Το 2014 σε δεκαοκτώ εικόνες

Γράφουν οι Μαίρη Αδαμοπούλου, Γεωργία Γεωργακαράκου, Νικόλας Ζώης, Μαριλένα Θεοδωράκου, Χρήστος Ν.Ε. Ιερείδης, Ακης Καπράνος, Δημήτρης Ν. Μανιάτης, Διονυσία Μαρίνου

1. Αμφίπολη
Αποκάλυψη τώρα!
Χωρίς αμφιβολία η ανασκαφή στον λόφο Καστά στην Αμφίπολη δεν διεκδικεί απλώς τον τίτλο της σημαντικότερης αρχαιολογικής ανακάλυψης της χρονιάς, αλλά και της πρώτης σε «απευθείας μετάδοση» αρχαιολογικής έρευνας. Ο εντυπωσιακός μαρμάρινος περίβολος μήκους 497 μ. και ύψους 3 μ. που έκρυβε το αινιγματικό ταφικό μνημείο κατάφερε να κερδίσει στη μάχη των μέσων κοινωνικής δικτύωσης ακόμη και τα λάθη του ΕΝΦΙΑ και να σταθεί στις πρώτες θέσεις της επικαιρότητας επί τρεις μήνες. Για πρώτη φορά εκδίδονταν αναλυτικά δελτία Τύπου από το υπουργείο Πολιτισμού δύο και τρεις φορές μέσα σε μία εβδομάδα σχετικά με την πρόοδο των εργασιών (και ενώ η ανασκαφή βρισκόταν σε εξέλιξη), ενώ για πρώτη φορά επίσης συστήθηκε τριμελής επιτροπή για τον επικοινωνιακό χειρισμό του θέματος, αφού οι πολιτικές του προεκτάσεις ήταν εξαρχής σαφείς και ειδικότερα μετά την επίσκεψη του Πρωθυπουργού στον χώρο λίγες ημέρες πριν από τον Δεκαπενταύγουστο. 
Σφίγγες, Καρυάτιδες, σπασμένες πόρτες, διαδοχικοί θάλαμοι, ψηφιδωτά δάπεδα, ένα σύνολο από ετερόκλητα στοιχεία που για πρώτη φορά συνυπάρχουν – με βάση τα ώς τώρα γνωστά μνημεία που έχει φέρει στο φως η αρχαιολογική σκαπάνη – ήταν αρκετά για να προκαλέσουν αμηχανία στους επιστήμονες που προσπαθούν να ερμηνεύσουν τον ρόλο του συγκεκριμένου μνημείου. Ο τύμβος Καστά διεκδίκησε καθημερινά μια θέση στα δελτία ειδήσεων και προκάλεσε επιστημονικές έριδες τόσο σχετικά με τη χρονολόγησή του όσο και για την ταυτότητα του νεκρού, καθώς δεν είναι λίγοι εκείνοι που προσδοκούν και αρκετοί εκείνοι που δημοσίως – ακόμη και η ίδια η ανασκαφέας Κατερίνα Περιστέρη – δεν αποκλείουν το μνημείο να σχετίζεται με τον Αλέξανδρο. Κι αν η σκαπάνη έχει σταματήσει πλέον να ερευνά στον τύμβο, η αυλαία στο αρχαιολογικό σίριαλ της Αμφίπολης δεν έχει πέσει ακόμη, καθώς νέος κύκλος ενδιαφέροντος αναμένεται να ανοίξει το αμέσως επόμενο διάστημα, όταν θα δοθούν στη δημοσιότητα τα στοιχεία της γεωφυσικής διασκόπησης, που θα αποκαλύψει αν υπάρχουν κι άλλα μνημεία κάτω από τον λόφο Καστά, όπως και τα αποτελέσματα της μελέτης του ανθρωπολογικού υλικού (των οστών του σπασμένου σκελετού που βρέθηκαν στον τελευταίο θάλαμο), υλικό το οποίο θα σκιαγραφήσει το προφίλ του νεκρού.  Μ.Α.

