«Η ουκρανική κρίση ένωσε περισσότερο ΗΠΑ και ΕΕ»

Ο αμερικανός πρόεδρος Μπαράκ Ομπάμα και η γερμανίδα καγκελάριος Ανγκελα Μέρκελ διεκήρυξαν χθες στην Ουάσιγκτον ότι η ρωσική επιθετικότητα στην Ουκρανία έχει ενισχύσει την ενότητα μεταξύ ΗΠΑ και Ευρώπης, καθώς εξέτασαν τις προοπτικές επιτυχίας ενός πιθανού ειρηνευτικού σχεδίου για το τέλος της σύγκρουσης.

Παρ’ όλα αυτά ο Ομπάμα άφησε ανοιχτό το ενδεχόμενο, εάν αποτύχει ο νέος διπλωματικός γύρος, οι ΗΠΑ να στείλουν στην Ουκρανία αμυντικά οπλικά συστήματα. Ο αμερικανός πρόεδρος είπε ότι αν και δεν έχει λάβει ακόμα την τελική του απόφαση, η ομάδα των συμβούλων του «εξετάζει εάν υπάρχουν επιπρόσθετες κινήσεις που μπορούμε να κάνουμε προκειμένου να βοηθήσουμε την Ουκρανία να ενισχύσει τις άμυνές της έναντι της ρωσικής επιθετικότητας». Η Μέρκελ και άλλοι ευρωπαίοι ηγέτες αντιτίθενται στην αποστολή στρατιωτικής βοήθειας στο Κίεβο, φοβούμενοι ότι αυτό μπορεί να αποτελέσει τη θρυαλλίδα για το ξέσπασμα ενός πολέμου μέσω αντιπροσώπων με τη Ρωσία.

ΗΠΑ και ΕΕ βρίσκονται σε συμφωνία όσον αφορά την απάντησή τους για τη σύγκρουση της Ρωσίας με την Ουκρανία, γεγονός που δημιουργεί την αίσθηση πως η δημόσια διαφωνία τους για τη στρατιωτική βοήθεια μπορεί να αποτελεί μια τακτική ώστε να πιεσθεί ο Πούτιν να συμφωνήσει με το ειρηνευτικό σχέδιο.

Στη διάρκεια κοινής συνέντευξης Τύπου στον Λευκό Οίκο η Μέρκελ επανέλαβε ότι δεν βλέπει στρατιωτική λύση για τις συγκρούσεις στην Ανατολική Ουκρανία. Ομως, πρόσθεσε, ό,τι και αν αποφασίσει ο Ομπάμα «η συμμαχία μεταξύ ΗΠΑ και Ευρώπης θα συνεχίσει να υφίσταται, θα συνεχίσει να είναι αρραγής». Η Μέρκελ και ο γάλλος πρόεδρος Φρανσουά Ολάντ συναντήθηκαν με τον Πούτιν την Παρασκευή και ανακοίνωσαν μια νέα συνάντησή τους αύριο στο Μινσκ. Οι ΗΠΑ δεν θα στείλουν αντιπρόσωπό τους στη σύνοδο της Λευκορωσίας. Η Ανγκελα Μέρκελ, που έχει ίσως την πιο παραγωγική σχέση από όλους τους δυτικούς ηγέτες με τον Πούτιν, τόνισε ότι η επίτευξη μιας διπλωματικής συμφωνίας είναι ουσιώδης προκειμένου να διατηρηθεί η ειρήνη στην Ευρώπη.

Περισσότεροι από 5.300 άνθρωποι έχουν σκοτωθεί στην Ανατολική Ουκρανία από τον Απρίλιο, οπότε ξεκίνησαν οι συγκρούσεις. Οι μάχες είναι ιδιαίτερα σφοδρές τις τελευταίες δύο εβδομάδες, γεγονός που προκάλεσε τις νέες διπλωματικές προσπάθειες. Ο Μπαράκ Ομπάμα δεν διευκρίνισε πότε σκοπεύει να λάβει την τελική του απόφαση για τη στρατιωτική βοήθεια, ούτε εάν τη συνδέει με κάποια συγκεκριμένη εξέλιξη. Μέχρι στιγμής οι ΗΠΑ έχουν περιορίσει τη στρατιωτική βοήθεια σε εξοπλισμό, όπως μάσκες για αέρια και ραντάρ για τον εντοπισμό των εισερχόμενων πυρών. Εάν ο Ομπάμα εγκρίνει τη νέα βοήθεια οι ΗΠΑ θα στείλουν μεταξύ άλλων στην Ουκρανία αντιαρματικούς πυραύλους, όπως το οπλικό σύστημα Javelin, και τεθωρακισμένα οχήματα.  

