Μουσείο Ακρόπολης: Υπόγεια «επέκταση» με 1.400 νέα εκθέματα

Στα 3.700 χρόνια Ιστορίας που διηγείται έως τώρα, έρχονται να προστεθούν άλλοι έξι αιώνες. Τα 14.000 τ.μ. των εκθεσιακών χώρων του διευρύνονται με ακόμη 3.800 τ.μ. και τα περίπου 3.000 εκθέματά του αυξάνονται κατά 1.400. Και όλα αυτά χωρίς να ψηλώσει ούτε ένα εκατοστό. Διότι η «γοητευτική νέα πτέρυγα» που έχει στα σκαριά το Μουσείο Ακρόπολης, δεν είναι άλλη από την πολυαναμενόμενη ανασκαφή που βρίσκεται στα σωθικά του κτιρίου με την υπογραφή των Μπερνάρ Τσουμί και Μιχάλη Φωτιάδη.

Μπορεί με την πρώτη ματιά οι χαμηλοί τοίχοι, οι δρόμοι και τα ψηφιδωτά δάπεδα να μοιάζουν δυσερμήνευτα για όσους κοιτάζουν κάτω από το γυάλινο δάπεδο του μουσείου. Η πρόταση μελέτης με την υπογραφή της αρχαιολόγου και υπεύθυνης της ανασκαφής στο οικόπεδο Μακρυγιάννη Σταματίας Ελευθεράτου για την έκθεση των κινητών ευρημάτων, η οποία θεωρήθηκε σχεδόν πλήρης μελέτη και εγκρίθηκε μετ’ επαίνων από το Κεντρικό Αρχαιολογικό Συμβούλιο, υπόσχεται να μετατρέψει καθένα από τα 1.400 νέα εκθέματα (από τα περίπου 50.000 που έχουν έρθει στο φως από την 4.000 τ.μ. ανασκαφή) σε πολύτιμο ίχνος για να ακολουθήσουν οι επισκέπτες την ιστορία της γειτονιάς που βρισκόταν κάτω από τον Ιερό Βράχο.

Ο μίτος θα αρχίσει να ξετυλίγεται από τα νεολιθικά χρόνια και το 3000 π.Χ. για να φτάσει στον 13ο αι. μ.Χ. Από την εποχή, δηλαδή, που οι πρώτοι κάτοικοι εμφανίστηκαν στη συνοικία κάτω από την Ακρόπολη, όταν η περιοχή βρισκόταν εκτός των τειχών, αλλά και έως τότε που σβήστηκε οριστικά από τον χάρτη.

Μόνο που οδηγοί στο ταξίδι στον χρόνο δεν θα είναι μόνο συνηθισμένα ευρήματα, που μπορεί κάποιος να δει σε οποιοδήποτε μουσείο, αλλά εκθέματα ιδιαίτερα, όπως χαρακτηριστικά επισημαίνει ο πρόεδρος και ψυχή του Μουσείου Ακρόπολης Δημήτρης Παντερμαλής.

Το εργαστήριο ενός γλύπτη, εξοπλισμένο με τα εργαλεία του αλλά και τα έργα που δεν πρόλαβε να ολοκληρώσει. Το ιδιαίτερα εντυπωσιακό υδραυλικό σύστημα της περιοχής γεμάτο υπόγειες δεξαμενές και πηγάδια – ποιος δεν θυμάται το γεμάτο αγγεία «διάφανο» πηγάδι που είχε εκτεθεί το 2006 στη δοκιμαστική παρουσίαση των ευρημάτων της ανασκαφής στο κτίριο Βάιλερ; Τα πορτρέτα των φιλοσόφων, με πιο σπουδαία εκείνα του διάσημου μαθητή του Σωκράτη Πλάτωνα και του στυλοβάτη της αρχαίας ελληνικής σκέψης, του Αριστοτέλη, το οποίο μάλιστα θεωρείται το πληρέστερο από τα είκοσι που έχουν φτάσει έως τις μέρες μας.