2. Σινεμά
Το διεθνές μας είδωλο
Ο όρος «Greek weird cinema» αποτελεί εφεύρημα ενός δημοσιογράφου της «Γκάρντιαν», κι όμως οι έλληνες κριτικοί το ασπάστηκαν μονομιάς. Σε διεθνείς φεστιβαλικούς όρους, φυσικά, το κόλπο δούλεψε και για κάποια χρόνια κάθε φιλμική διοργάνωση όφειλε να έχει και μια ελληνική «παραξενιά» στο διαγωνιστικό της. Ε, κάποια στιγμή αυτό έπρεπε να τελειώσει. Αλλο πράγμα, βλέπετε, να φιλμογραφείς αυτιστικές καταστάσεις και άλλο να καταντάς αυτιστικό το μέσο. Η αρχή έγινε από τον Γιάννη Οικονομίδη: Το «Μικρό ψάρι» επιλέχθηκε στο διαγωνιστικό πρόγραμμα του Βερολίνου και, όπως όλες οι ταινίες του σκηνοθέτη, δίχασε και σόκαρε. Εκανε όμως και κάτι άλλο: επαναπροσδιόρισε φιλμικά την κινηματογραφική μας ταυτότητα. Το είχαμε ανάγκη. Στο ίδιο Φεστιβάλ, η ταινία του Αθανάσιου Καρανικόλα «Στο σπίτι» συγκίνησε δίχως να καταφύγει σε φτηνές παραχωρήσεις (βοήθησε και η υπέροχη Μαρία Καλλιμάνη), ενώ λίγους μήνες αργότερα ο Πάνος Κούτρας παρουσίασε την «Ξενία» του στις Κάννες, αποσπώντας ένα θεαματικό χειροκρότημα (μην ξεχνάτε επίσης και τη φεστιβαλική πορεία των «Αισθηματιών» του Νίκου Τριανταφυλλίδη). Την ίδια ώρα, το ελληνικό mainstream σινεμά φυτοζωεί: το κοινό βαρέθηκε τις έτοιμες τηλεοπτικές συνταγές. Θέλει να δει κινηματογράφο. Τόσο δύσκολο πια;        Α.Κ.

3. Το φαινόμενο
Η ασπρόμαυρη Ευρώπη
Ποιος θα περίμενε πως ένα φιλμ ασπρόμαυρο, γυρισμένο στα πολωνικά, θα έφτανε σε εισπράξεις τα 30.000 εισιτήρια; Και σκεφτείτε πως η «Ida» του Πάβελ Παβλικόφσκι κυκλοφορούσε ευρέως και στο Διαδίκτυο. Παρ’ όλα αυτά, το ελληνικό κοινό τίμησε το φιλμ, ίσως επειδή ένιωσε πως κάτι σ’ αυτή την ιστορία το αφορούσε. Το ίδιο όμως θα μπορούσε να ισχύει και για άλλα φιλμ: στα «Θαύματα» της Αλίς Βόρβαχερ, στο υπέροχο «Magical girl» του Κάρλος Βερμούτ αλλά και στη «Διπλή ζωή» του Γκέοργκ Μάας το ερώτημα στον άξονα είναι το ίδιο, παρά τις στυλιστικές και αισθητικές διαφορές: ποια η θέση μας στην Ευρώπη σήμερα; Το γαλλικό σινεμά παραμένει μια υπολογίσιμη εμπορική δύναμη (λογικό καθώς λειτουργεί ακόμα με όρους βιομηχανικούς) – η δε νέα ταινία των αδελφών Νταρντέν μοιάζει να γυρίστηκε ούτως ώστε να παραδώσει μαθήματα πολιτικής ευσυνειδησίας στο κοινό των multiplex, δίχως αυτό όμως να μειώνει την κινηματογραφική της αξία. Πάντως, οι επικεφαλής των μεγάλων φεστιβάλ δείχνουν σαφώς πιο άτολμοι από τους ίδιους τους σκηνοθέτες. Ρίξτε μια ματιά στις μεγάλες βραβεύσεις των τελευταίων ετών και στις ταινίες που έμειναν απέξω.      Α.Κ.

