Ο δύσκολος δρόμος

Ας μιλήσουμε για εξωστρέφεια. Χαμογελάει και με την πίπα πάντα στα χείλη ο Θάνος Μικρούτσικος συνεχίζει: «Ξέρεις πόσο θεωρώ ως κολόνες του νεοελληνικού τραγουδιού τον Μάνο Χατζιδάκι και τον Μίκη Θεοδωράκη. Χωρίς αυτούς δεν ξέρω τι θα υπήρχε από μας. Ομως όλοι οι συνθέτες, συμπεριλαμβανομένων και των δύο, έγραψαν εξωστρεφές τραγούδι με τη διάθεση να επικοινωνήσει με ευρύ κοινό, για είκοσι χρόνια το πολύ.

Χωρίς αυτό να είναι αξιολογικό – θέλω να το τονίσω αυτό -, με μένα δεν ισχύει αυτό. Η δεκαετία του ’70 έχει πολλά εξωστρεφή έργα μου, με αιχμή του δόρατος τη μελοποίηση του Νίκου Καββαδία. Το ’80 αιχμή είναι το “Η αγάπη είναι ζάλη” με τη Χαρούλα. Το ’90 έχουμε τη λαίλαπα Μητροπάνος και “Στου αιώνα την παράγκα”. Το ’00 εξωστρεφή λογίζονται και το “Αμλετ της Σελήνης” με τον Θηβαίο και το “Υπέροχα μονάχοι” με τον Μητσιά. Και τώρα, στο ’10, εμφανίζομαι με το “Ο,τι θυμάσαι δεν πεθαίνει”. Και αυτό χάρη σε δύο στοιχεία: πρώτον, ο μέσος όρος των κειμένων του Οδυσσέα Ιωάννου είναι υψηλών προδιαγραφών και λειτουργεί απλά και άμεσα, αλλά όχι επιδερμικά. Υπάρχουν οι εμμονές που κάθε καλλιτέχνης έχει, αλλά υπάρχει και η συγκυρία που δεν αποδίδεται φωναχτά. Δεύτερον, είναι η απόδοση του Γιάννη Κότσιρα, που έχει εκπλήξει και μένα. Δεν χρησιμοποιεί τις ευκολίες του και όλα αυτά τα αχ και βαχ που στο λαϊκό τραγούδι είχαν γίνει χαρακτηριστικό πληθωρισμένο. Διάλεξε τον δύσκολο δρόμο να εξυπηρετήσει τη μελωδία και το κείμενο. Κάτι που εμένα με γυρίζει πίσω, στην πηγή του ελληνικού τραγουδιού που έχει το όνομα Γρηγόρης Μπιθικώτσης».

Το έχει ξαναπεί άλλωστε ο Θάνος Μικρούτσικος: «Οποιος καθήσει να ακούσει και σήμερα το “Πού να βρω την ψυχή μου, το τετράφυλλο δάκρυ” (σ.σ.: “Με το λύχνο του άστρου” από το “Αξιον Εστί” των Θεοδωράκη – Ελύτη) νομίζω ότι θα λιποθυμήσει από τη συγκίνηση. Ή θα κάνει ένα ταξίδι στην Ελλάδα του παρελθόντος και του μέλλοντός μας. Ο Κότσιρας ακούμπησε αυτό το ύψος».