Οι αναμνήσεις του Ολοκαυτώματος

Με την πρώτη ματιά μοιάζουν ακατανόητα. Μαύρα σημάδια. Κάπου ανάμεσά τους διακρίνονται κάποιοι αριθμοί σε ατέρμονες σειρές. «Είναι οι κώδικες, οι πραγματικοί και αυθεντικοί των κρατουμένων στα στρατόπεδα συγκέντρωσης, όταν δοκίμαζαν να συνομιλήσουν με την Αντίσταση ή τον υπόλοιπο κόσμο, κώδικες – εικόνες, φορείς θανάτου και ταυτόχρονα ελπίδας, μέσω μιας υπόγειας επαφής με τον άλλον» μας εξηγεί ο Γιώργος Λαζόγκας, ο οποίος όταν επισκέφθηκε το Αουσβιτς και το Μπίρκεναου, το 1981, αναζήτησε δημοσιευμένα αντίγραφα αυτών των κωδίκων.

«Οι αφηγήσεις που άκουγα στο σχολείο και στο σπίτι ωχριούσαν μπροστά στις εικόνες που αντίκρισα. Οι σωροί από τα προσωπικά αντικείμενα, τα γυαλιά, τα μαχαιροπίρουνα, οι φωτογραφίες, η σιωπή και οι χώροι αυτοί καθαυτοί επηρέασαν τη δουλειά μου όπως και τη μεταπολεμική τέχνη συνολικά, η οποία ακολούθησε μια παύση σιωπής για να  αφομοιώσει διαχρονικά την εμπειρία αυτού του πολέμου» λέει ο εικαστικός που έχει ενσωματώσει εδώ και δεκαετίες στοιχεία από τους κώδικες αυτούς στη δουλειά του. Μόνο που αυτή τη φορά δεν είναι απλώς παρόντες, αλλά πρωταγωνιστές στα τυπώματα, στα σχέδια και στα έργα μεικτής τεχνικής – συνολικά 15 – που αποφάσισε να δείξει για πρώτη φορά (μόνο δύο – τρία είχαμε δει το 2009 στην γκαλερί Ζουμπουλάκη) με αφορμή την Ημέρα Μνήμης του Ολοκαυτώματος που τιμάται στις 27 Ιανουαρίου.

«Είναι μια βιωματική δουλειά, διότι και ο πατέρας μου, δάσκαλος στο επάγγελμα, βρέθηκε κρατούμενος στο γερμανικό στρατόπεδο της Λάρισας κι έζησε επανειλημμένως εικονικές εκτελέσεις μετά τη σύλληψή του στο Μεταξοχώρι ως υπεύθυνος του ΕΑΜ στα χωριά του Κισσάβου. Αισθάνομαι σαν να κάνω κάτι για εκείνον. Εξαιτίας του έγινα ζωγράφος. Του το χρωστώ. Οχι όμως με την έννοια να κλείσω παλιούς λογαριασμούς, διότι τέτοιου τύπου λογαριασμοί δεν κλείνουν. Αλλωστε η μνήμη, ως βιωματική αναφορά, αποτελεί τον άξονα και τον κορμό που χαρακτηρίζει το σύνολο του έργου μου. Και αυτή η υπόγεια επικοινωνία που κρύβεται μέσα στους κώδικες δεν είναι η ίδια που δοκιμάζει και η τέχνη;».

Την ημέρα που η αυλαία θα πέφτει στην έκθεση με αφορμή το Ολοκαύτωμα, στις 4 Φεβρουαρίου, ο Γιώργος Λαζόγκας θα εγκαινιάζει μια νέα, αυτή τη φορά στην Κυψέλη, στον χώρο Φωκίωνος Νέγρη 16, του συλλέκτη Σωτήρη Φέλιου. Και εκεί θα αποκαλύψει μια σειρά από έργα που δεν έχει ώς τώρα παρουσιάσει: μυθολογικές σκηνές από την «Ιλιάδα» και την «Οδύσσεια», πολεμιστές και γυναικεία γυμνά – συνολικά 25 κολάζ και σχέδια – που ανήκουν στη συλλογή Χρίστου Χριστοφή.

info
«Κώδικες – Ολόκαυστον» στο Poems & Crimes, Αγίας Ειρήνης 17, έως 4 Φεβρουαρίου. Εργα από τη Συλλογή Χριστοφή στον χώρο Φωκίωνος Νέγρη 16, από 4 Φεβρουαρίου έως 1η Μαρτίου