Θεοί που δεν τους έχουμε συνηθίσει στο ελληνικό δωδεκάθεο, αλλά είναι αποτέλεσμα του θρησκευτικού συγκρητισμού – απόρροια των ελληνιστικών βασιλείων –  όπως η Ισις Πανθέα με τον δίσκο του Ηλίου στο κεφάλι, τα στάχυα της Δήμητρας στα χέρια, την αιγίδα της Αθηνάς στο στήθος και τυλιγμένο το φίδι της Υγείας γύρω από το σώμα της ή ο Δίας Ηλιοπολίτης που είχε φτάσει στη σκιά της Ακρόπολης από τον Λίβανο.

Μια κατεστραμμένη οικοσκευή όπως βρέθηκε σε μια δεξαμενή, παιδικά παιχνίδια – όπως ομοιώματα ζώων και κουδουνίστρες -, ζάρια και αξεσουάρ που θα έβρισκε κάποιος σήμερα σε ένα γυναικείο νεσεσέρ, μεταλλικές κατάρες και όστρακα (κομμάτια πήλινων αγγείων) που χρησιμοποιούνταν ως ψήφοι για εξοστρακισμό. Ολα τούτα είναι μόνο μερικά από όσα θα συνθέσουν τις τρεις βασικές ενότητες της έκθεσης των κινητών ευρημάτων της ανασκαφής. Η έκθεση θα βρίσκεται στο τέλος της ειδικής διαδρομής η οποία θα διαμορφωθεί για τους επισκέπτες και θα τους επιτρέπει να περιδιαβαίνουν ή να βλέπουν από πολύ κοντά τα 3.800 τ.μ. από τα συνολικά 4.000 τ.μ. της ανασκαφής.

Για να καταλάβει κάποιος την ακριβή θέση της νέας έκθεσης εντός του ανασκαφικού χώρου, πρέπει να αναλογιστεί ότι την ώρα που οι επισκέπτες του μουσείου θα περιηγούνται στον προθάλαμό του και στην αίθουσα των κλιτύων, κάτω από τα πόδια τους οι επισκέπτες της ανασκαφής θα βρίσκονται μπροστά σε χαμηλές προθήκες των οποίων το μήκος θα φτάνει και τα 34 μ. Οι αρχαιότητες – μέρος μόνο των 5.000 που έχει φέρει στο φως η αρχαιολογική σκαπάνη σε δύο και πλέον δεκαετίες εργασιών – θα μοιάζει να αναδύονται μέσα από μια φωτεινή σχισμή, ενώ δίπλα μια επιδαπέδια προθήκη θα φιλοξενεί αρχιτεκτονικά μέλη που θα αποκαλύπτονται μέσα από άμμο. Μια εσοχή του κτιρίου θα αξιοποιηθεί για να δημιουργηθεί ημιυπαίθρια «αίθουσα», που το βράδυ θα κλείνει με πετάσματα για λόγους ασφαλείας και θα φιλοξενεί ελεύθερα τοποθετημένα γλυπτά, ενώ σε ειδική πλατφόρμα οι αρχαιότητες θα φιλοξενούνται σε προθήκες-τραπέζια. Το χρώμα που έχει επιλεγεί ακολουθεί τους χρωματισμούς του μουσείου, γκριζωπό όπως αυτό του τσιμέντου, καθώς έχει διαπιστωθεί ότι βοηθά στην ανάδειξη των αρχαιοτήτων.

Η πρώτη έκθεση
Ως πρόβα τζενεράλε της έκθεσης των κινητών ευρημάτων της ανασκαφής θεωρήθηκε η έκθεση 
«Το μουσείο και η ανασκαφή» (φωτογραφία), που φιλοξενήθηκε το 2006 στο κτίριο Βάιλερ, δίπλα στο Μουσείο Ακρόπολης, το οποίο τότε ήταν υπό κατασκευήν.