Οταν η Ευρώπη έκανε μόδα την Ελλάδα

Θα μπορούσαν να αποτελούν την «προίκα» ενός αστικού σαλονιού του 19ου αιώνα: κηροπήγια και μελανοδοχεία, ταμπακέρες και ρολόγια, σερβίτσια φαγητού και τσαγιού, βάζα και μελανοδοχεία, πίνακες ζωγραφικής. Για ποιον λόγο, όμως, αξίζει να πληρώσει κάποιος γι’ αυτά συχνά υπέρογκα ποσά, να τα κυνηγήσει ακόμη και για χρόνια σε παλαιοπωλεία και δημοπρασίες και να αποφασίσει τελικά να τα εκθέσει; «Διότι αποτελούν κατά κάποιον τρόπο τον επαναπατρισμό της πολιτιστικής μας κληρονομιάς, της ιδέας της Ελλάδας» μας λέει ο διακεκριμένος ουρολόγος και συλλέκτης Μιχάλης Βαρκαράκης, ο οποίος επί τρεις δεκαετίες είχε αφοσιωθεί στο κυνήγι αντικειμένων που συνδέονταν με τον φιλελληνισμό, τελευταίο σταθμό του συλλεκτικού του πάθους, χάρη στο οποίο συγκέντρωνε από την παιδική του ηλικία από γραμματόσημα και φιγούρες του θεάτρου σκιών έως έργα ζωγραφικής και δίσκους κλασικής μουσικής.

Περί τα 150 αντικείμενα – από τα 304 που διαθέτει η συλλογή Μιχάλη και Δήμητρας Βαρκαράκη – αφήνουν τον εκθεσιακό χώρο που έχει ο ίδιος ο συλλέκτης δημιουργήσει στην οδό Βασιλίσσης Σοφίας και μετακομίζουν μερικά τετράγωνα πιο χαμηλά, στο Ιδρυμα Βασίλη και Μαρίνας Θεοχαράκη, με σκοπό να συστηθούν στο ευρύ κοινό. «Πρόκειται για μια συλλογή με επαρκή αριθμό αντικειμένων όλων των κατηγοριών που μας επιτρέπει να διαπιστώσουμε τον τρόπο που οι φιλέλληνες κατάφεραν να κάνουν την Ελλάδα μόδα» μας εξηγεί η δρ Ιστορίας της Τέχνης κι επιμελήτρια της έκθεσης Φανή – Μαρία Τσιγκάκου. «Μπορεί ορισμένα από τα φιλελληνικά αντικείμενα να μην ήταν υψηλής τέχνης, όμως λειτουργούσαν όπως η τηλεόραση στην εποχή μας: έφερναν τα γεγονότα μέσα στα σπίτια. Διότι όταν στον πάτο του πιάτου σου εμφανιζόταν ο Κωνσταντίνος Κανάρης ή στο ημερολόγιό σου έβλεπες την Μπουμπουλίνα, σου ερχόταν στον νου τι περνάει αυτός ο λαός και προσέφερες χρήματα υπέρ του αγώνα των Ελλήνων».

ΟΙ ΡΟΜΑΝΤΙΚΟΙ ΖΩΓΡΑΦΟΙ. Επιτραπέζια ρολόγια με επιμελημένες γλυπτικές σκηνές, πιάτα με ιστορικές παραστάσεις, πολυτελή βάζα από πολύχρωμη πορσελάνη διακοσμημένα με φύλλο χρυσού που εμπνέονται από τα δημοφιλέστερα φιλελληνικά, ανθρωπόμορφα φιαλίδια και αγαλματίδια πορσελάνης με εκτυφλωτικά χρώματα, κεντήματα, επίχρυσα κηροπήγια, μελανοδοχεία και διάφορα μικροαντικείμενα με ευφάνταστα σχήματα και μοτίβα είναι μερικά μόνο από όσα θα δούμε στην έκθεση, ενώ ξεχωριστή μνεία αξίζουν τα έργα ζωγραφικής με υπογραφές γνωστών ρομαντικών ζωγράφων, όπως οι Καρλ Βερνέ, Πιερ Μπονιρότ, Σέζαρ Βίλιχ, Πέτερ φον Ες, ανάμεσα σε άλλους. «Αρκετά από αυτά τα έργα είναι γνωστά, τα έχουμε δει σε βιβλία κι εγκυκλοπαίδειες. Κι είναι ενδιαφέρον να δούμε στην έκθεση το πρωτότυπο και δίπλα πώς αναπαρήχθησαν σε βάζα, κεντήματα ή σε λιθογραφίες» εξηγεί η Φανή-Μαρία Τσιγκάκου.

Για ποιον λόγο όμως ο Μιχάλης Βαρκαράκης επέλεξε τη συγκεκριμένη χρονική στιγμή για την πρώτη δημόσια παρουσίαση της φιλελληνικής συλλογής του; «Διότι πλέον η συλλογή έχει ολοκληρωθεί. Εχει βρει τη θέση της σε έναν χώρο πάνω από το διαμέρισμά μου κι επιπλέον δεν μπορώ να διαθέσω άλλα χρήματα για επιπλέον αγορές. Αν και είχα προτάσεις για να την παρουσιάσω σε Ευρώπη και Αμερική, τελικά εκτίμησα την προσέγγιση του Ιδρύματος Θεοχαράκη. Κι έρχεται και σε μια εποχή που όλοι κατηγορούν την Ελλάδα. Μήπως είναι μια ευκαιρία να δουν οι Ευρωπαίοι στο παρελθόν τι έκαναν για τη χώρα μας;» καταλήγει ο συλλέκτης.

INFO: Η έκθεση «Ο φιλελληνισμός στην τέχνη» εγκαινιάζεται την Τρίτη στις 20.00 στο Ιδρυμα Β. & Μ. Θεοχαράκη, Βασ. Σοφίας 9 και Μέρλιν. Εως το τέλος Απριλίου