4. Επίδαυρος
Νέοι σκηνοθέτες στη σκηνή
Αν επινοούμε κάθε χρόνο λόγους να φτιάχνουμε στρατόπεδα με αφορμή τις παραστάσεις στην Επίδαυρο, το 2014 δεν θα μπορούσε να αποτελέσει εξαίρεση. Τώρα, στο κέντρο του διαλόγου και των αντιπαραθέσεων μπήκε η «τολμηρή» ιδέα του Γιώργου Λούκου να ανοίξει το Φεστιβάλ Επιδαύρου με παραστάσεις διά χειρός δύο πολύ νέων σκηνοθετών: του 26χρονου Δημήτρη Καραντζά με την «Ελένη» (στη φωτογραφία, τρεις από τους ηθοποιούς της παράστασης) και του 33χρονου Εκτορα Λυγίζου με τον «Προμηθέα δεσμώτη». Κι αν ο πρώτος φαίνεται πως κέρδισε το στοίχημα – παρά τις επιμέρους αντίθετες γνώμες – ο δεύτερος επέλεξε να επιδοθεί σε μια αντιμετάθεση ρόλων στη δική του παράσταση, όπου οι άνδρες γίνονταν γυναίκες και το ανάποδο (μια τάση που είδαμε έντονα το 2014, στις Βάκχες της Αντζελας Μπρούσκου για παράδειγμα), κάτι που ξένισε ή τέλος πάντων δεν απέσπασε και τα πιο θερμά λόγια. Πάντως τα εισιτήρια και στις δύο παραστάσεις ήταν ικανοποιητικά – χωρίς να αγγίξουν το sold out των «Βατράχων» του Γιάννη Κακλέα –, αν και η τοπικιστική γκρίνια των επιχειρηματιών ήταν η ακατανόητη μεταβλητή που θορύβησε ακόμη και τον αρμόδιο υφυπουργό.  Οπως και να ‘χει, άφησε κι αυτή το δικό της  – αρνητικό – αποτύπωμα στη θεατρική κίνηση του 2014.     Δ.Ν.Μ.

5. Θέατρο
Η στροφή στο mainstream υπερθέαμα
Η θεατρική πιάτσα έμοιαζε με κινούμενη άμμο τη χρονιά που μας αφήνει. Νέοι χώροι ακόμη και στα πιο απίθανα μέρη, μετασχηματισμοί κλασικών χώρων, αλλά και νέα πρόσωπα σε τιμόνια φορέων. Είναι η σκυτάλη που δόθηκε από τον Διαγόρα Χρονόπουλο στη Μαριάννα Κάλμπαρη στο Θέατρο Τέχνης και το φιλόδοξο πρόγραμμα που κατάρτισε η τελευταία ενσωματώνοντας τις πιο νέες τάσεις. Είναι το σπάσιμο της πάλαι ποτέ ΕΛΘΕΑ (Ελληνική Θεαμάτων) σε Αθηναϊκά Θέατρα και σε Ελληνική Θεαμάτων. Η πρώτη – με κουμάντο από την Ελένη Κούρκουλα – έχει δικά της τα τρία θέατρα του Citylink (Παλλάς, Μικρό Παλλάς, Αλίκη), ενώ τα υπόλοιπα (Χορν, Λαμπέτη, Κιβωτός, Αποθήκη, Εμπορικόν, Πειραιώς 131) ανέλαβε ο έμπειρος Τάσος Παπανδρέου. 
Η μεγάλη βέβαια μεταβολή σημειώθηκε στην Πειραιώς και η μετεξέλιξη του πάλαι ποτέ θηριώδους νυχτερινού κέντρου Αρένα με τις γαρδένιες και τα μπουζούκια σε Πάνθεον και θέατρο με εναλλασσόμενο ρεπερτόριο και μεγάλες παραγωγές υπό την μπαγκέτα του Δημήτρη Λιγνάδη αποτελεί μια νέα τροχοδρόμηση στον χώρο του θεάματος. Από την άλλη, το περίφημο Σχολείον της Ειρήνης Παπά πέρασε στην «επιστασία» του Εθνικού Θεάτρου, ενώ πρωτοποριακοί μικροί χώροι όπως το Scrow του Βασίλη Μαυρογεωργίου στο Παγκράτι και το Μπανγκλαντές των Κώστα Κουτσολέλου, Βασίλη Νούλα και Βάσως Καμαράτου στην underground οδό Σωκράτους διεκδικούν το δικό τους μερίδιο σε ιδέες και αισθητική.    Δ.Ν.Μ.

