Αντρέι Ζουλάφσκι: «Οι σκηνοθέτες δεν είναι ήρωες»
Ο Αντρέι Ζουλάφσκι
Ενημερώσου πρώτα από ΤΑ ΝΕΑ
4 λεπτά Το αφιέρωμα στην τέχνη του, στις φετινές (και επετειακές) Νύχτες Πρεμιέρας, είναι από τα πιο πετυχημένα στην ιστορία του θεσμού. Οι δε νεότεροι θεατές βγαίνουν ενθουσιασμένοι από τις αίθουσες, ανακαλύπτοντας τη Ρόμι Σνάιντερ στο «Σημασία έχει να αγαπάς» (1975) και την Ιζαμπέλ Ατζανί στο «Μια γυναίκα δαιμονισμένη» (1981) – και μαζί τους, ένα σινεμά διαφορετικό όσο και επιθετικό, γνήσιο παιδί της εποχής του (οι ταινίες αυτές υπήρξαν άλλωστε και μεγάλες εμπορικές επιτυχίες). Τι έχει να πει όμως ο ίδιος ο δημιουργός τους για όλα αυτά;
Πριν από λίγα χρόνια είχαμε συναντηθεί στην Ιταλία, όπου είχατε παρουσιάσει το «Μια γυναίκα δαιμονισμένη». Πώς αισθάνεστε κάθε φορά που στήνεται ένα αφιέρωμα στο έργο σας;
Αισθάνομαι νεκρός. Ειδικά όταν εμπλέκονται και βραβεύσεις για την «προσφορά μου» στο σινεμά, κάτι που ακούγεται τόσο πομπώδες και σοβαροφανές… Ισως θα έπρεπε να διορθώσω την απάντησή μου. Είναι περισσότεροι εκείνοι που νομίζουν πως είμαι νεκρός – απλώς και μόνο επειδή δεν κάνω σινεμά.
Εσείς βέβαια έχετε παραμείνει δημιουργικός, εκδώσατε αρκετά βιβλία τα τελευταία χρόνια.
Ναι, το έκανα κι αυτό. Το ερώτημα είναι και τι έγινε που δεν κάνω ταινίες πια; Μονάχα εσείς οι κινηματογραφόφιλοι πιστεύετε πως το να κάνεις σινεμά είναι η πεμπτουσία της ζωής! Και αυτό είναι περισσότερο δικό σας πρόβλημα, παρά δικό μου.
Τι λάθος κάνουμε εμείς οι κινηματογραφόφιλοι;
Μετατρέπετε τους σκηνοθέτες σε ήρωες. Αυτομάτως, ας πούμε, ό,τι έκανε ο Φελίνι είναι αριστούργημα. Εγώ όταν είδα την τελευταία του ταινία στενοχωρήθηκα.
Πολλές από τις ταινίες σας έχουν καλλιτέχνες ως ήρωες. Κυρίως ηθοποιούς.
Οποιοσδήποτε κάνει σινεμά και δηλώνει πως οι ηθοποιοί δεν τον ενδιαφέρουν είναι ψεύτης και υποκριτής.
Η Ιζαμπέλ Ατζανί δήλωσε ότι υπέφερε στα γυρίσματα της ταινίας «Μια γυναίκα δαιμονισμένη».
Υπέφερε; Κοιτάξτε, οι ηθοποιοί είναι συναρπαστικοί, αλλά είναι και οι μεγαλύτεροι ψεύτες του κόσμου. Η Ατζανί βγήκε και είπε πολλά για μένα εκείνη την περίοδο, αλλά μετά βραβεύτηκε για την ερμηνεία της στις Κάννες. Και μετά με ευγνωμονούσε – μου έλεγε πως η συνεργασία μας την απελευθέρωσε και ως ηθοποιό και ως γυναίκα. Το ίδιο συνέβη και με τη Ρόμι Σνάιντερ. Εως το τέλος δήλωνε πως η καλύτερη ερμηνεία της ήταν στο «Σημασία έχει να αγαπάς».
Δουλέψατε πάντως και με «δύσκολους» ηθοποιούς, όπως τον Κλάους Κίνσκι.
