Φεστιβάλ Ντοκιμαντέρ Θεσσαλονίκης: Ο Χίτσκοκ που δεν προβλήθηκε, η Χέπμπορν που δεν ξέρουμε

Το μοναδικό ντοκιμαντέρ με τη σφραγίδα του Αλφρεντ Χίτσκοκ που δεν προβλήθηκε ποτέ. Ο δημοσιογράφος που κατάφερε να τιμηθεί ακόμη και με βραβείο Πούλιτζερ ενώ ήταν παράνομος μετανάστης στις Ηνωμένες Πολιτείες. Το μυστήριο πίσω από τις αυτοκτονίες που εξελίχθηκαν σε επιδημία – συνολικά επτά – μέσα στην οικογένεια ενός από τους διασημότερους συγγραφείς του 20ού αιώνα και βραβευμένου με Νομπέλ, του Ερνεστ Χέμινγουεϊ. Και ο πιο φτωχός ηγέτης στον κόσμο, ο πρόεδρος της Ουρουγουάης Χοσέ Μουχίκα, που μοιάζει σαν να έχει ξεπηδήσει από ένα σύμπαν ουτοπικό.

Με άλλα λόγια, ο γύρος του κόσμου όχι σε 80 ημέρες, όπως τον είχε ονειρευτεί ο ευφάνταστος Ιούλιος Βερν, αλλά σε μόλις δέκα, και χωρίς να χρειαστεί να μπει κάποιος σε πλοία, τρένα και αερόστατα. Αρκεί να βρεθεί στη Θεσσαλονίκη από τις 13 έως τις 22 Μαρτίου και να εξασφαλίσει το εισιτήριό του για το 17ο Φεστιβάλ Ντοκιμαντέρ, όπου περισσότερες από 100 ταινίες τεκμηρίωσης θα κάνουν διεθνή, πανευρωπαϊκή ή πανελλήνια πρεμιέρα προσφέροντας παράλληλα και μια γενναία βουτιά στον χρόνο.

Ο ΧΙΤΣΚΟΚ ΣΤΟΝ ΠΟΛΕΜΟ. Δεν έχει ίσως να ζηλέψει πολλά από τα θρίλερ που σκηνοθετούσε κατά κύριο λόγο ο Αλφρεντ Χίτσκοκ. Εχει φρίκη, αίμα, πόνο και μυστήριο. Μόνο που αυτή τη φορά τον σκηνοθέτη – μετρ, αν και ξεκίνησε να βρίσκεται στον αγαπημένο του ρόλο, πίσω από τις κάμερες, η εξέλιξη της υπόθεσης τον έχρισε εκ των πρωταγωνιστών. Η ιστορία έχει ως εξής: την ώρα που οι Γερμανοί, έχοντας χάσει τον Β’ Παγκόσμιο Πόλεμο, υποχωρούν, το βρετανικό υπουργείο Πληροφοριών ζητεί από τον φίλο του Χίτσκοκ, κινηματογραφικό παραγωγό Σίντνεϊ Μπέρνσταϊν, να φροντίσει ώστε να καταγραφούν τα εγκλήματα των Ναζί στα στρατόπεδα συγκέντρωσης. Οι κάμερες του βρετανικού στρατού κινηματογραφούν σκηνές φρίκης που ξεπερνούν κάθε φαντασία. Στοίβες νεκρών, γυναίκες αιχμάλωτες να ανοίγουν ομαδικούς τάφους και να πετάνε μέσα τις σορούς των αδελφών και των γονιών τους, παιδιά που έχουν επιζήσει από τα πειράματα του Μένγκελε. Ο Χίτσκοκ καλείται να έρθει από το Χόλιγουντ για να επιμεληθεί τη μορφή της ταινίας. Οι σκηνές είναι τόσο άγριες, που λέγεται ότι χρειάστηκε μία εβδομάδα για να συνέλθει.

Το storyboard είναι έτοιμο με την υπογραφή του μεγάλου σκηνοθέτη κι αίφνης μπαίνει στο συρτάρι. Μέσα σε λίγους μήνες η πολιτική κατάσταση έχει αλλάξει. Κι ό,τι στις αρχές του 1945 φαινόταν στους Βρετανούς καλή ιδέα, τον Ιούλιο της ίδιας χρονιάς αποτελούσε πρόβλημα καθώς η προβολή της ταινίας δεν θα βοηθούσε στην επανασύσταση της Γερμανίας που στο μεταξύ είχε αποφασιστεί.

