«Ανακαλούσα συνεχώς την Ανγκελα Μέρκελ στην τάξη»

Με τον λόγο – πολύ περισσότερο με τον γραπτό – ο Χέλμουτ Κολ δεν τα πήγαινε καλά. Δεν θα έγραφε ποτέ ο ίδιος την πολιτική του παρακαταθήκη για τις επόμενες γενιές και τους ιστορικούς του μέλλοντος. Τη δουλειά αυτή ανέλαβε ένας ειδικός του είδους, ο δημοσιογράφος Χέριμπερτ Σβαν. Είχε κερδίσει νωρίς την εμπιστοσύνη του Κολ, μολονότι εργαζόταν στον «κόκκινο» σταθμό της δυτικογερμανικής ραδιοτηλεόρασης WDR. Ο Σβαν επισκεπτόταν επί δύο χρόνια τον Χέλμουτ Κολ στην ιδιωτική του κατοικία στο Ογκερσχάιμ, στη Ρηνανία – Παλατινάτο, όπου είχε αποσυρθεί ο πρώην καγκελάριος. Το αποτέλεσμα ήταν 600 και πλέον ώρες ηχογραφημένων συνομιλιών. Θα αποτελούσαν τη βάση για τα απομνημονεύματα του Κολ από τη δική του οπτική γωνία για πρόσωπα και πράγματα της μακράς πολιτικής του διαδρομής. Για τα πνευματικά δικαιώματα του υλικού αυτού υπάρχει εδώ και χρόνια δικαστική διένεξη ανάμεσα στον δημοσιογράφο και τη σημερινή σύζυγο του Κολ, Μ. Ρίχτερ.

Αποσπάσματα των «απόρρητων πρωτοκόλλων» από τις συνομιλίες εκείνες δημοσιεύει στο σημερινό του τεύχος το περιοδικό «Σπίγκελ». Ο Χέλμουτ Κολ, απομονωμένος εξαιτίας του σκανδάλου των παράνομων δωρεών στο κόμμα του, δεν χαρίζεται σε κανέναν, κυρίως στους πολιτικούς του φίλους και συνοδοιπόρους. Την τιμητική τους έχουν η Ανγκελα Μέρκελ, ο Βόλφγκανγκ Σόιμπλε, οι πρώην πρόεδροι της Δημοκρατίας Κρίστιαν Βουλφ και Ρίχαρτ φον Βαϊτσέκερ.

Κυρίαρχη είναι η πικρία του Κολ για τη συμπεριφορά στενών του συνεργατών για τους οποίους ο ίδιος αισθάνεται ότι τον εγκατέλειψαν, τον πρόδωσαν. «Η λέξη προδότης θα πρέπει να είναι μέσα» λέει στον δημοσιογράφο για τον Νόρμπερτ Μπλιμ, έναν από τους στενότερους συνεργάτες του, υπουργό Εργασίας στις τέσσερις δεκαετίες που κυβέρνησε ο Κολ.

Οταν φτάνει η κουβέντα στην Ανγκελα Μέρκελ, με δυσκολία συγκρατεί την οργή του. «Η κυρία Μέρκελ δεν μπορούσε καλά καλά να φάει με μαχαίρι και πιρούνι. Στα επίσημα δείπνα χάζευε εδώ κι εκεί και έπρεπε συχνά να την ανακαλώ στην τάξη» λέει ο Κολ. Στα μάτια του η Μέρκελ ήταν μια γυναίκα που την «ψάρεψε» στη θάλασσα των άγνωστων νέων πολιτικών μετά την ενοποίηση. Και δεν της συγχώρησε ποτέ ότι ήταν εκείνη που έδωσε τη χαριστική βολή στον πάτρωνά της με άρθρο της στη «Φρανκφούρτερ Αλγκεμάινε Τσάιτουνγκ», όπου ζητούσε από τη Χριστιανοδημοκρατική Ενωση να απαλλαγεί από τον «πατριάρχη» της. Εβλεπε με κριτική ματιά την ευρωπαϊκή της πολιτική και γενικά δεν είχε καμία εκτίμηση στις ικανότητές της την εποχή που ήταν στην αντιπολίτευση, με πρόεδρο της κοινοβουλευτικής ομάδας τότε τον Φρίντριχ Μερτς.

«Η Μέρκελ δεν έχει ιδέα και ο πρόεδρος της κοινοβουλευτικής ομάδας είναι ένα πολιτικό νήπιο» ήταν το σχόλιο του Κολ.

Η πιο περίπλοκη σχέση του Κολ ήταν με τον Βόφγκανγκ Σόιμπλε. Ηταν ο στενότερος και ικανότερος συνεργάτης, τον προόριζε για διάδοχό του. Σχεδίαζε να του παραδώσει την καγκελαρία μετά τις εκλογές του 1994. Αλλά υπήρχαν πολλές αντιστάσεις στο κόμμα για τον Σόιμπλε, ο οποίος μετά τη δολοφονική απόπειρα ενός ψυχοπαθούς εναντίον του το 1990 ήταν καθηλωμένος πλέον στο αναπηρικό καροτσάκι. Ο Κολ προσθέτει όμως και ένα πολιτικό επιχείρημα: δεν πίστευε ότι ο Σόιμπλε θα μπορούσε ως καγκελάριος να περάσει το ευρώ στη Γερμανία. Οι βιογράφοι του Κολ αναφέρονται στη Σύνοδο Κορυφής του Δουβλίνου το 1996, όπου ο Κολ φέρεται να είπε στους ομολόγους του: «Για ποιον λόγο νομίζετε ότι μένω στην εξουσία; Μένω για την Ευρώπη. Χωρίς εμένα κανείς δεν μπορεί να περάσει το ευρώ στην Ευρώπη».

Στις επόμενες εκλογές του 1998 και μπροστά στη διαφαινόμενη ήττα ο Σόιμπλε προσπάθησε να τον πείσει να παραιτηθεί, αλλά αυτό ήταν και το τέλος μιας μακράς σχέσης εμπιστοσύνης.

Για όλους και για όλα μιλάει ο Κολ σε 600 ώρες συνομιλίας. Μόνο για ένα πράγμα δεν λέει κουβέντα. Τους μυστικούς χρηματοδότες που του έδωσαν δυόμισι εκατομμύρια μάρκα για το κόμμα του, το σκάνδαλο των δωρεών. Δεν θα τα αποκαλύψει ποτέ.