Από την «Πράβδα» στα Prada

Ενα φάντασμα πλανιέται πάνω από τη χώρα. Το φάντασμα του νεοσυντηρητισμού. Πάλαι ποτέ παιδιά των αριστερών νεολαιών, διανοούμενοι που έφαγαν τα χρόνια τους σε κινηματογραφικές λέσχες και αντισυστημικά περιοδικά, πιάστηκαν α λα μπρατσέτα με την παραδοσιακή Δεξιά και τη μεταλλαγμένη Σοσιαλδημοκρατία και συνέταξαν άτυπα μια νέα χάρτα. Ο νέος «εσμός» περιγράφεται σήμερα από την Αριστερά – σκωπτικά – ως «φιλελέδες» ή «νεοφιλελέδες».

Η Σχολή του Σικάγου, οι θατσερικές ιδέες, η μανία κατά των «συντεχνιών», η θέση πως ζούμε σε «Σοβιετία», η μάχη χαρακωμάτων κατά της συγκίνησης και της μνήμης, ο «μεταρρυθμιστικός» οίστρος είναι μερικές μόνο από τις συνιστώσες του ρεύματος. Στα έδρανα του νεοφιλελευθερισμού, πλάι σε βετεράνους αστούς μαχητές όπως ο Στέφανος Μάνος, κάθησαν και συγγραφείς ή δημοσιογράφοι που για χρόνια φλερτάριζαν με τη ροκ εν ρολ κουλτούρα, περσόνες που πέρασαν από ελευθεριακά κινήματα στην πρότερη νιότη τους και τώρα με αυστηρό ύφος υπερασπίζονται τον Φορτσάκη, τα Μνημόνια, την «κανονικότητα» των ΜΑΤ. Είναι εκείνοι που χειροκρότησαν την κατάργηση της κυριακάτικης αργίας την ίδια ώρα που επέκριναν τον «λαό» πως μπήκε στην κρίση λόγω του άκρατου καταναλωτισμού του. Από την «Πράβδα» στα Prada, θα έλεγα.

Τι είναι όμως οι φιλελέδες επί της ουσίας; Οι τελευταίοι ενός ρομαντισμού που ζητάει την «επανάσταση του αυτονόητου» ή η εμπροσθοφυλακή ενός άγριου καπιταλισμού που δεν αστειεύεται;

Η πύρινη πραγματικότητα δεν συγχωρεί. Οι αντιφάσεις του ρεύματος που δυνάμωσε μετά το ’89-’91 και σήμερα ενδύεται τη λεοντή της καινοτομίας και της «ανοιχτής κοινωνίας» είναι αμείλικτες. Για παράδειγμα, οι «φιλελέ» θέλουν όλο και λιγότερο κράτος, την ίδια στιγμή που επικροτούν τη δυνάμωσή του στο πεδίο της καταστολής. Ετσι, μια σειρά παιδιών που άλλοτε ποζάριζαν σε καταλήψεις στέγης, σήμερα μιλούν με τρόμο για τις φοιτητικές καταλήψεις και τα «πραξικοπήματα των φοιτητικών συνελεύσεων κατά του δικαιώματος να γίνονται τα μαθήματα κανονικά». Τα tea parties τους στο Φίλιον του Κολωνακίου ή στο Free Thinking Zone έχουν ως μόνιμο θέμα την «ιδεολογική κηδεμονία» της Αριστεράς και οι ίδιοι υποδύονται τους μικρούς Σολζενίτσιν στο αρχιπέλαγος «του λαϊκισμού».

Θα είχαν πλάκα όλα αυτά αν δεν λέγονταν σε μια χώρα που σε δύο φάσεις της «νικήθηκε» ο Κομμουνισμός (1949, 1989) και η Αριστερά αυτοθυσιαστικά δεν είχε συμβάλει στη δημοκρατία και στις κοινωνικές κατακτήσεις, χωρίς βέβαια να έχει κυβερνήσει ποτέ. Θα είχαν πλάκα όλα αυτά αν η σημερινή κυβέρνηση (με τη συναίνεσή τους) δεν ξεχαρβάλωνε κάθε υπόλειμμα κοινωνικού συμβολαίου και μάλιστα με πράξεις νομοθετικού περιεχομένου. Θα είχαν πλάκα όλα αυτά αν το «αόρατο χέρι της αγοράς» που τόσο αγαπούν δεν κράταγε συχνά και κλομπ ή δακρυγόνα για να επιβληθεί.