[Το θέατρο της Τρίτης] «Μπουκωμένος γάμος»

Μια τραγωδία γραμμένη από έναν ποιητή. Ο απαγορευμένος έρωτας που καταλήγει σε φονικό. Η ιστορία μιας γυναίκας που θέλησε να διεκδικήσει την προσωπική της ελευθερία μέσα σε μια κοινωνία καταπίεσης. Το θεατρικό έργο του Φεντερίκο Γκαρθία Λόρκα (1898-1936) «Ματωμένος γάμος» (1933), ένα από τα τρία κορυφαία του (μαζί με τη «Γέρμα» και «Το Σπίτι της Μπερνάρντα Αλμπα»), καταγράφει τη μοίρα των γυναικών στην ισπανική ύπαιθρο στις αρχές του 20ού αιώνα. Μαζί κουβαλά το δράμα και τον ανθρώπινο πόνο για το ανεκπλήρωτο πέρα από τόπους και εποχές.

Κεντρικό πρόσωπο η Μάνα. Στην παράσταση, την ερμηνεύει ένας άνδρας (Νίκος Καραθάνος). Με το δεδομένο ότι το θεατρικό σύμπαν του Λόρκα είναι στοιχειωμένο από γυναίκες, αυτή η σκηνοθετική επιλογή σηματοδοτεί το αρχετυπικό, το απόλυτο, το άφυλο.

Η Λένα Κιτσοπούλου στήνει στη σκηνή τρία προκάτ – λυόμενα σπιτάκια και μερικές καρέκλες. Αργότερα θα προστεθεί το τραπέζι του γάμου. Το πρώτο τέταρτο ακούμε χωρίς να βλέπουμε τα τεκταινόμενα. Αναγνωρίζουμε τις φωνές των ηρώων, εικάζουμε τους ρόλους, διαμορφώνουμε μια πρώτη εικόνα: Η αγωνία της Μάνας για τον Γιο που παντρεύεται, η σχέση του πατέρα με την κόρη που θα γίνει Νύφη, ο περίγυρος, τα μισόλογα της γειτονιάς, τα κουτσομπολιά. Εκτός από τον Λεονάρντο, καταλύτη των εξελίξεων, όλοι οι υπόλοιποι δεν έχουν όνομα.

Σύντομα θα στηθεί το γαμήλιο γλέντι γύρω από το τραπέζι. Και το μεγάλο φαγοπότι ξεκινά: σερβίρεται φαγητό και κρασί. Οι καλεσμένοι παρασύρονται από την ατμόσφαιρα, από τη μουσική και τα τραγούδια κι αρχίζουν να τρώνε με τα χέρια, λερώνονται, μπουκώνονται, κάνουν εμετό, παραφέρονται…

Προτού γίνει «Ματωμένος» (αν έγινε κιόλας), ο «Γάμος» έγινε καρικατούρα: το θεατρικό του Λόρκα δεν ήταν παρά η αφορμή για ένα ειρωνικό και αυτοσαρκαστικό σχόλιο της σκηνοθέτιδος πάνω στην κοινωνία, στα ήθη και τα έθιμά της. Μια καταγραφή του «ζώου» που κρύβουμε μέσα μας. Το χειρίστηκε όμως με άπληστο τρόπο: το φόρτωσε με καθετί που πέρασε από τον νου της, με καθετί που σηματοδοτεί το επιφανειακό τής εποχής μας. Δίχως να το φιλτράρει, δίχως να το ζυγίσει, δίχως να αναλογιστεί ότι στην αφετηρία ήταν ο Λόρκα.

Γι’ αυτό και χώρεσαν ο Μάκης Χριστοδουλόπουλος με «Το προσκλητήριο», ο Γιάννης Πουλόπουλος με το «Αγάπα με», ο Τζόνι Λόγκαν με το «Hold me now» και το «Αιγαίο» του Λευτέρη Βαζαίου («Αμα χαράζει στο Αιγαίο, είναι όμορφα σου λέω»…).

Γι’ αυτό εισέβαλε ένας ποδοσφαιριστής – Καρεμπέ στον ρόλο του κουμπάρου. Γι’ αυτό πέρασε από τη σκηνή η σκηνοθέτις, ως κονφερανσιέ, για να ενημερώσει «συγγενείς» και κοινό ότι «η σαμπάνια είναι από τον Γιώργο τον Λούκο». Γι’ αυτό γέμισε η σκηνή σαπουνόφουσκες, όπως αυτές που αγοράζουν τα παιδιά από τα πανηγύρια και τις φυσάνε στα μούτρα μας… Γι’ αυτό δεν έλειψαν ούτε οι selfies από το γλέντι. Γι’ αυτό προστέθηκε η σκηνή του θηλασμού, με τη Μάνα να δίνει το στήθος της στον Γιο προτού εκείνος τρέξει να βρει το ζευγάρι που κλέφτηκε.

Πού χάθηκε η ποίηση του Λόρκα; Κάποιοι στίχοι από τη μετάφραση του Γκάτσου, λίγες νότες από τη μουσική του Χατζιδάκι έμειναν να τη θυμίζουν. Και ορισμένες ερμηνείες: της Μάνας όπως την ερμήνευσε ο Νίκος Καραθάνος, της δούλας από τη Μαρία Καλλιμάνη, της γυναίκας του Λεονάρντο από τη Βίκυ Βολιώτη, της Νύφης από την Εμιλυ Κολλιανδρή. Στη σκιά έμειναν Γαμπρός και Λεονάρντο – από άποψη ή από αδυναμία;

Δεν είχε έλλειμμα υποκριτικής ο «Ματωμένος γάμος» της Λένας Κιτσοπούλου. Είχε περίσσευμα ιδεών και παρέκκλιση στόχου. Δεν χωράνε όλα σε μια παράσταση: και τα ευφυολογήματα της εποχής μας, και τα απωθημένα της γενιάς μας, και οι μπηχτές μας, και τα κλισέ μας, και οι αγωνίες, και οι ελπίδες μας. Με την υπερχειλίζουσα φαντασία της η Λένα Κιτσοπούλου έπνιξε την παράσταση στα ευρήματά της και μπούκωσε τον θεατή, όπως τους ήρωες στο γαμήλιο τραπέζι.