[Τρίτη άποψη] Επιστήμονες και ποντίκια

Είναι πλέον γνωστό το θέμα που πρωτογράφηκε στο «Βήμα της Κυριακής» και αφορούσε τη δέσμευση των λογαριασμών του πρώην προέδρου του ΙΣΤΑΜΕ Ηλία Μόσιαλου λόγω χρεών του Ινστιτούτου στο ΙΚΑ. Η θητεία του – καθώς και του τότε ΔΣ – είχε λήξει από τον Απρίλιο του 2012. Επειδή μάλιστα δεν έβλεπαν να διορίζεται νέο ΔΣ, υπέβαλαν και τις παραιτήσεις τους.

Στο μεταξύ ανακοινώθηκαν δύο νέοι πρόεδροι για το Ινστιτούτο. Ο πρώτος ήταν ο Κώστας Σκανδαλίδης που  – δυστυχώς – λίγες μέρες μετά οδηγήθηκε στην έξοδό του. Λέω «δυστυχώς» γιατί πιστεύω ότι, αν και άνθρωπος του πολύ παλαιού πολιτικού συστήματος, είχε τις δυνατότητες και τη θέληση να ανοίξει το Ινστιτούτο στο νέο.

Βασικός μέτοχος στο ΙΣΤΑΜΕ, ο οποίος θα έπρεπε, πριν ακόμη ανακοινωθούν τα ονόματα των επόμενων προέδρων, να τους έχει νομιμοποιήσει συγκαλώντας τη συνέλευση των μετόχων, ήταν ο διοικητής του ΙΚΑ Ροβέρτος Σπυρόπουλος, το οποίο ΙΚΑ και δέσμευσε τις καταθέσεις Μόσιαλου. Αυτό είναι καθαρός παραλογισμός. Επειδή υπεύθυνος για τα χρέη του Ινστιτούτου, από τη στιγμή που δεν υπάρχει νόμιμος πρόεδρος και εγκεκριμένο ΔΣ, είναι οι μέτοχοι και κυρίως ο βασικός μέτοχος.

Το να χρεωθούν όμως όλα στους μετόχους είναι πολιτική στρεψοδικία. Γιατί μπορεί να εξοργίζει ο φαρισαϊσμός του κ. Σπυρόπουλου που δήλωσε ότι «δεν γνώριζε τα περί δέσμευσης του λογαριασμού» και η υποκρισία του ίδιου του κόμματος που έσπευσε να απαλλάξει τον Μόσιαλο από τις ευθύνες, χωρίς βεβαίως να μπορεί να άρει και τη δέσμευση των καταθέσεών του, αλλά δεν είναι αυτό το ζητούμενο.

Το θέμα είναι πώς τα κόμματα αντιλαμβάνονται τη σχέση τους με την επιστημονική γνώση και τους φορείς της. Διανοούμενοι και επιστημονικά ιδρύματα χρησιμοποιούνται, επιτρέψτε μου την ιδιοποίηση του παλαιού λενινιστικο-σταλινικού όρου, ως ιμάντες μεταφοράς της άποψης του ηγέτη, ούτε καν του κόμματος. Και αν αδιαφορεί ο ηγέτης…

Τα κομματικά επιστημονικά ιδρύματα θα μπορούσαν να αποτελούν εργαστήρια για τη ανάπτυξη ενός γόνιμου διαλόγου μεταξύ των κομματικών μελών. Ταυτοχρόνως, ως πιο ευέλικτοι από τα κόμματα οργανισμοί θα μπορούσαν  επίσης να οργανώνουν μόνιμο διάλογο μεταξύ διανοουμένων και κομμάτων. Υπήρχαν τέτοιες προτάσεις, οι οποίες θυσιάστηκαν στον βωμό πολιτικών και προσωπικών σκοπιμοτήτων. Ομως διοργανώνουν ημερίδες με σκοπό την αυτοπροβολή ατόμων, των οποίων η μόνη σχέση με την πολιτική και την επιστήμη είναι οι δημόσιες σχέσεις. Επιστημονικό ίδρυμα όμως σημαίνει κριτική εξέταση του κομματικού και του πολιτικού λόγου. Κάνω λάθος;

Είμαι πεπεισμένος ότι δεν είναι υπεύθυνο ολόκληρο το πολιτικό σύστημα για τη σημερινή κρίση και ότι σίγουρα δεν έχει την αποκλειστική ευθύνη. Παρ’ όλα αυτά, αυτό το πολιτικό σύστημα δεν αλλάζει από μόνο του με τίποτα. Αν ήθελε να αλλάξει, θα έπρεπε να τιμά και όχι να διώκει ανθρώπους όπως ο Μόσιαλος.

Στο ελληνικό Κοινοβούλιο υπάρχουν πολλές περιπτώσεις βουλευτών που βρίσκονται επέκεινα της γνώσης – προσφάτως χαρήκαμε τον μάτσο Νικολόπουλο ή τη Ραχήλ Μακρή, η οποία φυλάσσει την ανασκαφή της Αμφίπολης για να μην κλέψουν «το Μεγαλέξανδρο» οι Γερμανοί της Μέρκελ. Είναι πολλοί. Υπάρχουν όμως και βουλευτές υψηλού επιπέδου, ενδεικτικά μόνο αναφέρω τους κυρίους Φίλιππο Σαχινίδη και Νίκο Τσούκαλη. Το συνολικό, όμως, πολιτικό σύστημα χρειάζεται ριζική ανανέωση.  

Χωρίς να τον έχω ρωτήσει, τολμώ να μιλήσω για έναν επιστήμονα που δυστυχώς δεν είναι στο επίκεντρο του ενδιαφέροντος των τηλεοπτικών μέσων, παρά την πολύ σοβαρή δουλειά που έκανε ως επικεφαλής της ελληνικής αντιπροσωπείας στο Euro Working Group. Είναι ο Πάνος Τσακλόγλου, επιστήμονας με τεράστιες κοινωνικές ευαισθησίες, το επιστημονικό αντικείμενο του οποίου είναι η φτώχεια και οι ανισότητες. Κάτι τέτοιους, όμως, το πολιτικό σύστημα τους αντιμετωπίζει ως ενοχλητικά τρωκτικά.

Κλείνω παραφράζοντας ελαφρά μια φράση από τους «Ληστές» του Σίλερ: Σε μια χώρα η οποία ζυγίζει τις σκέψεις της στη ζυγαριά του μίσους και μετρά τις πράξεις της με το μέτρο της οργής και του φόβου, η μείξη της πολιτικής με την επιστήμη δεν ήταν ποτέ πιο επίκαιρη απ’ όσο σήμερα.

Ο Γιώργος Σιακαντάρης είναι διδάκτορας Κοινωνιολογίας. Διατέλεσε επιστημονικός διευθυντής του ΙΣΤΑΜΕ