6. Ελ Γκρέκο
Από εδώ ώς την αιωνιότητα
Ετος αφιερωμένο στον διεθνή έλληνα ζωγράφο Δομήνικο Θεοτοκόπουλο το 2014, οπότε και συμπληρώθηκαν 400 χρόνια από τον θάνατό του. Η χώρα στην οποία καθιερώθηκε και άφησε την τελευταία του πνοή, η Ισπανία, από το 2010 είχε συστήσει ειδικό οργανισμό για τη διοργάνωση εκθέσεων και τη διαχείριση των χορηγιών που συγκεντρώνονταν επί τούτου. Από την αρχή της χρονιάς δε και έως τα μέσα του φθινοπώρου, ανάμεσα σε πλήθος εκδηλώσεων, διοργάνωσε δύο από τις μεγαλύτερες εκθέσεις που έχουν γίνει για τον Θεοτοκόπουλο, εκ των οποίων η μία στο Τολέδο κατάφερε να συγκεντρώσει περισσότερα από 100 έργα του, ενώ η δεύτερη στο Πράδο της Μαδρίτης παρουσίασε 25 έργα του πλάι σε δημιουργίες του Πικάσο και του Μανέ. Το Μητροπολιτικό Μουσείο της Νέας Υόρκης επίσης, για να τιμήσει τη μνήμη του ζωγράφου,  συμπεριέλαβε στο πρόγραμμά του έκθεση (ολοκληρώνεται τον Φεβρουάριο) με έργα του. Στην Ελλάδα, ο εορτασμός της επετείου δεν ξεκίνησε στην αρχή του έτους αλλά το καλοκαίρι από τη γενέτειρά του, την Κρήτη, και ως επίσημη δικαιολογία για την καθυστέρηση αναφέρθηκε η δέσμευση των έργων που βρίσκονταν στις άλλες εκθέσεις. Τελικά όμως από τις έξι αρχικά προγραμματισμένες εκθέσεις στην Ελλάδα υλοποιήθηκαν οι τεσσεράμισι και τα έργα που ήρθαν από το εξωτερικό είναι ελάχιστα.  Μ.Α.

7. Τηλεόραση
Η επιστροφή των σίριαλ
Υστερα από μια τετραετία κατά την οποία οι περικοπές των προγραμμάτων στην ελληνική τηλεόραση έφεραν τις (φθηνές) τουρκικές σειρές, το 2014 σήμανε την εκδίκηση της ελληνικής μυθοπλασίας. Οι πρώτες ενδείξεις φάνηκαν τη σεζόν 2013-2014, όταν οι σταθμοί πρόβαλαν συνολικά 11 ελληνικές παραγωγές, με το «Κάτω Παρτάλι» να ξεχωρίζει με ρεκόρ τηλεθέασης. Τη φετινή σεζόν ο αριθμός αυτός σχεδόν διπλασιάστηκε αφού οι σειρές made in Greece ανέρχονται σε 18. Ενδεικτικό είναι πως μέχρι και το Star προβάλλει πλέον τον «Ορκο σιωπής», ύστερα από 12 χρόνια απουσίας από το είδος. Παράλληλα, ενσωματώθηκαν και κυπριακές παραγωγές στον προγραμματισμό των σταθμών, κυρίως του ΑΝΤ1.     Δ.Μ.

8. Lady Gaga
Οι μεγάλες προσδοκίες
Μπορεί άμα τη ανακοινώσει η συναυλία τής Lady Gaga να είχε από πολλούς χαρακτηριστεί ως το μουσικό γεγονός της χρονιάς, ωστόσο η έκβασή της τους διέψευσε. Γιατί αυτό που έμεινε από την εμφάνιση της τραγουδίστριας στις 19 Σεπτεμβρίου στην Αθήνα δεν ήταν οι κουτσουρεμένες επιτυχίες της που ερμήνευσε ή το παραλήρημα των εγχώριων θαυμαστών της που δεν έφτανε για να γεμίσει το Ολυμπιακό Στάδιο. Ούτε και τα μηνύματα θαυμασμού για τον ελληνικό πολιτισμό. Αλλά το σόου που έστησε για χάρη των μέσων ενημέρωσης αρχικά στο αεροδρόμιο και αργότερα στο ξενοδοχείο που τη φιλοξένησε, ποζάροντας ως γυμνή Αφροδίτη του Μποτιτσέλι. Και το ποπ κιτς έχει τα όριά του. Τα οποία έχει ξεπεράσει με πειστικότερο τρόπο η Μαντόνα.   Δ.Μ.

9. Χόλιγουντ
Μια ταινία, οι χάκερ κι ένα σκάνδαλο
Στη φωτογραφία ο Τζέιμς Φράνκο και ο Σεθ Ρόγκεν εμφανίζονται σε μία σκηνή που επρόκειτο να δούμε αυτές τις ημέρες στους κινηματογράφους, αλλά τελικά δεν είδαμε. Κι αυτό επειδή η εταιρεία Sony ακύρωσε τις προβολές του «Interview» (σε σκηνοθεσία του ίδιου του Ρόγκεν και του Ιβαν Γκόλντμπλαντ), ύστερα από τις απειλές χάκερ για τρομοκρατικές ενέργειες μέσα στις αίθουσες. Το FBI άπλωσε το νήμα μέχρι τη Βόρεια Κορέα και ο κόσμος του Χόλιγουντ αντεπιτέθηκε με δηλώσεις υπέρ της ελευθερίας της έκφρασης. «Δεν είναι δυνατόν να μην μπορούμε να δούμε κάτι επειδή δεν το θέλει ο Κιμ Γιονγκ Ουν» δήλωσε ο Τζορτζ Κλούνι. Η εταιρεία, από την άλλη, αναζητούσε μέχρι πρόσφατα έναν εναλλακτικό τρόπο διανομής της ταινίας.  Γ.Γ.

10. ΝΕΡΙΤ
Το μετέωρο βήμα
Η ΝΕΡΙΤ, που προσπαθεί να συγκροτηθεί, στους επτά μήνες επίσημης λειτουργίας της μετρά ήδη τρεις προέδρους (επιβεβαιώνοντας τον θρύλο περί «ηλεκτρικής καρέκλας»).  Η χρονιά κύλησε με καταγγελίες αμφισβήτησης για την εγκυρότητα διαγωνισμών και για πολιτικές παρεμβάσεις (που οδήγησαν στην παραίτηση της διοίκησης Μακρυδημήτρη), με αλλαγή του ιδρυτικού νόμου της ως προς τον ορισμό σύνθεσης του Εποπτικού Συμβουλίου της απευθείας από τη Βουλή (αιτία που οδήγησε σε παραίτηση από το ΕΣ τον συγγραφέα Χρήστο Χωμενίδη, απ’ όπου και το σκίτσο του Δημήτρη Χαντζόπουλου). Το νέο (μειωμένο) ανταποδοτικό τέλος μπορεί να καταλήγει στο ταμείο της ΝΕΡΙΤ, όμως σχεδόν το μισό δεσμευμένο από το υπουργείο Οικονομικών δεν μπορεί να αξιοποιηθεί από την εταιρεία. Κάτι ανάλογο ίσχυε επί ΕΡΤ. Στο μεταξύ, προβάλλεται πρόγραμμα από ένα κανάλι και είναι η έκτη κατά σειρά σεζόν χωρίς ελληνική σειρά. Τα δε βασικά ραδιόφωνα άρχισαν να βγαίνουν στον αέρα με καθυστέρηση (με εκπομπές εξωτερικές παραγωγές στην πλειονότητά τους). Από την άλλη, η ΝΕΡΙΤ εξασφάλισε τα δικαιώματα του Τσάμπιονς Λιγκ μέχρι και το 2018 (προς 3,3 εκατ. ευρώ ετησίως) και έγινε αποδεκτή ως πλήρες μέλος στην EBU. Η συνέχεια θα δείξει αν ισχύει η ρήση «αρχή ήμισυ παντός».   Χ.Ν.Ε.Ι. 

