Οταν οι αλήθειες δεν είναι καθόλου «καθωσπρέπει»

Το 2022 η Γαλλία αποκτά μουσουλμάνο πρόεδρο, καθώς στον δεύτερο γύρο των προεδρικών εκλογών οι δυνάμεις του «δημοκρατικού τόξου» τον ψήφισαν θέλοντας και μη για να αποτρέψουν νίκη της Μαρίν Λεπέν. Η χώρα γίνεται ισλαμική Δημοκρατία και κυβερνάται σύμφωνα με τη σαρία. Η ανεργία μειώνεται θεαματικά (γιατί οι γυναίκες περιορίζονται πάλι σε οικιακά καθήκοντα), το ίδιο και η εγκληματικότητα, παλινορθώνονται προνεωτερικά μοντέλα κοινωνικής οργάνωσης και ηθικής. Οι πολίτες αποδέχονται την αλλαγή. Στο τέλος ο πρωταγωνιστής και αφηγητής της ιστορίας, ένας ειδικός στη γαλλική λογοτεχνία του 19ου αιώνα, ενδίδει και ο ίδιος στα θέλγητρα του καθεστώτος. Αυτό είναι το περίγραμμα της «Υποταγής» («Soumission»), του καινούργιου μυθιστορήματος του Μισέλ Ουελμπέκ, που κυκλοφόρησε κατά σατανική συγκυρία παραμονές του μακελειού στο «Charlie Hebdo».    

Αλλά το βιβλίο δεν μιλάει για ισλαμικά μακελειά. Μάλλον το αντίθετο: παρουσιάζει, αν και βέβαια με υπόγεια ειρωνεία, το Ισλάμ ως ανακουφιστική λύση για τα αδιέξοδα των σύγχρονων δυτικών κοινωνιών. Παρ’ όλα αυτά είναι βέβαιο ότι θα κατηγορηθεί για ισλαμοφοβία και ξενοφοβία από εκείνους που βλέπουν τα πάντα μέσα από τον εισαγγελικό τυφλοσούρτη της πολιτικής ορθότητας. Και που δεν σηκώνουν «ύποπτες» αλληγορίες. Γι’ αυτούς αρκεί το ότι ο Ουελμπέκ προβάλλει στο άμεσο μέλλον μια εξισλαμισμένη Γαλλία για να τον τοποθετήσουν ανάμεσα στις φάλαγγες των «ευρωπαίων πατριωτών» τύπου PEGIDA.

Στην πραγματικότητα, ο Ουελμπέκ δεν θα μπορούσε να απέχει περισσότερο από το να είναι ένας «ευρωπαίος πατριώτης» (θα πρέπει να σιχαίνεται τον ίδιο τον όρο). Και δεν έχει να κάνει με το Ισλάμ αυτό το μυθιστόρημα. Η «Υποταγή» σαρκάζει και στο βάθος βάθος πενθεί την αποτυχία του Διαφωτισμού, με το όραμά του για ένα ορθολογικό, αυτεξούσιο και υπεύθυνο για τον εαυτό του ανθρώπινο υποκείμενο.  Οι άνθρωποι, λέει ο Ουελμπέκ με τον τρόπο του, δεν αντέχουν τόση αυτεξουσιότητα και ευθύνη. Αποζητούν τη μετάθεσή της σε κάτι έξω και πάνω από αυτούς. Εχοντας χάσει αυτό το «κάτι» στις δυτικές κοινωνίες, παραδέρνουν αγχωμένοι σε ένα υπαρξιακό κενό, που προσπαθούν να γεμίσουν με υλικές απολαύσεις χωρίς απόλαυση. Ετσι, η υποταγή που επαγγέλλεται και εφαρμόζει το ισλαμικό καθεστώς του μυθιστορήματος, συνοδεύοντάς τη με δελεαστικές αντιπαροχές, έρχεται γι’ αυτούς σαν λύτρωση – μουδιασμένη, αλλά πάντως λύτρωση.

Αχώνευτος άνθρωπος ο Ουελμπέκ και απολαμβάνοντάς το (όπως πολλοί που δεν βρέθηκε στη ζωή τους μια Πεντάμορφη να τους ξανακάνει με την αγάπη της από τέρατα ωραίους πρίγκιπες), συγγραφέας ιδιοφυής αλλά άνισος, κάνει ωστόσο κάτι που η λογοτεχνία έχει ξεχάσει να κάνει: να ενοχλεί με αλήθειες που δεν είναι καθόλου «καθωσπρέπει».