Αναζητώντας τα ισοδύναμα του Μνημονίου εν όψει 16ης Φεβρουαρίου

Την Τετάρτη 11 Φεβρουαρίου θα γίνει το έκτακτο Eurogroup για την Ελλάδα, όπως ανακοίνωσε χθες ο πρόεδρός του Γερούν Ντεϊσελμπλούμ, αλλά όπως όλα δείχνουν το κρίσιμο Συμβούλιο των υπουργών Οικονομικών της ευρωζώνης, εκεί που θα παιχθούν όλα για όλα, με την προοπτική μιας συμφωνίας – ή μιας σύγκρουσης – των δύο πλευρών θα είναι αυτό της 16ης Φεβρουαρίου.

Προς το παρόν, το τοπίο κυριαρχείται από ένταση και η Ελλάδα είναι στριμωγμένη στη γωνία. Το «συμφωνήσαμε ότι διαφωνούμε» του Βόλφγκανγκ Σόιμπλε ακολούθησε την Πέμπτη ένα δύσκολο EuroWorking Group, όπου ο νέος πρόεδρος του Συμβουλίου Οικονομικών Εμπειρογνωμόνων Γιώργος Χουλιαράκης αντιμετώπισε σκληρή γραμμή, στο πνεύμα του γερμανικού non paper για προώθηση όλων των μνημονιακών μεταρρυθμίσεων και κυρίως για μη  αναστροφή όσων έχουν ήδη προωθηθεί, όπως οι απολύσεις στον δημόσιο τομέα και οι ιδιωτικοποιήσεις. Καμία χώρα – ούτε οι θεωρούμενες από την κυβέρνηση φιλικές Γαλλία και Ιταλία – δεν βγήκε να υποστηρίξει την Ελλάδα, ανέφεραν κύκλοι του οικονομικού επιτελείου. «Ηταν η Ελλάδα εναντίον όλων των άλλων, βασικά ένας εναντίον 18» ανέφερε χαρακτηριστικά αξιωματούχος χθες στο πρακτορείο Ρόιτερ.

Αυτό δεν σημαίνει όμως υποχρεωτικά ότι κόπηκαν οι γέφυρες. Αντίθετα, χθες και προχθές, πηγές στις Βρυξέλλες, αλλά και κάποιοι κυβερνητικοί κύκλοι στην Αθήνα, μετέδιδαν το μήνυμα ότι παρά τις δυσκολίες υπάρχει έδαφος συνεννόησης και προοπτική συμφωνίας στη βάση αμοιβαίων υποχωρήσεων. «Υποβάλετε αίτημα για παράταση του προγράμματος στο επόμενο Eurogroup, για να υπογράψουμε στις 16» ήταν η υπόδειξη που δέχθηκε ο κ. Χουλιαράκης στο EuroWorking Group, ενώ αντίστοιχο μήνυμα έστελνε χθες μέσω κύκλων της και η Κομισιόν, με την επισήμανση ότι επί του παρόντος δεν υπάρχει συμφωνία, αλλά μπορεί να υπάρξει.

Η παράταση του υφιστάμενου προγράμματος μπορεί να ακούγεται δυσάρεστα στα αφτιά της κυβέρνησης και δύσκολα θα τη ζητήσει έπειτα από όσα έχει πει. Ωστόσο, είναι σε αναζήτηση ενδιάμεσου δρόμου. Στο πλαίσιο αυτό θα έχει την ευκαιρία να παρουσιάσει τις δικές της προτάσεις, με τα μέτρα που εισηγείται, στο Eurogroup της ερχόμενης εβδομάδας.

Η κυβέρνηση αναγνωρίζει την ανάγκη μεταρρυθμίσεων. Ο ίδιος ο κ. Βαρουφάκης είπε προχθές, μετά τη συνάντησή του με τον κ. Σόιμπλε, ότι το 60%-70% των μεταρρυθμίσεων του Μνημονίου θα το ήθελε και μια κυβέρνηση ΣΥΡΙΖΑ. Αλλη υψηλόβαθμη πηγή του οικονομικού επιτελείου έλεγε εξάλλου στα «ΝΕΑ» ότι περίπου οι μισές από τις μεταρρυθμίσεις για τις οποίες πιέζουν οι Γερμανοί είναι και προτάσεις του ΣΥΡΙΖΑ. Αναφερόταν συγκεκριμένα στη φορολογική μεταρρύθμιση και τη μεταρρύθμιση της δημόσιας διοίκησης, αν και δεν έκανε λόγο καθόλου για επώδυνα μέτρα μείωσης του δημοσιονομικού κενού. Και είναι σίγουρο ότι οι δανειστές περιμένουν τέτοια μέτρα, αν όχι τα συμφωνηθέντα, τουλάχιστον άλλα «ισοδύναμα», όπως εξακολουθούν να λένε.

Στόχος της κυβέρνησης, σύμφωνα πάντα με τον υψηλόβαθμο αξιωματούχο του οικονομικού επιτελείου, είναι να κλείσει η συγκεκριμένη συμφωνία στο  δεύτερο Eurogroup του μήνα (16/2), ώστε να εξασφαλισθεί η κάλυψη των χρηματοδοτικών αναγκών της χώρας ώς τον Ιούνιο. Υπολογίζονται ότι αυτές ανέρχονται σε περίπου 10 δισ. ευρώ. Ο τρόπος με τον οποίο η κυβέρνηση θεωρεί ότι μπορούν να καλυφθούν είναι αφενός μέσω της αύξησης του ορίου των εντόκων γραμματίων (με την προϋπόθεση και της ανετότερης χρηματοδότησης των τραπεζών από τον ELA) και αφετέρου μέσω της επιστροφής των 1,9 δισ. ευρώ των κερδών της Ευρωπαϊκής Κεντρικής Τράπεζας από ελληνικά ομόλογα. Η επιστροφή θα γινόταν κανονικά με την ολοκλήρωση της αξιολόγησης του Μνημονίου, στο πλαίσιο της τελευταίας δόσης.

Από κει και πέρα, τον Ιούνιο, ο σχεδιασμός της κυβέρνησης προβλέπει τη συμφωνία για την ελάφρυνση του χρέους, διαχωρίζοντας τη διαδικασία σε δύο στάδια, όπως θα θέλουν ασφαλώς και οι δανειστές.

Το κρίσιμο ερώτημα είναι τι θα περιέχουν τελικά τα μέτρα που θα προτείνει η κυβέρνηση, ώστε να είναι πειστικά και να υπάρχει πιθανότητα να βρεθεί μια συμβιβαστική φόρμουλα στη βάση ενός «προγράμματος μεταβατικής συμφωνίας». Γιατί με μέτρα χωρίς «ζουμί», συμφωνία δεν θα κλείσει, διαμηνύουν από τις Βρυξέλλες. Το δημοσιονομικό κενό μεγαλώνει μέρα με τη μέρα, καθώς τα έσοδα βυθίζονται. Ηδη τον Ιανουάριο άνοιξε τρύπα 700 εκατ. ευρώ.