Ο Κίνσκι βρισκόταν στον πάτο της καριέρας του το 1975, όταν του ζήτησα να παίξει στο «Σημασία έχει ν’ αγαπάς». Ηρθε στο Παρίσι να με επισκεφθεί αμέσως μετά το τηλεφώνημά μου, και έμενε σ’ ένα μικρό ξενοδοχείο στη φοιτητική συνοικία της πόλης, εντελώς αδέκαρος. Ξέρετε, τον είχα δει στο θέατρο. Και μάλιστα ως Αμλετ, στο Βερολίνο! Ηταν μια σοκαριστική εμπειρία που δεν θα ξεχάσω ποτέ, ο άνθρωπος ήταν ιδανική φιγούρα μέσα στο κατεστραμμένο τοπίο αυτής της πόλης. Η συνεργασία μας υπήρξε άψογη. Δεν είχαμε κανένα απολύτως πρόβλημα, ο ίδιος μάλιστα αντιλαμβανόταν πλήρως το σύμπαν της ταινίας σε αντίθεση με τον Φάμπιο Τέστι, που κατάλαβε τι ακριβώς ήθελα να κάνω έξι μήνες μετά τα γυρίσματα, στο ντουμπλάζ. Με πήρε τηλέφωνο ξημερώματα και μου ζήτησε συγγνώμη κλαίγοντας. Τυχερός ήταν που δεν τον σκότωσα στα γυρίσματα!
Πηγαίνετε σινεμά;
Βλέπω ταινίες ασταμάτητα, στο σπίτι μου υπάρχουν παντού βιβλία και DVD. Η τελευταία ταινία που πραγματικά απόλαυσα ήταν η «Melancholia» του Λαρς φον Τρίερ. Με γοήτευσε αυτό το στοιχείο της επιστημονικής φαντασίας (είμαι άλλωστε φίλος του είδους). Δεν συμπαθώ καθόλου όμως αυτές τις μεξικάνικες σαπουνόπερες που γύρισε…
Μη μου πείτε πως εννοείτε τις ταινίες του Δόγματος ’95;
Ναι, αυτές εννοώ. Επειδή το γύρισμα είναι επιτηδευμένο και δήθεν ακατέργαστο, πρέπει δηλαδή να μην αναγνωρίσουμε πως τα σενάριά τους είναι αστεία; Αυτό είναι οι ταινίες του Δόγματος για μένα. Μεξικάνικες σαπουνόπερες, γυρισμένες με φτωχικά μέσα. Αλλά ξέφυγα και θα προτιμούσα να αλλάξουμε θέμα, δεν έχω πρόβλημα με τον Τρίερ, αντιθέτως είναι ένας σκηνοθέτης που εκτιμώ πολύ. Υπάρχουν και νεότεροι κινηματογραφιστές, φυσικά. Ενδέχεται να παρατηρούν την πραγματικότητα καλύτερα από εμάς σήμερα.
Οι ταινίες σας έθεταν ερωτήματα, δίχως απαραίτητα να είχαν έτοιμες τις απαντήσεις. Σήμερα το κοινό έχει ένα πρόβλημα με το μυστήριο, απαιτεί μια λογική εξήγηση για τα πάντα.
Είστε σίγουρος; Εγώ το δηλώνω: δεν έχω ιδέα τι ζητάει σήμερα ο κόσμος που πηγαίνει σινεμά. Εκτός από εσάς μάλιστα, δεν ξέρω κανέναν άλλο που να το ξέρει. Αν κάτι τέτοιο συνέβαινε όλες οι ταινίες θα ήταν εμπορικές επιτυχίες. Σας ζηλεύω, έχετε μια γνώση που μου διαφεύγει.
Γυναικών πάθη
Δούλεψε με μερικές από τις ομορφότερες γυναίκες του σινεμά: Ρόμι Σνάιντερ, Ιζαμπέλ Ατζανί, Σοφί Μαρσό, Βαλερί Καπρίσκι. «Και όλες ταλαιπωρήθηκαν» παρατηρεί ο Αντρέι Ζουλάφσκι. Τουλάχιστον στην οθόνη. Κανένας θεατής δεν θυμάται τους άνδρες που στάθηκαν δίπλα τους – τον Φάμπιο Τέστι ή τον Σαμ Νιλ. Ισως να έπρεπε να κάνω και μια ταινία με ήρωα έναν άνδρα».
Google news
