέπνευσαν».