Που γυρίζει σήμερα η ντισκομπάλα;

Θα ξεκινήσω με έναν ορισμό της ντίσκο μουσικής που έδωσε λιτά η μαθήτρια Μαρία Ελένη Κεχαγιά σε εργασία της, στο Γυμνάσιο Νέας Χαλκηδόνας: η ντίσκο αποτελεί μια μείξη ήχων από funk, latin και soul μουσική. Ο ήχος της περιλαμβάνει συνήθως δυνατά φωνητικά, με ένα σταθερό ρυθμό στα 4/4. Στα περισσότερα κομμάτια ντίσκο το ηλεκτρικό πιάνο και οι ηλεκτρικές κιθάρες δημιουργούν έναν ρυθμό ο οποίος συνοδεύει τη φωνή χωρίς να την καλύπτει. Σε περιπτώσεις όπου η μουσική περιέχει σόλο χρησιμοποιούνται περισσότερο ορχηστρικά όργανα και λιγότερο ηλεκτρική κιθάρα.

Ώς εδώ όλα καλά. Τι είναι αυτό όμως που κρατάει το εν λόγω μουσικό ρεύμα φρέσκο, διαχρονικό και οι πιστοί του ανανεώνονται και διευρύνονται χρόνο με τον χρόνο; Είναι μια διάθεση αναπαράστασης και αναβίωσης απλώς ή ακουμπάει σε μια ανάγκη εξωστρέφειας και μαζικής διασκέδασης σε ένα τοπίο άνυδρο χορευτικά; «Υπάρχει σήμερα ένα κοινό της ντίσκο διαμορφωμένο, από 30 έως 50 ετών. Ερχονται ολόκληρες παρέες από Χανιά για να χορέψουν. Αλλά και από Χαλκίδα, Πάτρα, Κόρινθο. Το κοινό της έχει ένα στοιχείο: δεν μεταναστεύει σε άλλα είδη εύκολα. Δεν λέει: τώρα πάω στον Ρέμο. Αγαπούν την ντίσκο σταθερά» μας λέει ο Γιώργος Αδαμόπουλος που έχει τη δική του ιστορία στο είδος.

DJ και ψυχή στο Vinilio της Γλυφάδας – έναν εκ των ναών της ντίσκο στην Αθήνα εδώ και 18 χρόνια -, έχει θητεία σε θρυλικά μαγαζιά. Ετσι κι αλλιώς, αν η μουσική είναι οι χώροι της, έτσι και οι τόνοι ιδρώτα που έχουν χυθεί σε πίστες όπως La Playa, Obre, La Luna, Αερόμπικ, Βίντεο και βέβαια στα θηρία Αυτοκίνηση (αν και μετα-ντίσκο), Μπαρμπαρέλα, Μούσες ή στην υπόγεια Lavalbone στην Πλατεία Αριστοτέλους της Θεσσαλονίκης αποτέλεσαν την «υπεραξία» συναισθήματος και διασκέδασης που δαπάνησαν εδώ οι προλετάριοι του χορού των 80s. Ο Αδαμόπουλος δίνει και ένα στοιχείο θεμελιώδες για τα μαγαζιά που τα διαχωρίζει από τα mega clubs. «Υπάρχει οριοθετημένο dancing floor με φωτορρυθμικά. Στο τραπέζι που είσαι και μιλάς δεν σε ενοχλεί ο ήχος».

Σήμερα η ντίσκο έχει τον ζωτικό της χώρο. Και πέραν του Vinilio, η περίφημη Μπουμ Μπουμ στις Τζιτζιφιές – με τον DJ Soulis – αποτελεί καθαρόαιμη εστία με αδιάκοπη λειτουργία και φανατικούς. Η πίστα της μοιάζει με χρονοντούλαπο όπου επιβιβάζεσαι και χορεύεις (ακόμη κι αν δεν θες) στους ρυθμούς της μουσικής. Ας προσθέσουμε βέβαια και την Μπαρμπαρέλα στη Συγγρού (στο νούμερο 137) που ετοιμάζει αυτές τις ημέρες πυρετωδώς το πάρτι της την Παραμονή των Χριστουγέννων με τον θρύλο DJ Πέτρο Μπρατάκο στα ντεκ της.

Κι αν καλώς ή κακώς το συγκεκριμένο ρεύμα συνδέθηκε στη χώρα μας κάπως επιπόλαια με διάφορες σκηνές από ταινίες ή βιντεοταινίες του ’80 και μύθους όπως ο Ντούζος ή ο Γαρδέλης, ως αισθητικό και (γιατί όχι;) κοινωνικό ρεύμα είχε τα «διακυβεύματα», την πολεμική και τις αντιφάσεις του. Ας μη μας διαφεύγει πως η καθαρόαιμη ντίσκο πρωτοπαίχθηκε σε μέρη (όχι μόνο βέβαια) όπως το Σαν Φρανσίσκο που στα μέσα του ’70 υπήρξαν «δοχεία» ανεκτικότητας και εμβληματικές πόλεις για τη χειραφέτηση και τον πόλεμο στην ομοφοβία. Στεγνά μουσικά βλέποντάς το τώρα που ο «πατριάρχης» Τζόρτζιο Μορόντερ επιστρέφει με δίσκο και οι Daft Punk οριστικοποιούν έναν νέο ήχο που περιέχει και θραύσματα ντίσκο, το ρεύμα αυτό αποκρυσταλλώνει μια σειρά χαρακτηριστικών. «Είναι η μουσική που ανέδειξε το μπάσο που ο ήχος του κυριαρχεί στην ντίσκο. Ηταν τόσο επιδραστική μουσική που ακόμη και οι Rolling Stones έπαιξαν ντίσκο κάνοντας μεγάλες επιτυχίες όπως το “Miss You” ή το “Emotional Rescue”. Ακόμη και η τζαζ μουσική πήρε κάτι από την ντίσκο. Ο Τζορτζ Μπένσον έκανε μεγάλη επιτυχία με το “Give Me the Night” το 1979, ένα ντίσκο τραγούδι. Μάλλον είναι ένα ξαδερφάκι της soul που ακόμη και ο Τζέιμς Μπράουν βούτηξε το δαχτυλάκι του μέσα της. H ντίσκο εποχή κράτησε από το 1975 έως το 1982, το ’83 εκφυλίστηκε, μια ωραία εποχή που πέρασε ανεπιστρεπτί και τη σημάδεψαν οι εξαιρετικοί παραγωγοί, όπως ο Νόρμαν Γουίτφιλντ ή ο Μορόντερ, και ο χορός» μου λέει ο ερευνητής – συλλέκτης και βαθύς γνώστης της μουσικής, Γιάννης Αλεξίου.

Κι έχει αξία η γνώμη του αφού κάθε άλλο παρά ντισκόβιος υπήρξε στις ηρωικές εποχές. «Τη βιώσαμε όλοι οι ροκάδες με το τρίτο μάτι και εξ αποστάσεως» συμπληρώνει και με βοηθάει στη χαρτογράφηση των φυλών και του είδους: «Στην περιοχή μου, τη Νέα Σμύρνη, κυριαρχούσε η Μπαρμπαρέλα, δίπλα στο σημερινό κέντρο διασκέδασης Διογένης, χαμηλά στη Λ. Συγγρού. Στις ντισκοτέκ τότε σύχναζαν και πολλοί Αμερικανοί, μαύροι, από τις αμερικανικές βάσεις, όπως στις ντισκοτέκ της παραλιακής, τη Volcano, όπου έρχονταν από τη βάση της Γλυφάδας, καθώς και στις Μούσες στη Βουλιαγμένη, στον δρόμο προς την περιοχή Λαιμός, που έπαιζε στα 70s την καλύτερη ντίσκο μουσική. Επίσης στις ντισκοτέκ της Ραφήνας, τη Studio 54 και τη Μύκονο, όπου έρχονταν από τη βάση της Νέας Μάκρης. Οι περισσότεροι Αμερικανοί έφευγαν μεθυσμένοι και σηκωτοί από τις ντίσκο και πάντα απορούσα τι γινόταν μετά. Πολλοί έτρωγαν και ξύλο. Οι ντισκοτέκ είχαν σήμα κατατεθέν τις περιστρεφόμενες λαμπερές μπάλες που μόνο σε πορνεία μπορούσε να ξαναδεί κανείς μέσα στον χρόνο. Οι φυλές ήταν βασικά δύο στα μεταπολιτευτικά χρόνια, μέχρι περίπου τα μέσα του ’80. Οι ροκάδες και οι καρεκλάδες ή γκιράπια (από το αμερικανικό ger’ up που είναι το σήκωμα για χορό) ή φλώροι ή κυρίζια! Δύο εντελώς διαφορετικοί κόσμοι…». 

Ο Αδαμόπουλος από την άλλη έχει διαφορετική γνώμη: «Δεν υπήρχαν ακριβώς φυλές. Επινοήθηκαν σε μεγάλο βαθμό το ’80 κυρίως από τους δημοσιογράφους. Βέβαια όλα αυτά δεν ήταν μύθος αφού κάθε μύθος έχει και μια δόση αλήθειας». Κι όμως πάνω στην υπαρκτή (κατ’ εμένα) αντιπαράθεση ροκάδων – καρεκλάδων δομήθηκαν «ζώνες», «στέκια», ντυσίματα, συλλογικές συμπεριφορές.  

«Οι καρεκλάδες ήταν άλλο πράγμα από εμάς (σ.σ.: τους ροκάδες). Ακουγαν τη μουσική του σήμερα – τότε – που ήταν η ντίσκο. Donna Summer, ABBA, Chic, Boney M, Trammps, Gloria Gaynor, KC and the  Sunshine Band, φορούσαν εκείνα τα ρούχα με τα κιτς χρώματα, κάτι κίτρινα, κάτι λαχανί και αταίριαστα μεταξύ τους, πιο κυριλέ από τα μπλουτζίν των φρικιών, κάτι Sebago παπούτσια, οι πιο οικονομημένοι φορούσαν πουκαμισάκια με γιακαδάκια έξω από τα πουλόβερ ή τις μπλούζες κολεγίου. Είχαν φράντζες κι εκείνο το άθλιο χτένισμα που δεν ξανάρθε ποτέ στη μόδα, σε αντίθεση με όλες τις άλλες μόδες από τα 50s, 60s και 70s. Πολλοί εξ αυτών ήταν από λαϊκές περιοχές και τα πιο διανοούμενα φρικιά τούς αποκαλούσαν και “μπραχάμια”. Επίσης οι καρεκλάδες φορούσαν γυαλιά μυωπίας, ενώ αντίθετα σπάνια έβλεπες ροκά να φορά γυαλιά, το απέφευγαν κι ας μην έβλεπαν καλά, όπως έκανα κι εγώ! Θυμάμαι στα πάρτι, παίζαμε μόνο ροκ μουσική και βάζαμε κάνα δυο ντίσκο τραγούδια, στη διάρκεια των οποίων παίρναμε καρέκλες στα χέρια και τις σηκώναμε ψηλά και πάνω – κάτω, κοροϊδεύοντας τους καρεκλάδες! Στις αρχές του ’80 ήταν τόσο φανατισμένα τα πράγματα που όταν εμφανίστηκαν κάποια new wave γκρουπ με γκιράπικο ντύσιμο έπεφτε ξύλο στις συναυλίες τους. Μάλιστα ο τραγουδιστής των Sharp Ties, ο Tolis, γιαουρτώθηκε από φρικιά σε live τους στο Αιγάλεω, που είχε σκληρό πυρήνα ροκάδων – φρικιών! Από τα μέσα των 70s έως τα μέσα των 80s επικρατούσε αυτή η κατάσταση. Ροκάδες εναντίον καρεκλάδων!» μού λέει ο Αλεξίου.

«Σήμερα, στη ρευστή εποχή μας, τέτοιες αντιπαλότητες δεν υπάρχουν – ίσως ήταν και γνώρισμα μιας αναλογικής ζωής χωρίς Ιντερνετ. Υπάρχει όμως ένα σταθερό κοινό που ακούει και χορεύει ντίσκο – για παράδειγμα, το γκρουπ στο facebook με τίτλο “I Love the 70s, 80s, 90s” μετράει τώρα 36.566 μέλη. Πλάι στους αμετανόητους βετεράνους του είδους που συναντιούνται τα σαββατόβραδα στην πίστα της Μπουμ Μπουμ πριν από τον περίφημο πυρετό».

  

3. Το κομμάτι «Στην ντισκοτέκ» του Κώστα Τουρνά το 1979 με την Ελπίδα, που διασκευάστηκε από τα Ημισκούμπρια, αποτελεί τραγούδι-αναφορά στο είδος.