Το χρονικό της κυβερνητικής ΕΝΦΙΑλωσης

Η γκέλα αναζητείται κάπου ανάμεσα στις δύο εβδομάδες που μεσολάβησαν από τις 6 έως τις 23 Οκτωβρίου, όταν κατατέθηκαν στη Βουλή το προσχέδιο του προϋπολογισμού και το σχέδιο για τη ρύθμιση χρεών έως 100 δόσεις, αντίστοιχα. Κάθε αρμόδια πλευρά αναγνωρίζει ότι και τα δύο σχέδια πηγαινοέρχονταν μεταξύ του Μεγάρου Μαξίμου και του υπουργείου Οικονομικών προτού καταλήξουν στη Βουλή. Επίσης αναγνωρίζουν ότι προωθήθηκαν στη Βουλή χωρίς να έχει ανάψει για κανένα από τα δύο πράσινο φως από την τρόικα. Στην κυβέρνηση, ωστόσο, δεν είχαν λάβει μέχρι τότε ούτε μηνύματα απόρριψης.

Οσον αφορά την πρώτη περίπτωση, στο προσχέδιο του νέου προϋπολογισμού γίνεται ρητή αναφορά σε «βελτίωση του πλαισίου ρυθμίσεων ληξιπρόθεσμων φορολογικών και ασφαλιστικών υποχρεώσεων». Με τη ρύθμιση της 23ης Οκτωβρίου για τις 100 δόσεις το ευνοϊκό καθεστώς καλύπτει και βεβαιωμένα χρέη που είναι μη ληξιπρόθεσμα. Τα καυτά e-mails που ακολούθησαν με την τρόικα ανάγκασαν την κυβέρνηση σε άτακτη αναδίπλωση που προκαλεί έντονους κραδασμούς στο εσωτερικό της ΝΔ και του ΠΑΣΟΚ και επιτρέπει στην αντιπολίτευση να καταγγέλλει την κυβέρνηση ότι δεν διαπραγματεύεται, παρά μόνον υποκύπτει στις απαιτήσεις των δανειστών.

ΠΛΗΓΗ. Αυτή είναι η μία παρενέργεια από την κυβερνητική οπισθοχώρηση. Η άλλη, ωστόσο, που ίσως αποδειχθεί σοβαρότερη, είναι ότι ξανάνοιξε η πληγή του ΕΝΦΙΑ, που βασανίζει την κυβέρνηση από το περασμένο καλοκαίρι και την οδηγεί σε συνεχείς αυτοπαγιδεύσεις. Υπό αυτή την έννοια, η γκέλα άρχισε τον Νοέμβριο του 2013. Κάπου εκεί, στις αρχές εκείνου του Νοέμβρη, ο Αντώνης Σαμαράς πήρε την απόφαση να παρακάμψει τις ενστάσεις της τρόικας, που προέκρινε την παράταση του ΕΕΤΗΔΕ (τη φορολόγηση των ακινήτων μέσω των λογαριασμών της ΔΕΗ), αλλά και τις επιφυλάξεις του ΠΑΣΟΚ, που δεν ήταν ιδιαίτερα ζεστό με τις αλλαγές. Το σχέδιο ΕΝΦΙΑ, άλλωστε, είχε πέσει από το Μέγαρο Μαξίμου στο τραπέζι ήδη από το 2012, με συνήγορο και τον Γιάννη Στουρνάρα, αλλά τότε είχε επιβληθεί η τρόικα, η οποία αποδέχθηκε μόνο μια μείωση της τάξης του 30% στον ΕΤΗΔΕ.

Την πρωθυπουργική επιμονή υπαγόρευε η προεκλογική δέσμευση της ΝΔ ότι θα καταργηθεί το χαράτσι της ΔΕΗ – και στη βάση αυτή κινήθηκε και η εντολή Σαμαρά για την κατάρτιση ενός νέου σχεδίου φορολόγησης ακινήτων που «θα παίρνει λιγότερα από περισσότερους». Για το Μαξίμου, ένα σχέδιο προς αυτή την κατεύθυνση είχε αρχίσει να επεξεργάζεται ήδη από το καλοκαίρι του 2013 ο Χρύσανθος Λαζαρίδης, αλλά μέχρι τον Νοέμβριο η τρόικα δεν έδινε έγκριση, κυρίως επειδή αντιμετώπιζε το ζήτημα λογιστικά, σε αντίθεση με το Μαξίμου που έβαζε το σχέδιο στην πολιτική ζυγαριά. Για την τρόικα βάρυνε η αποτελεσματικότητα της διαδικασίας είσπραξης μέσω της ΔΕΗ, αλλά τελικώς άναψε πράσινο, αφού επέμεινε να διασφαλιστεί ότι ο ΕΝΦΙΑ θα αποφέρει έσοδα τουλάχιστον 2,6 δισ. ευρώ. Επιπλέον, συνθηκολόγησε και ο Βενιζέλος που διαφορετικά θα γινόταν στόχος ότι επιμένει στο δικό του χαράτσι. Κάπου εκεί, το σχέδιο φορολόγησης ακινήτων μετατράπηκε σε σχέδιο φορολόγησης ακίνητης περιουσίας, συμπεριλαμβάνοντας γαίες, αλλά και μη ηλεκτροδοτούμενα ακίνητα και γιαπιά που εξαιρούνταν από τον ΕΕΤΗΔΕ – και με εκτιμώμενα έσοδα 3,3 δισ. ευρώ, ώστε να εισπραχθούν 2,6 δισ.

ΕΚΡΗΞΕΙΣ. Οι πρώτες εκρήξεις βουλευτών καταγράφηκαν από τα μέσα Νοεμβρίου και οδήγησαν σε αλλαγές που επιβάρυναν κατά βάση τα αστικά ακίνητα προς όφελος των χωραφιών.

Τον Δεκέμβριο του 2013 το σχέδιο πέρασε από τη Βουλή και στην κυβέρνηση κινήθηκαν τους επόμενους μήνες με τη βεβαιότητα ότι ο ΕΝΦΙΑ θα αποδειχθεί βασικό όπλο στα χέρια της. Για προφανείς λόγους εκλογικής σκοπιμότητας, ωστόσο, τα εκκαθαριστικά με τον νέο φόρο, τα οποία επρόκειτο να αναρτηθούν στο Τaxis, κρατήθηκαν για μετά τις ευρωεκλογές και δημοσιοποιήθηκαν τον περασμένο Ιούλιο. Από τότε η κυβέρνηση – μέσα σε ένα δημοσκοπικό κενό – αναζητεί διέξοδο και καταφεύγει σε διαδοχικές αλλαγές. Τα πρώτα εκκαθαριστικά πάγωσαν, καθώς χιλιάδες ακίνητα στην περιφέρεια, εκτός αντικειμενικού προσδιορισμού, είχαν φορολογηθεί με βάση τη χαμηλότερη τιμή ζώνης στο πλησιέστερο αστικό κέντρο, προκαλώντας «εγκεφαλικά» στους ιδιοκτήτες τους.

Τρεις φόροι τον Δεκέμβριο
Με τις πρώτες αλλαγές, στην κυβέρνηση διαπίστωσαν ότι τον Δεκέμβριο οι φορολογούμενοι θα πλήρωναν μαζί φόρο εισοδήματος, ΕΝΦΙΑ και τέλη κυκλοφορίας. Ετσι, κρίθηκε σκόπιμο οι δόσεις του ΕΝΦΙΑ να παραταθούν έως τον Μάρτιο του 2015 – άναψε όμως κόκκινο η τρόικα, που ενέκρινε παράταση έως τον Φεβρουάριο.