Ο Γκούντραμ Βολφ στα «ΝΕΑ»: «Ευρωπαϊκοί πόροι στην Ελλάδα για να ενισχυθεί η ανάπτυξη»

Αλλαγή οικονομικής πολιτικής χρειάζεται η Ευρώπη επειγόντως, τονίζει στη συνέντευξη που παραχώρησε στα «ΝΕΑ» ο Γκούντραμ Βoλφ, o διευθυντής του Bruegel, ενός εκ των εγκυρότερων ευρωπαϊκών ινστιτούτων οικονομικών μελετών. Ο γερμανός οικονομολόγος καλεί τις κυβερνήσεις του πλουσιότερου ευρωπαϊκού Βορρά και κυρίως το Βερολίνο να «ξοδέψουν περισσότερα» και να προχωρήσουν αμέσως σε επενδύσεις προκειμένου να ενισχύσουν την ανάπτυξη της Ευρώπης. Στην αντίθετη περίπτωση προειδοποιεί ότι η Ευρώπη δεν θα καταφέρει να απομακρύνει τον κίνδυνο του αποπληθωρισμού και της υψηλής ανεργίας, ενώ δεν αποκλείει το ενδεχόμενο επανεμφάνισης της κρίσης. «Η αλλαγή πολιτικής δεν καθίσταται επείγουσα μόνο για πολιτικούς λόγους» υπογραμμίζει ο κ. Βολφ. «Είναι ορθή με οικονομικούς όρους». Οι παροικούντες τις Βρυξέλλες γνωρίζουν ότι οι παρεμβάσεις των μελών του Bruegel, στο οποίο προεδρεύει ο πρώην επικεφαλής της ΕΚΤ Ζαν-Κλοντ Τρισέ, επηρεάζουν σημαντικά τους ευρωπαίους αξιωματούχους, ενώ ο Βολφ και οι συνεργάτες του απευθύνουν τακτικά προς την Κομισιόν προτάσεις και memos για τα καυτά ευρωπαϊκά ζητήματα. Η διερεύνηση νέων προτάσεων και memo προς την Επιτροπή, αλλά και προβλέψεων για το μέλλον της Ευρώπης βρίσκονται αυτές τις ημέρες (4 και 5 Σεπτεμβρίου) στην ατζέντα του Bruegel.

Στα υψηλότερα αξιώματα της ΕΕ, του προέδρου του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου και της επικεφαλής της ευρωπαϊκής διπλωματίας, θα βρίσκονται σύντομα δύο πολιτικοί οι οποίοι δεν προέρχονται από το μπλοκ των ισχυρών ευρωπαϊκών κρατών, ενώ ο ισπανός Λουίς ντε Γκίντος αναμένεται να διαδεχθεί τον ολλανδό Γερούν Ντεϊσελμπλούμ στην προεδρία του Eurogroup. Σηματοδοτούν οι τοποθετήσεις αυτές απομάκρυνση της οικονομικής πολιτικής από την αυστηρή λιτότητα που προωθεί το Βερολίνο;

Η νέα ηγεσία αναμένεται να έχει περισσότερη δύναμη, μεγαλύτερο βάρος από την προηγούμενη. Δεν νομίζω, όμως, ότι μπορούμε από τις αλλαγές αυτές να συμπεράνουμε ότι θα δούμε αλλαγή πολιτικής στην Ευρώπη. Το θέμα αυτό συνδέεται περισσότερο με τις πρόσφατες δηλώσεις του Μάριο Ντράγκι στο Τζάκσον Χολ. Το σημαντικό ερώτημα που τίθεται είναι σε ποιον βαθμό σηματοδοτεί η ομιλία του προέδρου της ΕΚΤ την αρχή μιας αλλαγής στην ευρωπαϊκή οικονομική πολιτική. Ο Ντράγκι υποστήριξε ότι η ευρωπαϊκή οικονομική πολιτική θα πρέπει να περιλαμβάνει αφενός διαρθρωτικές αλλαγές, οι οποίες υπολείπονται σημαντικά στη Γαλλία και στην Ιταλία, και αφετέρου περισσότερα και ισχυρότερα μέτρα για την τόνωση της ζήτησης, τα οποία θα οδηγήσουν σε μεγαλύτερη ανάπτυξη. Θεωρώ ότι αν η Ευρώπη δεν καταφέρει να πετύχει ανάπτυξη τότε είναι αδύνατον να στηριχθεί πολιτικά η επίτευξη διαρθρωτικών αλλαγών.