11.Είδωλα
Η αδιάκριτη γοητεία του διαδικτύου
Δεν ήταν και λίγοι εκείνοι που τον περασμένο Σεπτέμβριο υποστήριξαν ότι έτσι είναι αυτά, ότι το στένεμα της προσωπικής ζωής ενός διασήμου γράφεται με αόρατο μελάνι στο συμβόλαιό του. Η 24χρονη ηθοποιός Τζένιφερ Λόρενς από το Κεντάκι ειδικά, αφότου έλαμψε για το υπερφυσικά αξιαγάπητο πρόσωπό της και επαινέθηκε για τις ερμηνείες της στην «Καρδιά του χειμώνα», στον «Οδηγό αισιοδοξίας» (που της απέφερε Οσκαρ για τον ρόλο μιας ρημαγμένης νεαρής χήρας), τον «Οδηγό διαπλοκής» αλλά και στο πρόσφατο «Hunger games», το κατάλαβε από μόνη της: οι παπαράτσι, είχε πει παλιότερα, μπορούσαν να γίνουν όχι απλώς ενοχλητικοί, αλλά τρομακτικοί. Δεν φαινόταν λοιπόν διόλου περίεργο που κάμποσες γυμνές φωτογραφίες της, μαζί με άλλων ηθοποιών ή μοντέλων, διέρρευσαν στο Διαδίκτυο. Αφού κιόλας τις είχε καταχωνιάσει στο τελικά προσπελάσιμο «ψηφιακό σύννεφό» της – λες και όποιος έχει τα μέσα να δει μέσα από ένα παράθυρο δικαιούται και να το κάνει –, έπρεπε να το περιμένει. Η ίδια πάντως, αντί να σιωπήσει ή να το ρίξει στην πλάκα, απάντησε. «Επειδή είμαι δημόσιο πρόσωπο, επειδή είμαι ηθοποιός, δεν σημαίνει ότι το προκάλεσα αυτό. Δεν σημαίνει ότι είναι ένα αναγκαίο κακό. Είναι το σώμα μου, θα έπρεπε να είναι επιλογή μου και το γεγονός ότι δεν είναι το κάνει απόλυτα αηδιαστικό» δήλωσε στο «Vanity Fair». Η διαρκώς ανοδική πορεία της στο μεταξύ μάλλον ελάχιστα επηρεάστηκε, παρ’ όλο που το πρόσφατο «Serena», στο οποίο συμπρωταγωνιστεί ξανά με τον Μπράντλεϊ Κούπερ, δεν είναι και αριστούργημα, μοιάζει ελαφρώς δύσκολο να φτάσει στο τέλος της καριέρας της χωρίς ένα δεύτερο χρυσό αγαλματάκι. Και ενώ άθελά της έδειξε ότι η – με διάφορους τρόπους – τροφοδοτούμενη λατρεία των celebrities είναι αυτό ακριβώς, μια λατρεία με όλες τις βάναυσες συμπεριφορές που συμπεριλαμβάνονται στο συμβόλαιό της, ήταν με τη θέλησή της που διευκρίνισε πως ό,τι της συνέβη κακώς μεταδόθηκε ως σεξουαλικό σκάνδαλο, αφού ήταν σεξουαλικό έγκλημα. «Ο νόμος πρέπει να αλλάξει» συμπλήρωσε και ιδανικά το εννοούσε όχι μόνο για χάρη των συναδέλφων της, αλλά και για χάρη όσων τραβάνε τα ίδια χωρίς συμβούλους και υποστηρικτές.    Ν.Ζ.

12. Amazon
Η αυτοκρατορία δέχεται επίθεση
Είναι πολλά τα λεφτά από τις πωλήσεις των ηλεκτρονικών βιβλίων για να μην προκαλέσουν εμφύλιο πόλεμο. Ο ασκός του Αιόλου άνοιξε από τη στιγμή που η Amazon απαίτησε μερίδιο 50% αντί 30% για κάθε τίτλο που πουλάει online η Hachette – ο τέταρτος μεγαλύτερος εκδοτικός οίκος των ΗΠΑ. Η άρνηση του τελευταίου οδήγησε την Amazon στην άμυνα (απενεργοποίησε παραγγελίες και καθυστέρησε τις αποστολές) και τους συγγραφείς στην επίθεση. Περισσότεροι από 900 δημιουργοί παγκοσμίως, μεταξύ των οποίων οι Ορχάν Παμούκ, Φίλιπ Ροθ, Νάιπολ, Πολ Οστερ, Ντόνα Ταρτ και Στίβεν Κινγκ υπέγραψαν επιστολές διαμαρτυρίας για τις «μονοπωλιακές» τακτικές του αμερικανικού κολοσσού. Αλλη μία όψη από τον πλανήτη της παγκοσμιοποίησης.   Γ.Γ.

