Η χρονιά που οι θίασοι θα ήθελαν να ξεχάσουν

Οταν το ελληνικό θέατρο θα επιστρέφει, ύστερα από χρόνια, στο καλοκαίρι του 2014 μόνο καλά δεν θα έχει να θυμάται. Σαράντα οκτώ – μάλιστα 48! – θίασοι περιοδεύουν ανά την Ελλάδα, όπου υπάρχει η ελάχιστη υποδομή, επιχειρώντας να προσελκύσουν κοινό.

Πώς να συμβεί όμως αυτό, όταν η προσφορά είναι πληθωρική, όσο και οι 400 και πλέον παραστάσεις στα αθηναϊκά θέατρα τη χειμερινή σεζόν, τα τελευταία χρόνια, και όταν η κρίση (σύμφωνα με εκτιμήσεις παραγόντων της περιφέρειας) έχει σπάσει τα όρια των μεγαλουπόλεων και έχει χτυπήσει πλέον και την επαρχία;

Και κυρίως όταν τοπικοί θεσμοί (φεστιβάλ ας τα πούμε) κλείνουν δεκάδες θιάσους για τη σκηνή τους. Παράδειγμα; Η Λάρισα. Ενενήντα ημέρες καλοκαιριού, 70 παραστάσεις και συναυλίες. Ανθρωπος επί της προώθησης εκδηλώσεων σημείωσε στα «ΝΕΑ» το επίσης περίεργο: «Στην Καβάλα μες στο καλοκαίρι είχαμε 62 εκδηλώσεις, με καθημερινές παραστάσεις και εισιτήρια έως 20 ευρώ. Πόσοι θα πληρώσουν για να τις δουν;».

Ας μη βιαζόμαστε. Δεν είναι όλα εκτιμήσεις και παραδείγματα. Είναι η σκληρή αλήθεια. Την οποία φέτος παραδέχονται – θαρρετά, θα έλεγε κάποιος – ακόμη και οι ίδιοι οι οργανωτές θεατρικών περιοδειών. Βλέπουν άλλωστε ότι 48 παραστάσεις είναι υπερπροσφορά σε μια αγορά που έχει γονατίσει.

Μαζί με τα ξερά καίγονται και τα χλωρά. Μαζί με τις «έτοιμες» από τον χειμώνα – έστω και προσαρμοσμένες – παραστάσεις που απλώς παίρνουν το δισάκι τους και δρόμο, καίγονται και οι παραγωγές που στήνονται ειδικά για να περιοδεύσουν. Συνήθως ακριβότερες, πιο τολμηρές και πιο ζημιογόνες όταν δεν τα πάνε καθόλου καλά – όπως φέτος – στα ταμεία.

Ακόμη μία παρατήρηση για την κακή έκβαση του θεατρικού καλοκαιριού που κλείνει αυτές τις ημέρες με τις τελευταίες παραστάσεις στην Αττική ή με «κορυφώσεις» στο Ηρώδειο: τα προηγούμενα χρόνια αφετηρία των «μεγάλων» παραστάσεων αρχαίας τραγωδίας και κωμωδίας ήταν η Επίδαυρος. Εκεί κρίνονταν και από εκεί έπαιρναν φόρα. Το 2014 βρήκε τους «μεγάλους» θιάσους να περιοδεύουν σε αρκετές «πιάτσες» προτού καταλήξουν στην Επίδαυρο – οι «μικροί» άνοιγαν με σαββατιάτικες μόνο παραστάσεις τα φετινά Επιδαύρια. Οπως οι «Πέρσες», με τον Γιάννη Φέρτη, παράσταση του ΚΘΒΕ που παραδοσιακά έκανε – έως τώρα – πρεμιέρα στο Θέατρο Δάσους της Θεσσαλονίκης και αμέσως μετά στην Επίδαυρο. Φέτος, πρώτα περιόδευσε και κατέληξε Δεκαπενταύγουστο στο αρχαίο αργολικό θέατρο.

Δεν είναι τυχαίο ότι η «μεγάλη» παράσταση του Εθνικού Θεάτρου και η μόνη φέτος κωμωδία των Επιδαυρίων, οι αριστοφανικοί «Βάτραχοι» κατά Γιάννη Κακλέα, με τους Βασίλη Χαραλαμπόπουλο και Γιάννη Ζουγανέλη, περιόδευε από τις 16 Ιουλίου, αλλά αφού κατέληξε την 1η Αυγούστου στην Επίδαυρο και αποθεώθηκε από 20.000 θεατές είδε «άσπρη μέρα» (έστω, πιο άσπρη μέρα). Η προσέλευση στο αρχικό σκέλος της περιοδείας δεν ήταν η αναμενόμενη της δυναμικής του 30μελούς (και πλέον) θιάσου. Μόνο μετά την επιδαύρια νίκη άρχισαν να αυξάνονται εντυπωσιακά τα εισιτήρια στην περιοδεία. Να λοιπόν ακόμη ένα λάθος, όπως το εκτιμούν άνθρωποι του θεάτρου κάνοντας απολογισμό για τη θερινή σεζόν μιας χρονιάς που οι περισσότεροι θίασοι θα ήθελαν να ξεχάσουν.