Η συζήτηση βρίσκεται σε εξέλιξη, χωρίς προς το παρόν να υπάρχει συμφωνία, αλλά έχει ήδη οριστεί νέα συνάντηση κορυφής των ευρωπαίων ηγετών τον Οκτώβριο. Πιστεύω ότι η τόνωση της ανάπτυξης και οι διαρθρωτικές αλλαγές είναι το σωστό μείγμα οικονομικής πολιτικής, που χρειάζεται επειγόντως η Ευρώπη. Την πεποίθησή μας την έχουμε ήδη διατυπώσει με memo στον πρόεδρο της Κομισιόν.

Το σοβαρότερο θεμελιώδες πρόβλημα της Ευρώπης είναι οι βαθιές και χρόνιες διαρθρωτικές αποκλίσεις μεταξύ των κρατών-μελών. Για παράδειγμα, έχουμε σημαντικές αποκλίσεις στο εργατικό κόστος ακόμη και ανάμεσα στα τρία κράτη που βρίσκονται στον πυρήνα της Ευρώπης, τη Γερμανία, τη Γαλλία και την Ιταλία. Η αύξηση μισθών στη Γερμανία από το 1999 μέχρι το 2011 ήταν 17%, ενώ στις δύο άλλες χώρες έφτασε το 37%. Για να γεφυρωθούν τέτοιες αποκλίσεις θα πρέπει να τονώσουμε τη ζήτηση, αλλά και να προχωρήσουμε σε διαρθρωτικές αλλαγές.
Αυτό σημαίνει ότι στην Ιταλία θα πρέπει να ενισχυθεί η παραγωγικότητα, στη Γαλλία να επανεξεταστεί ο ρόλος του κράτους, στη Γερμανία θα πρέπει να υπάρξει λιγότερη κρατική ρύθμιση της οικονομίας και να παίξουν δυναμικότερο ρόλο στην οικονομία οι μη βιομηχανικοί τομείς. Ομως θα χρειαστούν αρκετά χρόνια για να επηρεάσουν οι διαρθρωτικές αλλαγές θετικά την οικονομία αν υιοθετηθούν στο περιβάλλον ύφεσης και σχεδόν μηδενικού πληθωρισμού που διανύουμε σήμερα.
Οπότε χρειάζεται επειγόντως τόνωση της ζήτησης, ανάπτυξη και αύξηση της απασχόλησης όσο το δυνατόν συντομότερα. Η αλλαγή πολιτικής δεν καθίσταται επείγουσα μόνο για πολιτικούς λόγους. Είναι ορθή με οικονομικούς όρους.

Οι χώρες της περιφέρειας, αλλά και η Γαλλία και η Ιταλία, δεν έχουν τη δυνατότητα να προχωρήσουν σε μέτρα επεκτατικής δημοσιονομικής πολιτικής. Η σωστότερη επιλογή είναι η μετριοπαθής δημοσιονομική εξυγίανση με τον τρόπο που εφαρμόζεται τον τελευταίο χρόνο. Οι χώρες του ευρωπαϊκού Βορρά που έχουν δημοσιονομικά περιθώρια, η Γερμανία, η Ολλανδία, ακόμη και η Δανία, θα πρέπει να ασκήσουν ουσιώδη επεκτατική δημοσιονομική πολιτική, προχωρώντας σε δημόσιες επενδύσεις.
Οχι μόνο στις ίδιες τις χώρες, αλλά και εκτός, ώστε να δοθούν κίνητρα σε όλη την Ευρώπη. Είναι απαραίτητες οι επενδύσεις σε έργα και τομείς όπου υπάρχουν διευρωπαϊκά δίκτυα, όπως είναι η ενέργεια, ώστε να επωφεληθούν όλες οι χώρες. Παράλληλα, η ενίσχυση των πόρων σε οργανισμούς όπως η Ευρωπαϊκή Τράπεζα Επενδύσεων μπορεί να οδηγήσει σε ενίσχυση της ζήτησης και κατ’ επέκταση σε ανάπτυξη.
Χρειάζεται επίσης σε χώρες όπως η Ελλάδα να διοχετευθούν πόροι των ευρωπαϊκών διαρθρωτικών ταμείων στοχευμένα, σε έργα και μέτρα τα οποία ενισχύουν την ανάπτυξη. Παράλληλα, είναι απαραίτητο οι χώρες της περιφέρειας να συνεχίσουν τις μεταρρυθμίσεις ώστε να προσελκύσουν επενδύσεις.

Το μήνυμά σας, λοιπόν, προς τις χώρες του ευρωπαϊκού Βορρά είναι «ξοδέψτε περισσότερο».