Τελικά, μόλις 22 λεπτά του υλικού κυκλοφορούν υπό τον τίτλο «Death Mills» σε παραγωγή Μπίλι Γουάιλντερ και προβάλλονται στο τέλος του 1945. Το 1984 αποδεσμεύεται σχεδόν όλο το πρωτογενές υλικό. Και μόλις πριν από λίγους μήνες – 70 χρόνια μετά την απελευθέρωση των αιχμαλώτων στα στρατόπεδα συγκέντρωσης -, τόσο οι εικόνες φρίκης όσο και η δραματική τους ιστορία αποτελούν τους πρωταγωνιστές του ντοκιμαντέρ «Night Will Fall» του Αντρέ Σίνγκερ, που ήδη έχει καταφέρει να κερδίσει κοινό και κριτικούς μέσα σε 75 λεπτά.

ΠΑΡΑΝΟΜΟΣ ΜΕΤΑΝΑΣΤΗΣ. Μια άλλη ιστορία που αναμένεται να προκαλέσει το ενδιαφέρον των σινεφίλ είναι εκείνη του Χοσέ Αντόνιο Βάργκας, του βραβευμένου με Πούλιτζερ δημοσιογράφου, που έζησε για τρεις δεκαετίες ως παράνομος μετανάστης στις Ηνωμένες Πολιτείες. Ηταν παιδί – παρακολουθούμε στο ντοκιμαντέρ «Documented» – όταν η μητέρα του τον έστειλε από τις Φιλιππίνες στον παππού του στις ΗΠΑ κι εκείνος σε ηλικία 16 ετών έμαθε ότι τα χαρτιά του ήταν πλαστά. Οι άψογες επιδόσεις του στο σχολείο και η θέλησή του για να πετύχει έφεραν κοντά του αρκετούς δασκάλους του που τον κάλυπταν, με αποτέλεσμα να σπουδάσει και να κάνει μια πετυχημένη καριέρα έως τη στιγμή που αποφάσισε, στα 30 του, να αποκαλύψει την αλήθεια με άρθρο του στο «Νιου Γιορκ Τάιμς Μάγκαζιν», ενώ αρνήθηκε να κάνει έναν γάμο για να αποκτήσει νόμιμα χαρτιά δηλώνοντας την ομοφυλοφιλική του ταυτότητα.

Γρήγορα η ιστορία του συσπειρώνει γύρω του κι άλλους ανθρώπους με ανάλογο πρόβλημα. Η απήχηση των θέσεών του είναι τόσο μεγάλη, που η κυβέρνηση Ομπάμα αναγκάζεται να αλλάξει τον νόμο για τους παράνομους μετανάστες κάτω των 30 ετών. Ο Χοσέ Αντόνιο Βάργκας όμως μόλις έχει μπει στο 31ο έτος της ηλικίας του.

ΧΕΜΙΝΓΟΥΕΪ. Κι οι ανθρώπινες, άγνωστες και γεμάτες ενδιαφέρον ιστορίες δεν έχουν τέλος. Η βραβευμένη με Οσκαρ Μπάρμπαρα Κοπλ παρακολουθεί την εγγονή του Ερνεστ Χέμινγουεϊ να μιλά για την κατάθλιψη και τις αυτοκτονίες στην οικογένειά της. Ο εκπληκτικός φωτορεπόρτερ Σεμπαστιάο Σαλγάδο αποκαλύπτεται μέσα από το «Αλάτι της Γης» των Βιμ Βέντερς και του γιου του Τζουλιάνο Ριμπέιρο Σαλγάδο. Το πορτρέτο της αντισυμβατικής σταρ Κάθριν Χέπμπορν όπως το είδαν οι Αντριου Ντέιβις και Ρίκε Μπρέντελ, αλλά κι ένας πολιτικός που δεν μοιάζει με όσους γνωρίζουμε αφού είναι ο φτωχότερος στον πλανήτη, ο πρόεδρος της Ουρουγουάης, που ακολούθησε με τον φακό της η Χάιντι Σπεκόνια.