Κώστας Βουτσάς: Θεατρίνος εκ πεποιθήσεως

Λάτρης της γυναίκας. Χιουμορίστας. Εργάτης του θεάτρου και του κινηματογράφου. Eχοντας περάσει στη συλλογική μνήμη για ρόλους και ατάκες του από τη μεγάλη οθόνη, σήμερα στα 83 του πρωταγωνιστεί στην υπερπαραγωγή της Μιμής Ντενίση για τη Σμύρνη υπενθυμίζοντας ότι ηθοποιός σημαίνει φως και πως ο καλός κωμικός έχει στη βάση του το δραματικό στοιχείο

Υπάρχει ένα θέμα συζήτησης το οποίο ακόμη και αν τεθεί στο πιο ετερόκλητο νεοελληνικό τραπέζι όλοι, ανεξαρτήτως ηλικίας, αισθητικής αγωγής και καταβολών, θα έχουν μια μνήμη ή μια αναφορά. Αυτό δεν είναι άλλο από τον παλιό ελληνικό κινηματογράφο. Οι ρυθμοί επανάληψης των ταινιών του Φίνου ή των Καραγιάννη – Καρατζόπουλου και άλλων στην τηλεόραση, τα χιλιάδες εισιτήρια που έκαναν στην εποχή τους έφτιαξαν ένα κλίμα οικειότητας με τους ήρωες της ηρωικής φιλμογραφίας, ενώ και παροιμιώδεις ατάκες ενσωματώθηκαν στον τρέχοντα λόγο.

Ο Κώστας Βουτσάς έχει το δικό του μερίδιο σε αυτή τη μυθολογία. Οι εκφράσεις: «Εχω και κότερο, πάμε μια βόλτα», «Κατίνα, σαλαμάκι» ή το περίφημο «Φσσσστ… Μπόινγκ»! (από το «Κάτι να καίει» σε σκηνοθεσία Γιάννη Δαλιανίδη), συνδέθηκαν με τον μεγάλο ηθοποιό. Θα τον αδικούσαμε όμως σε τούτη την προσωπογραφία, περιγράφοντας τον μόνο ως ένα πρόσωπο των ταινιών και των έγχρωμων μιούζικαλ του ’60-’70.

ΠΑΠΠΟΥΣ ΑΠΟ ΤΗ ΣΜΥΡΝΗ. Ο Βουτσάς είναι κάτι παραπάνω από ένας αστέρας που χάρισε και χαρίζει το γέλιο σε γενιές και γενιές. Ο Βουτσάς είναι ένας μπον βιβέρ, η «χαρά της ζωής» για όσους τον ξέρουν καλά. Ενας ακούραστος μαχητής των ιδεών και των επιθυμιών του χωρίς «ούτε μια λευκή τρίχα στην καρδιά», όπως θα έλεγε ο Μαγιακόφσκι. Και σήμερα που έχει σκαρφαλώσει στα 83 του, αυτό ισχύει απόλυτα και παρά το γεγονός πως στο θεατρικό σανίδι αυτές τις ημέρες υποδύεται με μεγάλη επιτυχία έναν σμυρνιό παππού. Μιλώ για την παράσταση «Σμύρνη μου αγαπημένη» που έγραψε και ανεβάζει η Μιμή Ντενίση στον Ελληνικό Κόσμο του Ιδρύματος Μείζονος Ελληνισμού. Εδώ, στην τοιχογραφία της πολυπολιτισμικής πόλης και της τραγικής της ιστορίας, ο Βουτσάς είναι ο παππούς που δεν χάνει την αισιοδοξία του ακόμη και όταν έχουν βγει στη φονική γύρα οι Τσέτες. «Πού να πηγαίνω τώρα;» αναρωτιέται και καίγεται στο σπίτι του κατά τον μεγάλο Διωγμό.

Ο Βουτσάς με τρυφερότητα και ευαισθησία προσεγγίζει έναν παλιό χαρακτήρα που παραπέμπει στην εισπρακτική επιτυχία «Νύχτα γάμου» του 1967, όπου ο ίδιος υποδυόταν τον Κωνσταντινουπολίτη Τζακ Ιακωβίδη. Η οικονομία, η τρυφερότητα, η σεμνότητα είναι ο συνδετικός κρίκος των δύο διαφορετικών ερμηνευτικών στιγμών του. Και η τωρινή μεγάλη στιγμή του στο θέατρο, στο πλάι της Ντενίση υπενθυμίζει τη βασική αρχή: δεν υπάρχει μεγάλος κωμικός που δεν έχει έντονο το δραματικό στοιχείο στη βάση της ερμηνείας του. Για την ακρίβεια, ένας ηθοποιός του διαμετρήματος του Βουτσά συχνά ανακατεύει τα υλικά του. Γλυκόπικρος και συγκινητικός αλλά ποτέ λυρικός.

