«Εμείς είμαστε ο λαός», φώναζαν

Αν κάθε επανάσταση έχει τη δική της κοιτίδα, η Λειψία είναι η κοιτίδα της Ειρηνικής Επανάστασης του 1989 στην κομμουνιστική Λαϊκή Δημοκρατία της Γερμανίας. Χωρίς τις ιστορικές «διαδηλώσεις της Δευτέρας», με αποκορύφωμα τη διαδήλωση 70.000 Ανατολικογερμανών στις 9 Οκτωβρίου 1989, δεν θα έπεφτε ούτε το Τείχος του Βερολίνου έναν μήνα αργότερα.

Στους πρωταγωνιστές της Ειρηνικής Επανάστασης ανήκει ο 27χρονος τότε Ούβε Σβάμπε. Δεν μπορούσε να συμφιλιωθεί με την ιδέα ότι θα αποφασίζουν άλλοι για τα βιβλία που διαβάζει, τα φιλμ που βλέπει και τη ζωή που θα κάνει. Ηταν στους ιδρυτές του Νέου Φόρουμ, της σημαντικότερης οργάνωσης αντιφρονούντων. Για αυτό και στη λίστα της πανίσχυρης υπηρεσίας κρατικής ασφάλειας Στάζι ήταν ο υπ’ αριθμόν ένα «εχθρός του κράτους» στη Λειψία.

«Πηγαίναμε αποφασισμένοι στη διαδήλωση της 9ης Οκτωβρίου. Αλλά και με αγωνία, γιατί δεν ξέραμε πώς θα τελειώσει» θυμάται ο Σβάμπε. Δύο ημέρες πριν ο αστυνομικός διευθυντής της πόλης απειλούσε ότι θα βάλει «τέλος στον όχλο, εν ανάγκη και με τα όπλα». Πολλοί, λέει ο Σβάμπε, είχαν αφήσει γραπτώς εντολές και διαθήκες για την τύχη των παιδιών τους. Εως τις τρεις το απόγευμα οι δρόμοι ήταν άδειοι. Ο κόσμος περίμενε να κλείσουν τα καταστήματα, να γυρίσουν τα παιδιά από τα σχολεία. Αλλά στις πέντε είχε γεμίσει το κέντρο γύρω από τη Νικολάι-κίρχε, την 850 χρόνων ευαγγελική εκκλησία που με τις «προσευχές ειρήνης» του πάστορα Κρίστιαν Φίρερ ήταν η αφετηρία των «διαδηλώσεων της Δευτέρας».

«Ξεκινήσαμε την πορεία στον δακτύλιο της πόλης με την αγωνία ότι ανά πάσα στιγμή μπορούσε να συμβεί κάτι» λέει ο Σβάμπε. Αστυνομία και στρατός σκόπευαν να τη διαλύσουν στον κόμβο του κεντρικού σταθμού. Αλλά μπροστά στη μάζα 70.000 διαδηλωτών δεν το επιχείρησαν καν. «Οταν περάσαμε τον κόμβο του σταθμού και αμέσως μετά μπροστά από το κτίριο της Στάζι η αίσθηση ήταν μοναδική» θυμάται ο Σβάμπε.

 Στη διαδήλωση ήταν και ο Μάριο Σρέντερ, νεαρός χορευτής τότε και διευθυντής σήμερα του Μπαλέτου της Λειψίας. «Περάσαμε μπροστά από τον κόμβο του σταθμού», λέει, «και όταν συνειδητοποιήσαμε ότι η αστυνομία δεν επενέβη, η ανακούφιση ήταν απερίγραπτη. Μαζί και η ελπίδα ότι κάτι αλλάζει». Για παράδειγμα, ότι δεν θα απαγορεύουν πλέον οι αρμόδιοι στον ταλαντούχο νεαρό χορευτή να κάνει περιοδεία στη Δυτική Ευρώπη, όπως είχε συμβεί με τον ίδιο.

Το φθινόπωρο του 1988 μπορεί η Σοβιετική Ενωση να αμφισβητούσε τον σταλινισμό με την περεστρόικα του Γκορμπατσόφ αλλά το κομμουνιστικό καθεστώς του Εριχ Χόνεκερ στην Ανατολική Γερμανία, την DDR, απαγόρευε φιλμ και περιοδικά, ακόμη και το σοβιετικό «Σπούτνικ». Και όταν ο Σβάμπε και η ομάδα του εμφανίστηκαν στο φεστιβάλ ντοκιμαντέρ της Λειψίας με μπαλόνια με την επιγραφή «Σπούτνικ», οι άνθρωποι της Στάζι προσπαθούσαν να σκάσουν τα μπαλόνια με αναμμένα τσιγάρα και ομπρέλες.