13. Μάρκες
Ο Απρίλιος του πατριάρχη
Στις 17 Απριλίου η Κολομβία χάνει τον επιφανέστερο πρεσβευτή της, ο «μαγικός ρεαλισμός» τον διασημότερο εκπρόσωπό του και οι έλληνες αναγνώστες έναν συγγραφέα στον οποίο έχουν δείξει αφειδώς την προτίμησή τους από την εποχή που τα «Εκατό χρόνια μοναξιάς» είχαν γίνει must στο βιβλιόφιλο κοινό και τα αμφιθέατρα. Με φανερή την επιρροή τού Φόκνερ στο έργο του, ο Γκαμπριέλ Γκαρσία Μάρκες τιμήθηκε με το Νομπέλ Λογοτεχνίας το 1982 κατοχυρώνοντας τη μαγική συνταγή: πώς να μεταμορφώνεις το ανοίκειο σε οικείο για εκατομμύρια αναγνώστες. Ν.Ζ.

14. Διαρροές
Το «Wikileaks» της Sony
Μια συντονισμένη κυβερνοεπίθεση στους υπολογιστές του χολιγουντιανού κολοσσού έβγαλε στη φόρα απόρρητες ιδιωτικές συνομιλίες στελεχών, βιτριολικά σχόλια για ηθοποιούς,  στοιχεία για επερχόμενες ταινίες και μια βερσιόν για το σενάριο του επόμενου 007. Στην κορυφή του παγόβουνου, η ακύρωση προβολών της ταινίας «Interview» (με θέμα τη δολοφονία του Κιμ Γιονγκ Ουν), ύστερα από διαδικτυακές απειλές των χάκερ Guardians of Peace. Μέχρι και ο Μπαράκ Ομπάμα πήρε θέση θεωρώντας λάθος την απόφαση της Sony να μη βγάλει το φιλμ στις αίθουσες. Η φωτογραφία, πάντως, που μπαίνει στη συλλεκτική πινακοθήκη του Hollywood Reporter είναι η διπλανή: η Αντζελίνα Τζολί συναντά την αντιπρόεδρο της εταιρείας Εϊμι Πασκάλ, η οποία σε ιδιωτικό e-mail κατονομάζει την ηθοποιό ως «κακομαθημένη ατάλαντη πιτσιρίκα».   Μ.Θ.

15. Πικετί
Το επόμενο «Κεφάλαιο
Σε μια περίοδο κατά την οποία οι οικονομολόγοι κυνηγήθηκαν σαν αποτυχημένοι μάντεις για την κατάσταση της παγκόσμιας οικονομίας, ο γάλλος Τομά Πικετί έδρεψε δάφνες με τον αέρα του σταρ και έδωσε τίτλους σε όλα σχεδόν τα διεθνή έντυπα. Το βιβλίο του «Το κεφάλαιο στον 21ο αιώνα» νομιμοποίησε τις συγκρίσεις με τον Καρλ Μαρξ, ενώ το αξίωμά του ότι οι ανισότητες συνεχίζουν να διευρύνονται στην εποχή μας τον τοποθέτησε στην όχθη των φιλολαϊκών στοχαστών. Το εκλαϊκευτικό ύφος που επέλεξε στην ανάλυση 250 ετών οικονομικής ιστορίας έπαιξε τον ρόλο του, αλλά έγινε και στόχος μιας εκστρατείας αποδόμησης από τους «Financial Times». Σε κάθε περίπτωση, αυτό ήταν το εκδοτικό success story του 2014.   Ν.Ζ.

