«Θα ήθελα να ήμουν ένας πασάς της Ανατολής»: Η άγνωστη επιστολή του Τσόρτσιλ

Μία εν πολλοίς άγνωστη πτυχή του Γουίνστον Τσόρτσιλ και μάλλον αταίριαστη με τη δημόσια εικόνα του φέρνει στην επιφάνεια μια επιστολή που είδε το φως της δημοσιότητας. Συντάκτρια της επιστολής είναι η μελλοντική νύφη του Τσόρτσιλ και παραλήπτης ο ίδιος ο «πατέρας της νίκης» στον Β’ Παγκόσμιο Πόλεμο. Η επιστολή συντάχθηκε τον Αύγουστο του 1907. Και σε αυτήν η λαίδη Γκουέοντολαϊν Μπέρτι καλεί τον 33χρονο τότε Τσόρτσιλ να τιθασεύσει τον ενθουσιασμό του. «Σε παρακαλώ, μην προσηλυτισθείς στο Ισλάμ. Διέκρινα μια τέτοια τάση και έναν πειρασμό προς τη ζωή των πασάδων» αναφέρει στο γράμμα της και προειδοποιεί: «Εάν έρθεις σε επαφή με το Ισλάμ μπορεί να προσηλυτισθείς πολύ πιο εύκολα απ’ ό,τι είχες φανταστεί. Το αίμα νερό δεν γίνεται. Ισως δεν καταλαβαίνεις τι εννοώ. Αλλά πρέπει να το πολεμήσεις».

Σε επιστολή που έγραψε το ίδιο έτος, ο Τσόρτσιλ δεν έκρυψε τα αισθήματά του για τον ανατολίτικο τρόπο ζωής. «Θα με σκέφτεσαι σαν πασά. Θα ήθελα να ήμουν». Οι σκέψεις αυτές οδήγησαν τον Γουίνστον Τσόρτσιλ και τον στενό του φίλο Γουίλφριντ Μπλαντ, ποιητή και θερμό υποστηρικτή των διεκδικήσεων των μουσουλμάνων, να ντυθούν με την αραβική κελεμπία όταν βρίσκονταν μαζί. Οπως υπενθυμίζει ο ιστορικός Γουόρεν Ντόκτερ που ανακάλυψε την επιστολή, ο Τσόρτσιλ είχε πολεμήσει στο Σουδάν και στα βορειοδυτικά σύνορα της Ινδίας και επομένως γνώριζε τις ισλαμικές περιοχές. «Εκείνη την περίοδο, όμως, ο Τσόρτσιλ βρισκόταν στη φιλελεύθερη φάση της καριέρας του αφού είχε ενταχθεί στους Φιλελεύθερους το 1904» προσθέτει ο ίδιος. «Συχνά εξοργιζόταν με τους σκληροπυρηνικούς ιμπεριαλιστές όπως ο Φρέντερικ Λάγκαρντ, Υπατος Αρμοστής της Βόρειας Νιγηρίας. Ο Τσόρτσιλ ήταν αντίθετος στις εκστρατείες στόχος των οποίων ήταν η τιμωρία των ισλαμικών φυλών στη Βόρεια Νιγηρία» σημειώνει.

Βάση ισοτιμίας. Ο βρετανός ιστορικός ανακάλυψε την επιστολή κατά την έρευνα που πραγματοποιούσε για το βιβλίο του «Ο Γουίνστον Τσόρτσιλ και ο ισλαμικός κόσμος: Οριενταλισμός, Αυτοκρατορία και Διπλωματία στη Μέση Ανατολή». Ο ίδιος επισημαίνει ότι η ανησυχία της λαίδης μπορεί να μην ήταν και τόσο υπερβολική. Και αυτό γιατί όχι μόνο ο Τσόρτσιλ εμφανίζεται να θέτει σε μια βάση ισοτιμίας το Ισλάμ και τον Χριστιανισμό – θέση εξαιρετικά προοδευτική εκείνη την εποχή – αλλά και να θαυμάζει το στρατιωτικό σθένος και την ιστορία της επέκτασης της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας.

Το τέμενος στο Λονδίνο
H αγάπη για τον οριενταλισμό δεν εγκατέλειψε τον Τσόρτσιλ ούτε την εποχή του Β’ Παγκοσμίου Πολέμου. Τον Οκτώβριο του 1940 και ενώ η Βρετανία περνούσε τις πιο δύσκολες ώρες της απέναντι στους Ναζί, ο βρετανός τότε πρωθυπουργός ενέκρινε τα σχέδια για την κατασκευή ενός τεμένους στο κέντρο του Λονδίνου την οποία χρηματοδότησε με 100.000 στερλίνες. Μάλιστα συνέχισε να υποστηρίζει την κατασκευή του τεμένους παρά τις επικρίσεις μερίδας των πολιτικών του αντιπάλων και της κοινής γνώμης.