Τα στοιχεία μιλούν από μόνα τους για το αποτέλεσμα – και το συγκριτικό. Και οι παραγωγοί επίσης. «Πριν από τέσσερα χρόνια ο “Κατά φαντασίαν ασθενής” με τον Γιάννη Μπέζο έκοβε μέσο όρο 1.500 εισιτήρια ανά παράσταση και αργότερα ο “Μπακαλόγατος” του Φιλιππίδη 1.580 εισιτήρια προς 22 και 24 ευρώ» λέει ο παραγωγός – από τους παλαιότερους – Σταύρος Γαλάνης. Φέτος τα «Παντρολογήματα» με τον Μπέζο δεν φαίνεται να ξεπερνούν τον μέσο όρο των 300 εισιτηρίων, ενώ ακόμη και η παράσταση που φέρεται να «σκίζει», ο «Κατάδικός μου» με την Ελένη Ράντου, ίσα που βγάζει τα έξοδά της, άντε κι ένα μικρό κέρδος.

Εξαιτίας του φετινού προβληματικού καλοκαιριού για τις περιοδείες, ο κ. Γαλάνης παραδέχτηκε ότι δεν μπόρεσε να «απλώσει» την περιοδεία – που επίσης ανέλαβε – των «Βακχών» κατά Αντζελα Μπρούσκου, με την Αγλαΐα Παππά που τα πήγε σχετικά καλά στην Επίδαυρο. Ετσι περιορίστηκε στην Πάτρα και την Αττική.

Οχι στις 55 «πιάτσες» στις οποίες έδωσαν το «παρών» οι «Θεσμοφοριάζουσες» με τους Γιώργο Κιμούλη και Δημήτρη Πιατά, που σύμφωνα με τον παραγωγό Φάνη Κιρκινέζο έκαναν μέσο όρο 700 εισιτήρια ανά παράσταση (όσα και οι «Φόνισσες» του Παπαδιαμάντη με μικρότερο και άρα φτηνότερο θίασο ή οι «Τρωάδες» με τη Φιλαρέτη Κομνηνού, που πήραν καλές κριτικές). Οταν οι περυσινές επιτυχίες του ιδίου, ο «Πλούτος» κατά Διονύση Σαββόπουλο και η «Μήδεια» με τον Γιώργο Κιμούλη, έκοβαν πάνω από 1.300 εισιτήρια.

«Πέρα από το αν μία παράσταση είναι καλή ή όχι, το ζήτημα και η αιτία είναι η οικονομική δυσπραγία, δίχως συζήτηση» είναι η εξήγηση που δίνει ο Γιάννης Μπέζος. «Δεν έχει ο κόσμος τη δυνατότητα να στηρίξει τόσο πολλά θεάματα. Ολοι λοιπόν θα πρέπει να κάνουμε την αυτοκριτική μας. Να σταματήσει ο καθένας να βουτάει ένα φορτηγό και να φεύγει για περιοδεία. Δεν είναι πλέον αυτονόητο ότι θα γυρίσει με πολλά χρήματα. Δεν υπάρχει πλέον αυτό. Εκτιμώ δε ότι και το επόμενο και το μεθεπόμενο καλοκαίρι θα είναι έτσι. Και επιπλέον θα πρέπει να σταματήσουμε να παίζουμε σε θέατρα αχούρια. Η όλη κατάσταση δείχνει ανθρώπους που είναι ηττημένοι. Είναι μια καλή ευκαιρία να επαναπροσδιορίσουμε τις καλοκαιρινές παραστάσεις, να σταματήσουμε να ζούμε στην κοσμάρα μας».

Ακόμη και λιγότερο δαπανηρές παραστάσεις, όπως «Μάντεψε ποιος θα πεθάνει απόψε» ή ο «Caveman», δεν πιάνουν τα περυσινά τους νούμερα, αλλά ως λιγότερο δαπανηρές καταφέρνουν να έρχονται «ίσα βάρκα ίσα νερά» υποστηρίζουν οι παραγωγοί. «Κάποτε, όταν βγαίναμε με την Ασπασία Παπαθανασίου, είχαμε σκοπό να εκπολιτίσουμε την επαρχία» είναι η επωδός του Σταύρου Γαλάνη. «Τώρα να πλουτίσουμε». Και αυτό το καλοκαίρι δεν έδειξε να βοηθάει καθόλου…