Ακριβώς, θα πρέπει να ξοδέψουν περισσότερο, να διοχετεύσουν περισσότερους πόρους σε επενδύσεις.

Η μείωση φόρων στις επιχειρήσεις οι οποίες δημιουργούν θέσεις απασχόλησης είναι απολύτως σωστή κίνηση. Αλλά η Γαλλία θα πρέπει να καλύψει το δημοσιονομικό κενό που θα δημιουργηθεί από μία τέτοια απόφαση, μειώνοντας τον αναποτελεσματικό δημόσιο τομέα.
Ο γαλλικός δημόσιος τομέας απορροφά 56% του ΑΕΠ της χώρας έναντι 46% στη Γερμανία. Η μεταρρύθμιση του κρατικού τομέα είναι το σοβαρότερο πρόβλημα στη Γαλλία, ένας στόχος που προφανώς χρειάζεται πολιτική στήριξη.

Μπορεί ορισμένα μέλη της κυβέρνησης Μέρκελ να κατανοούν ότι η κρίση επανέρχεται και ότι η Γερμανία είναι αρκετά ευάλωτη, αλλά δεν είμαι σίγουρος ότι η ίδια η καγκελάριος κατανοεί ότι πρέπει να αλλάξει πολιτική, αν και θα πρέπει οπωσδήποτε να γίνει. Το Βερολίνο πρέπει να προχωρήσει σύντομα σε δημόσιες επενδύσεις, σε απελευθέρωση του τομέα των υπηρεσιών, σε σημαντική στήριξη επενδυτικών πρωτοβουλιών σε όλη την Ευρώπη.

Ο πληθωρισμός μειώνεται εδώ και δύο χρόνια. Είμαστε ήδη αντιμέτωποι με τον κίνδυνο χαμηλού πληθωρισμού ή ακόμη και με ένα σενάριο αποπληθωρισμού στην ευρωζώνη. Αν δεν αλλάξει η οικονομική πολιτική δεν βλέπω πώς είναι δυνατόν να ξεφύγει η ευρωπαϊκή οικονομία από την κατάσταση αυτήν. Με δεδομένη την πολιτική που εφαρμόζεται σήμερα δεν υπάρχουν λόγοι να πιστεύουμε ότι θα αναστραφεί η πορεία προς τον αποπληθωρισμό.

Δεν θα έλεγα ότι είναι φιλόδοξη. Διαφωνώ πάντως με τους επενδυτικούς στόχους που έχει θέσει ο κ. Γιούνκερ, οι οποίοι φαίνεται να είναι απλά ανασκευή των υπαρχόντων. Η Ευρώπη χρειάζεται πιο φιλόδοξους επενδυτικούς στόχους. Επίσης, διαφωνώ όσον αφορά την ενίσχυση της βιομηχανίας με στόχο ο βιομηχανικός τομέας να φτάσει στο 20% της ευρωπαϊκής οικονομίας.
Πρόκειται για λανθασμένη προσέγγιση. Είναι λάθος επιλογή σε λάθος στιγμή. Η Ευρώπη δεν χρειάζεται πολιτικές που εστιάζουν σε συγκεκριμένους κλάδους, αλλά οριζόντιες πολιτικές, οι οποίες θα δώσουν τη δυνατότητα να ενισχυθεί η οικονομική δραστηριότητα σε όλους τους τομείς. Η ίδια η αγορά θα δείξει ποιοι κλάδοι θα αναπτυχθούν.

Χρειαζόμαστε μια μικρότερη Επιτροπή, κάτι που δεν θα πραγματοποιηθεί καθώς κάθε κράτος επιμένει στην τοποθέτηση δικού του επιτρόπου. Οπότε και αυτή τη φορά θα έχουμε 28 μέλη. Αλλά δεν μπορούμε να έχουμε 28 ισοδύναμους επιτρόπους, διότι έτσι τα χαρτοφυλάκιά τους συμπίπτουν σε αρκετά σημεία, ενώ καταλήγουμε να έχουμε μια Επιτροπή που ασχολείται με περισσότερα θέματα από όσα χρειάζεται. Η πρότασή μου είναι η δημιουργία ομάδων επιτρόπων, κλάστερ επιτρόπων, οι οποίοι συνεργάζονται επί συγκεκριμένων χαρτοφυλακίων υπό την εποπτεία ενός αντιπροέδρου. Με τον τρόπο αυτόν διατηρούνται οι πολιτικές ισορροπίες, διότι έχουν όλοι τα ίδια δικαιώματα στο Κολέγιο Επιτρόπων αλλά δεν έχουν όλοι υπηρεσίες.