16. Αλαμουντίν
Η πρόθυμη σύμμαχος της Ελλάδας
Περισσότερο η αύρα της γυναίκας που για χάρη της ντύθηκε γαμπρός ο έως πρόσφατα πιο περιζήτητος εργένης του Χόλιγουντ, ο Τζορτζ Κλούνι, παρά οι νομικές της συμβουλές είναι ο λόγος που η Αμάλ Κλούνι, όπως επιθυμεί να την αποκαλούν, έτυχε υποδοχής σταρ στην Αθήνα στα μέσα Οκτωβρίου. Αν και όσοι γνωρίζουν σε βάθος το θέμα του επαναπατρισμού των Γλυπτών του Παρθενώνα εκτιμούν ότι η πρόταση της Αμάλ Κλούνι και των συνεργατών της – να καταφύγει η Ελλάδα σε ένδικα μέσα διεκδίκησης των Γλυπτών – δεν είναι η ενδεδειγμένη, ουδείς μπορεί να αμφισβητήσει ότι η άφιξή της στην Αθήνα ήταν αρκετή για να φέρει και πάλι το ελληνικό αίτημα στον αφρό και να ταράξει τους Βρετανούς, οι οποίοι δήλωναν ότι θα ήταν καλύτερα να ποζάρει για το «Ηello!» αντί να ασχολείται με τα Γλυπτά.   Μ.Α.

17. Βρετανικό Μουσείο
Τα Γλυπτά ταξιδεύουν
Για πρώτη φορά στα χρονικά του Βρετανικού Μουσείου ένα από τα Γλυπτά του Παρθενώνα, ο Ιλισός από το δυτικό αέτωμα, μετακινήθηκε εκτός της αίθουσας όπου εκτίθεται και ταξίδεψε στην Αγία Πετρούπολη και στο Μουσείο Ερμιτάζ. Η μετακίνησή του ερμηνεύθηκε μάλιστα από πολλούς ως επίδειξη δύναμης και κίνηση αντιπερισπασμού στον ντόρο που είχε προκαλέσει η ανάμειξη της Αμάλ Κλούνι. Ωστόσο, φαίνεται πως η επιλογή του διευθυντή του Μουσείου Νιλ ΜακΓκρέγκορ να προχωρήσει στον συγκεκριμένο δανεισμό γυρίζει μπούμερανγκ στους Βρετανούς, καθώς πλέον καταρρίπτεται το επιχείρημά τους ότι δεν δανείζουν και δεν μετακινούν τα Γλυπτά εκτός του Μουσείου, αφού έχουν με δική τους πρωτοβουλία δημιουργήσει προηγούμενο ώστε να μην έχουν επιχείρημα να αρνηθούν αντίστοιχο ελληνικό αίτημα.  Μ.Α.

18. Αποχαιρετισμός
Αντίο, Μένη
Δολοφονήθηκε με βάρβαρο τρόπο στις 6 Δεκεμβρίου. Οι συνοδοιπόροι του δήλωσαν συντετριμμένοι για τον φίλο τους Μένη Κουμανταρέα. Ενας από αυτούς, ο Αλέξης Πανσέληνος, τον αποχαιρέτισε μέσα από τα «Πρόσωπα»: «Ο Κουμανταρέας μαζί με μερικούς ακόμη έδωσαν στη νεότερη πεζογραφία τη φωνή με την οποία μιλάνε οι περισσότεροι από τους σύγχρονούς μας.
Τώρα είναι η ώρα (κι ας γινόταν, άμποτες, να μην είχε έρθει ακόμα, να αργούσε, κι αν ήταν να γίνει να μην ήταν με τρόπο τόσο άγριο και βάρβαρο), τώρα είναι η ώρα για τον αποχαιρετισμό ενός φίλου, τον αποχαιρετισμό στον άνθρωπο. Οχι στον συγγραφέα. Γιατί ο συγγραφέας δεν μας άφησε. Θα είναι εδώ, μαζί μας για πάντα. Ο άνθρωπος που έφυγε είναι ο μαύρος χαμός. Αυτός είναι η θλίψη και η συντριβή και η στεναχώρια για όσα δεν προλάβαμε να του πούμε, να του δείξουμε, να του προσφέρουμε και να του χαρίσουμε».  Μ.Θ.