Οι συμπληγάδες και η ανασφάλεια

Σε ένα όπλο που είχε μείνει αχρησιμοποίητο από το 2006 κατέφυγε χθες η κυβέρνηση Ολάντ στη Γαλλία προκειμένου να περάσει ο επονομαζόμενος «νόμος Μακρόν», ο οποίος προβλέπει μεταξύ άλλων σημαντική ενίσχυση της κυριακάτικης λειτουργίας των καταστημάτων και άνοιγμα πολλών κλειστών επαγγελμάτων. Μπροστά στον (ορατό) κίνδυνο καταψήφισης του νομοσχεδίου, ο γάλλος πρωθυπουργός Μανουέλ Βαλς επιστράτευσε το άρθρο 49-3 του Συντάγματος, που επιτρέπει ουσιαστικά παράκαμψη της Εθνοσυνέλευσης. Η πρόταση μομφής την οποία κατέθεσε η δεξιά αντιπολίτευση κρίνεται λίγο-πολύ καταδικασμένη. Και η κίνηση της κυβέρνησης όμως κρίνεται ως μια καινοφανής για αυτήν – διότι μέχρι χθες είχε καταφέρει να περάσει πολλάκις στην Εθνοσυνέλευση από τις συμπληγάδες των σοσιαλιστών «ανταρτών» – ομολογία αδυναμίας.

Η απόφαση. Δεν ήταν μια προειλημμένη απόφαση. Ελήφθη, σύμφωνα με τη «Μοντ», γύρω στις 4.15 μ.μ., λίγο αφότου ολοκληρώθηκε η εικοσαήμερη συζήτηση του νομοσχεδίου «για την ανάπτυξη, την απασχόληση και την ισότητα των οικονομικών ευκαιριών» στην Εθνοσυνέλευση, στη διάρκεια τηλεφωνικής συνομιλίας ανάμεσα στον Βαλς και στον Ολάντ. Οι τελευταίες μετρήσεις έδειχναν μια πλειοψηφία το πολύ έξι ψήφων όσον αφορά τον «νόμο Μακρόν». «Εκτιμήσαμε πως ήμασταν εντός του περιθωρίου λάθους. Υπήρχε ένα ρίσκο» δήλωσε στην εφημερίδα στενός συνεργάτης του γάλλου προέδρου.

«Ολα δείχνουν πως υπάρχει μια πλειοψηφία όσον αφορά αυτό το νομοσχέδιο, αλλά είναι αβέβαιη. Δεν θα το διακινδυνεύσω» ανακοίνωσε από το βήμα της Εθνοσυνέλευσης ο ίδιος ο Βαλς, λίγη ώρα αφότου ο υπουργός Οικονομικών του και εισηγητής του νομοσχεδίου, ο Εμανουέλ Μακρόν, είχε εισπράξει γιουχαΐσματα στην αίθουσα επιμένοντας ότι «αυτό που περιμένει η χώρα είναι να προχωρήσουμε».

Ο «νόμος Μακρόν» δεν απευθύνεται μόνο στο εσωτερικό της Γαλλίας αλλά και στο εξωτερικό, στις Βρυξέλλες και στο Βερολίνο: θεωρείται ένα πακέτο μεταρρυθμίσεων αναγκαίο ώστε να αποφύγει η χώρα τις κυρώσεις λόγω μη συμμόρφωσης με τους ευρωπαϊκούς δημοσιονομικούς κανόνες. Στο Σοσιαλιστικό Κόμμα, εντούτοις, έσπειρε εξαρχής θυελλώδεις ανέμους. Προβλέπει απελευθέρωση πολλών κλειστών επαγγελμάτων, συμπεριλαμβανομένου και του πλέον προστατευόμενου στη Γαλλία, αυτού του συμβολαιογράφου. Προβλέπει επίσης διευκόλυνση των απολύσεων και αντιμετώπιση της γραφειοκρατίας. Για τους σοσιαλιστές «αντάρτες», ωστόσο, και σε αυτούς περιελήφθησαν αυτή τη φορά ακόμη και ηχηρά ονόματα όπως η Μαρτίν Ομπρί, το απόλυτο κόκκινο πανί ήταν η κυριακάτικη εργασία. Προβλέπεται επέκταση της λειτουργίας των καταστημάτων στις 12 Κυριακές τον χρόνο, από πέντε σήμερα, καθώς και η δημιουργία «διεθνών τουριστικών ζωνών» όπου, ανάλογα με τα κυβερνητικά διατάγματα, τα καταστήματα θα φθάνουν να λειτουργούν 365 ημέρες τον χρόνο έως τα μεσάνυχτα.

Η κριτική. Η απόφαση της κυβέρνησης να προσφύγει στο άρθρο 49-3, έπειτα από την προβλεπόμενη έκτακτη σύγκληση του υπουργικού συμβουλίου, της εξασφάλισε, όπως αναμενόταν, έντονη κριτική. «Η αλήθεια αποκαλύπτεται: δεν υπάρχει ούτε πλειοψηφία ούτε κυβέρνηση» διατράνωσε μέσω twitter ο επικεφαλής του δεξιού UMP Νικολά Σαρκοζί. Για «αποτυχία» του Μανουέλ Βαλς και «επιβεβαίωση του θανάτου της πλειοψηφίας του 2012» έκανε λόγο από την πλευρά του ο επικεφαλής της ριζοσπαστικής Αριστεράς Ζαν-Λικ Μελανσόν. Το UMP έσπευσε να καταθέσει πρόταση μομφής, η οποία θα συζητηθεί αύριο. Αν υποστηριχθεί από την πλειοψηφία επιφέρει αυτόματα, βάσει του Συντάγματος, πτώση της κυβέρνησης.

Το ριζοσπαστικό Κόμμα της Αριστεράς ανακοίνωσε πως θα τη στηρίξει. Ο δεξιός Ξαβιέ Μπερτράν κάλεσε και τους σοσιαλιστές «αντάρτες» να τη στηρίξουν. Αυτό όμως χαρακτηριζόταν χθες «πολιτικά αδύνατο» από το περιοδικό «L’Obs». Ακόμη και οι Οικολόγοι ξεκαθάρισαν πως δεν θα ψηφίσουν επ’ ουδενί την πρόταση μομφής, παρότι χαρακτήρισαν τη χρήση του άρθρου 49-3 «αντικοινοβουλευτικό όπλο μιας Ε’ Δημοκρατίας που πνέει τα λοίσθια».

Οι γάλλοι δημοσιογράφοι όμως έψαξαν και βρήκαν και μια αντίστοιχη δήλωση του Φρανσουά Ολάντ. Την είχε κάνει το 2006, την τελευταία φορά που χρησιμοποιήθηκε το επίμαχο άρθρο, από τον (δεξιό) πρωθυπουργό Ντομινίκ ντε Βιλπέν: ο τότε επικεφαλής των Σοσιαλιστών είχε μιλήσει για «βαρβαρότητα» και «άρνηση της δημοκρατίας».

Το άρθρο 49-3
Το ρεκόρ της προσφυγής στο άρθρο 49-3 του γαλλικού Συντάγματος το κατέχει ο Μισέλ Ροκάρ: το χρησιμοποίησε 13 φορές ως πρωθυπουργός, μεταξύ 1988 και 1991. Ο Μανουέλ Βαλς ήταν τότε σύμβουλός του