«Με αυτά έφτιαχναν το σπίτι τους, προίκιζαν τα παιδιά τους»

«Η αλήθεια είναι ότι η αλλαγή της καλλιέργειας και οι επιδοτήσεις έγιναν επί ΠΑΣΟΚ κι είναι εύκολο να το θεωρούμε ως το μόνο υπεύθυνο. Δεν είναι όμως έτσι. Και το ΠΑΣΟΚ ποιος το έφερε;» λέει η σκηνοθέτις Γεωργία Μαυραγάνη.

«Είναι κι αυτή η φράση “Mαζί τα φάγαμε” η οποία εν μέρει αποτέλεσε κίνητρο για να κάνω αυτή την παράσταση. Μου προκαλεί αντιφατικά συναισθήματα. Από τη μια αισθάνομαι ότι όλα έγιναν εσκεμμένα ώστε να ειπωθεί αργότερα. Κι από την άλλη έχω την αίσθηση ότι πατήσανε στην αδυναμία των ανθρώπων που βρέθηκαν ξαφνικά με λεφτά χωρίς κόπο. Δεν μπορώ να κατηγορήσω κάποιον γι’ αυτό. Είναι σαν να κερδίζει το λαχείο».

Μήπως τελικά η παράσταση έχει έντονη πολιτική χροιά – δεδομένου ότι η ιστορία του καπνού περιλαμβάνει μεγάλες απεργειακές κινητοποιήσεις με δραματικές εξελίξεις που ενέπνευσαν τον Γιάννη Ρίτσο να γράψει τον «Επιτάφιο» του – κι έχει χαθεί το ανθρώπινο στοιχείο; «Κάθε άλλο. Εχει πολύ χιούμορ και ανθρώπινες στιγμές, όπως εκείνη στην αρχή της παράστασης όπου οι πρωταγωνίστριες δαγκώνουν από μια ντομάτα, κίνηση χαρακτηριστική για τις καπνεργάτριες. Πριν ξεκινήσουν τη δουλειά έκοβαν τις ντομάτες που ήταν φυτεμένες ανάμεσα στα καπνά κι έτρωγαν για να πάρουν δύναμη. Δεν είναι τυχαίο άλλωστε ότι όταν ανέβηκε η παράσταση στο Αγρίνιο, ήρθαν γιαγιάδες 80 και 85 ετών που δεν είχαν ξαναπάει στο θέατρο για να δουν τη ζωή τους. Και όταν είδαν τη σκηνή με την ντομάτα, άφησαν έναν βαθύ αναστεναγμό που με τρόμαξε κι είπα “τι θα γίνει αν έχω κάνει κάποιο λάθος; Εχουν βιώσει αυτά που γράφω”. Kι έχει κι έρωτα, όπως η ιστορία της κυράς Αγγελικής που παντρεύτηκε τον άνδρα της, ο οποίος για να τη φλερτάρει πήγαινε το βράδυ στο χωράφι και έκανε το φάντασμα» εξηγεί η σκηνοθέτις για την παράσταση που έστησε γύρω από τα καπνοχώραφα του Αγρινίου και τους ανθρώπους τους και η οποία προγραμματίζεται να παρουσιαστεί από τον Οκτώβριο στο Bios σε παραγωγή του Μικρού Θεάτρου Αγρινίου. «Δεν έγινε από το ΔΗΠΕΘΕ» σχολιάζει. «Να έχεις αυτό το υλικό, αυτή την εποχή, και να ανεβάζεις το “Ενας ήρως με παντούφλες”; Είναι μια επιλογή που καθρεφτίζει μια νέκρωση καλλιτεχνική, δίνει την εντύπωση ότι η τέχνη δεν έχει να κάνει με τη ζωή, είναι κάτι άλλο».

Γιατί όμως σε μια παράσταση με άξονα τα καπνοχώραφα να πρωταγωνιστούν τρεις γυναίκες – οι Κατερίνα Καραδήμα, Μαντώ Κεραμυδά και Δανάη Σπηλιώτη – και κανένας άνδρας; «Είναι πολύ γυναικεία δουλειά. Υπήρχαν οικογένειες για τις οποίες ήταν η δεύτερη απασχόληση και με τα χρήματα της οποίας έφτιαχναν το σπίτι τους, προίκιζαν τα παιδιά τους. Υπάρχουν γυναίκες που λένε ότι αν δεν ήταν το χωράφι κοντά στο σπίτι, ο άνδρας τους δεν θα ήξερε ούτε πού είναι. Το έφερναν βόλτα μόνες τους. Επειδή ίσως ο καπνός είναι σαν μωρό, που χρειάζεται φροντίδα όλο τον χρόνο».