Η Ευρωπαϊκή Ενωση αποφάσισε χθες να καθυστερήσει προσωρινά την επιβολή περισσότερων κυρώσεων στη Ρωσία, καθώς αναμένεται το αποτέλεσμα των ειρηνευτικών συνομιλιών. Ακόμη δεν είναι καν γνωστό εάν τελικά θα πραγματοποιηθεί η συνάντηση και αυτό θα εξαρτηθεί από τη συμφωνία που μπορεί να επιτευχθεί έως και την τελευταία στιγμή.

Υπάρχει όμως άλλο ένα θέμα που απασχολεί το ΝΑΤΟ: η τελική ένταξη της Ουκρανίας σε αυτό. Οι ΗΠΑ επιμένουν, όμως δεν συμφωνούν όλοι οι σύμμαχοι μαζί τους. Ο γάλλος πρόεδρος Φρανσουά Ολάντ, μάλιστα, απάντησε προχθές κατηγορηματικά: «Η Γαλλία δεν τάσσεται υπέρ της ένταξης της Ουκρανίας στην Ατλαντική Συμμαχία» είπε. «Θέλω αυτό να είναι ξεκάθαρο. Το λέω για τους Ρώσους που ανησυχούν, που πιστεύουν ότι όλα τα κάνουν οι Αμερικανοί» πρόσθεσε. «Οχι, νομίζω ότι πρέπει να αποφασίζουμε αυτά τα θέματα ως Ευρωπαίοι. Βρισκόμαστε στην ίδια ήπειρο και πρέπει να αποφασίσουμε».

Η επιμονή του στο θέμα δείχνει ότι είχε στο μυαλό του τρεις αποδέκτες του μηνύματός του. Την Ουκρανία, όπου το Κοινοβούλιο ψήφισε τον Δεκέμβριο να «βαθύνει τη συνεργασία με το ΝΑΤΟ προκειμένου να επιτύχει τα κριτήρια για την ένταξη». Τη Ρωσία, για την οποία η ουκρανική ένταξη στη Βορειοατλαντική Συμμαχία αποτελεί κόκκινο πανί. Οταν το ουκρανικό Κοινοβούλιο ψήφισε, η αντίδραση της Μόσχας ήταν αστραπιαία. «Ντε φάκτο, αυτό αποτελεί αίτηση ένταξης στο ΝΑΤΟ, γεγονός που θα μετατρέψει την Ουκρανία σε πιθανό στρατιωτικό αντίπαλο της Ρωσίας» είχε δηλώσει ο πρωθυπουργός Ντμίτρι Μεντβέντεφ. Ο τρίτος αποδέκτης είναι η Ουάσιγκτον. Κάποιοι διπλωμάτες πιστεύουν ότι η ένταξη της Ουκρανίας στο ΝΑΤΟ – την οποία επιδίωκε επίμονα η κυβέρνηση Μπους το 2008 και είχε μπλοκαριστεί από Γερμανία και Γαλλία – κρατήθηκε στο τραπέζι διακριτικά από την κυβέρνηση Ομπάμα.

Αναφέροντας το θέμα του ΝΑΤΟ σε μια τόσο κρίσιμη στιγμή ο Ολάντ ίσως πήρε ένα ρίσκο – πιθανώς για να δημιουργήσει χώρο για τις σκληρές διαπραγματεύσεις με τον κίνδυνο να αποκαλυφθεί μια πραγματική διαφωνία στο εσωτερικό της δυτικής συμμαχίας.

«Μεγάλος κίνδυνος για ευρύτερο πόλεμο»
Σύμφωνα με τον Τόμας Γκομάρ, ειδικό για θέματα Ρωσίας στο Γαλλικό Ινστιτούτο Διεθνών Σχέσεων, ο μεγάλος κίνδυνος είναι να ξεσπάσει ένας ευρύτερος πόλεμος. «Το σημαντικό είναι να μη βυθιστούμε στη στρατιωτική αντιπαράθεση» λέει. «Είναι ουσιώδες να διατηρήσουμε επαφή με τον Πούτιν και να έχουμε διπλωματική προσέγγιση επειδή βρισκόμαστε στα πρόθυρα μιας πραγματικά επικίνδυνης κατάστασης».