Ξεπαγώνοντας μαθήματα από την εποχή του Ψυχρού Πολέμου

Ο Ψυχρός Πόλεμος αποτελεί ιστορία, όμως το πνεύμα του παραμόνευε το Σαββατοκύριακο στη Διάσκεψη για την Ασφάλεια που πραγματοποιήθηκε στο Μόναχο – όπως κάθε χειμώνα τα τελευταία 51 χρόνια.

Η γερμανίδα καγκελάριος Ανγκελα Μέρκελ και ο αμερικανός γερουσιαστής Τζον ΜακΚέιν άντλησαν πολύ διαφορετικά μαθήματα από τη μεγάλη αντιπαράθεση του 20ού αιώνα με τη Σοβιετική Ενωση, καθώς αντιπαρατέθηκαν για το εάν πρέπει να σταλούν οπλικά συστήματα στο Κίεβο προκειμένου να αντιμετωπίσει τη ρωσική επιθετικότητα στην Ανατολική Ουκρανία. Αυτή η διαφωνία αποτελεί μία από τις πιο βαθιές ρωγμές μεταξύ των συμμάχων για το πώς θα αντιμετωπίσουν την πρόκληση της Μόσχας.

Η Ευρώπη είναι πολύ διαφορετική σήμερα από τις ημέρες του Ψυχρού Πολέμου. Ομως η κρίση στην Ουκρανία ανέδειξε και πάλι γνώριμες διαφορές για το εάν η απειλή της βίας – σε αυτή την περίπτωση η προθυμία της Ουάσιγκτον να ενισχύσει στρατιωτικά το Κίεβο έναντι των φιλορώσων αυτονομιστών – είναι πιο αποτελεσματική από ό,τι διαπραγματεύσεις επί μήνες, που μέχρι στιγμής δεν απέδωσαν.

Βέβαια κανείς δεν διαφωνεί ότι η συμφωνία είναι προτιμητέα. Ο αμερικανός υπουργός Εξωτερικών Τζον Κέρι, που μίλησε στη Διάσκεψη την Κυριακή, επέμεινε στην ενιαία στάση της Δύσης. Ομως ακόμη και αυτός είπε ότι «βρισκόμαστε εν μέσω μιας καθοριστικής στιγμής» στην υπερατλαντική συμμαχία και υπάρχουν διαφωνίες στην τακτική που θέλουν να ακολουθήσουν οι ηγέτες στις διαπραγματεύσεις των επόμενων ημερών.

Ο Μπαράκ Ομπάμα λέγεται ότι δεν έχει πάρει ακόμη την τελική απόφαση για την αποστολή στην Ουκρανία αμυντικών οπλικών συστημάτων, τα οποία, σύμφωνα με αμερικανούς αξιωματούχους, θα διευκολύνουν την Ουκρανία να αντιμετωπίσει την προέλαση των ρωσικών δυνάμεων προς τη Δύση. Ο Κέρι εξέδωσε ανακοίνωση υποστήριξης των ευρωπαϊκών διπλωματικών προσπαθειών, παρατήρησε όμως ότι η Ουάσιγκτον ανησυχεί για τις σφοδρές μάχες στο Ντεμπάλτσεβε και στη Μαριούπολη. Ο γερμανός υπουργός Εξωτερικών Φρανκ-Βάλτερ Σταϊνμάγερ μίλησε για τον πραγματικό κίνδυνο νέου διχασμού της Ευρώπης εάν οι διαπραγματεύσεις με τον Πούτιν αποτύχουν. Και ο γάλλος ομόλογός του Λοράν Φαμπιούς επέμεινε ότι «αυτό που πρέπει να αναζητήσουμε δεν είναι ειρήνη στα χαρτιά αλλά ειρήνη στο έδαφος».

Η άποψη του ρώσου προέδρου Βλαντίμιρ Πούτιν είναι πως η κρίση στην Ουκρανία όχι μόνο δεν αποτελεί παραβίαση του διεθνούς νόμου αλλά δημιουργήθηκε από μια προκλητική Δύση που ανυπομονεί να επιβάλει τις επιθυμίες της στη Ρωσία. Ο ρώσος υπουργός Εξωτερικών Σεργκέι Λαβρόφ μιλάει συχνά για την ενίσχυση των φασιστών στην Ουκρανία και για την καταπίεση από το Κίεβο της ουγγρικής μειονότητας.

«Πρέπει να παραμείνουμε ενωμένοι και να διαπραγματευθούμε», τόνισε ο Φαμπιούς, «όμως να μη συμφωνήσουμε σε υποχωρήσεις που θα απειλήσουν τους πυλώνες της ευρωπαϊκής ασφάλειας. Ηρθε η ώρα να κάνουμε την επιλογή μας».

«Οταν ήμουν 7 ετών χτίστηκε το Τείχος»
Η Μέρκελ, αναπάντεχα, αναφέρθηκε σε μια ανάμνηση της παιδικής της ηλικίας στην κομμουνιστική Ανατολική Γερμανία απαντώντας στον Μάλκολμ Ρίφκιν, έναν πρώην υπουργό Εξωτερικών και Αμυνας της Βρετανίας, ο οποίος αναρωτήθηκε εάν η διπλωματία που ακολουθεί το Βερολίνο για την ουκρανική κρίση είναι αποτελεσματική όταν δεν συνοδεύεται από απειλή χρήσης βίας. «Κοιτάξτε», είπε η Μέρκελ, «μεγάλωσα στην Ανατολική Γερμανία και όταν ήμουν 7 ετών χτίστηκε το Τείχος του Βερολίνου».