Η κωμωδία είναι το αναποδογύρισμα της πραγματικότητας, απαιτεί τη μεταμόρφωση του ηθοποιού και αυτό το «πήρε» στη σχεδόν εβδομηντάχρονη καριέρα του. Ας θυμηθούμε δύο συγκλονιστικές στιγμές του, ως «Τούτσι» στα μέσα του ’80 (ντυνόταν γυναίκα και έκανε δουλειές του σπιτιού για να συνηθίσει τον ρόλο) και ως μεσήλικος οικογενειάρχης που ανακαλύπτει ξανά τη ζωή στον «Ερωτα του Οδυσσέα» (1984) του Βασίλη Βαφέα. Αυτή η δεύτερη στιγμή του ήταν που τον πέρασε θριαμβευτικά στην «καμπίνα» του νέου ελληνικού κινηματογράφου. Δεν το κατάφεραν πολλοί από τη δική του γενιά. Ο Βουτσάς πέτυχε να λογίζεται μέχρι σήμερα ως ζώσα ύλη του θεάτρου, ως δυνατός παίκτης και όχι ως ρετρό υπενθύμιση ή πινελιά σε έργα νέων. Ακόμη και το πέρασμά του ως μαφιόζου πριν από μερικά χρόνια στον καλτ «Γιο του Τσάρλι» σε σκηνοθεσία Κάρολου Ζωναρά πήρε το χειροκρότημα των φρικιών στη σκοτεινή αίθουσα του Γκαγκάριν. Είπαμε: αν ο Βουτσάς έχει ένα χάρισμα, αυτό είναι ο τρόπος που συντονίζεται με τον κάθε φορά ρόλο και αλλάζει.

Ενα πράγμα δεν άλλαξε ποτέ μέσα του: η λατρεία για τις γυναίκες. Κατακτητής και ερωτεύσιμος καψούρεψε στα πρώτα του βήματα στο θέατρο τη Σπεράντζα Βρανά, συγκατοίκησαν μάλιστα, άλλαξε πολλά ταίρια, παντρεύτηκε και ξαναπαντρεύτηκε (Ερρικα Μπρόγερ, Θεανώ Παπασπύρου) και σήμερα είναι πολύ αγαπημένος με την πολύ νεότερή του σύντροφο και ηθοποιό Αλίκη Κατσαβού. Τα πρόσφατα καυτά φιλιά τους μάλιστα στην έξοδό τους στο εστιατόριο όπου τραγουδάει ο Τόλης Βοσκόπουλος προκάλεσαν τις αντιδράσεις γνωστού τηλεπαρουσιαστή λόγω της διαφοράς ηλικίας. Ο Βουτσάς όμως είχε πληρωμένη την απάντηση: «Τηρώ τη θεωρία του Τσάρλι Τσάπλιν: “Η γυναίκα πρέπει να έχει τη μισή ηλικία του άντρα μείον πέντε χρόνια”. Εγώ είμαι 83 ετών. Τα μισά μου είναι σχεδόν 41. Αν αφαιρέσουμε πέντε, φτάνουμε στα 36». Στα «μαθηματικά» της αισιοδοξίας και του χιούμορ του, βέβαια, υπήρξαν και δύσκολες μεταβλητές. Τίποτε δεν του χαρίστηκε αφού ξεκίνησε από μεγάλη φτώχεια, τον ανακάλυψε η Καλή Καλό στο Στρατιωτικό Θέατρο της Θεσσαλονίκης και μέχρι να ντιλάρει στη συνέχεια μεγάλους μισθούς για ρόλους του τη «δαλιανίδειο» εποχή κυρίως. Με πατέρα εργοδηγό, κομμουνιστή και κυνηγημένο ο Βουτσάς είδε από τα παιδικά του χρόνια την άλλη πλευρά του φεγγαριού. Η εικόνα του πατέρα του να τρώει ξύλο από σιδερόβεργες του μετεμφυλιακού κράτους μοιάζει ανεξίτηλη μέσα του και σε αυτό οφείλεται η αταλάντευτα φιλική στάση του προς το ΚΚΕ.

ΣΤΑ ΜΠΟΥΛΟΥΚΙΑ. Με σκληρή θητεία στα μπουλούκια στα 50s έχει διατρέξει όλη την Ελλάδα και για καιρό έτρωγε στραγάλια και έπινε νερό για να πρηστεί η κοιλιά του και να ξεγελάσει την πείνα του. Σημειώστε πως όταν δεν είχε θεατές η παράσταση, οι ηθοποιοί του μπουλουκιού ως μικρομεριδιούχοι και άρα χαμένοι, πετούσαν τα ρούχα από το μπαλκόνι και «την έκαναν» σιωπηλά.

Με χιλιάδες ώρες στο θεατρικό σανίδι, με εκατοντάδες ταινίες και με έναν παραλίγο ρόλο στο πλευρό της Τζέιν Φόντα τον οποίο τελικά δεν πήρε αφού δεν ήξερε αγγλικά, στην περίπτωση του Βουτσά συνοψίζεται η ιστορία των ελλήνων θεατρίνων. Ο ίδιος μοιάζει ένας μπουφόνος της ζωής, ένας χαρακτήρας βγαλμένος από έργο του Ντάριο Φο ακόμη και στις πιο καθημερινές στιγμές του, όταν τρώει με φίλους του (όπως η αγαπημένη του φίλη Μάρθα Καραγιάννη) στο Αγορά πίσω από το Χίλτον, εκεί όπου σχεδιάζει τα επαγγελματικά του βήματα. Αγαπητός και προσιτός στον κόσμο, αμετανόητος κάτοικος Κολωνακίου και λάτρης της Αθήνας και της Μυκόνου εξέδωσε το 2012 το βιβλίο «Τη στιγμή που νομίζεις ότι τα ξέρεις όλα, παύεις να σκέφτεσαι. Σκέψεις χαρισμένες στις κόρες μου» που απανθίζει μια σειρά σκέψεων του. Από μια ωραία και γεμάτη ζωή ενός ωραίου ανθρώπου θα συμπληρώναμε.